Thành phố nổi ở Maldives

Tại đầm phá màu xanh ngọc cách Male, thủ đô Maldives, chỉ 10 phút đi tàu, một thành phố đang mọc lên từ sóng nước của Ấn Ðộ Dương, với diện tích đủ lớn để chứa 20.000 người.

Được thiết kế với mô hình tương tự một mạng lưới rạn san hô, thành phố chứa 5.000 đơn vị kiến trúc nổi, bao gồm nhà ở, cửa hiệu, trường học, nhà hàng, ở giữa là những kênh đào thông nhau. Các đơn vị kiến trúc đầu tiên đã được công bố vào giữa năm nay, và dự kiến những cư dân đầu tiên sẽ chuyển vào nhà mới từ đầu năm 2024. Đến năm 2027, toàn bộ thành phố ước tính sẽ hoàn thành, và được gọi với cái tên Thành phố Nổi Maldives.

Thành phố nổi là dự án hợp tác giữa công ty phát triển bất động sản Docklands (Hà Lan) và chính phủ Maldives. Mục đích của dự án không nhằm thử nghiệm một viễn cảnh tương lai hoặc phục vụ sở thích kỳ lạ nào đó của con người. Thành phố Nổi Maldives là một giải pháp thực tiễn cho tình trạng nước biển dâng lên do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Là quần đảo gồm 1.190 hòn đảo thấp, Maldives nằm trong danh sách những quốc gia đối mặt tình trạng nguy cấp nhất vào cuối thế kỷ 21. Hiện 80% diện tích đất của đảo quốc chỉ cách mặt nước biển chưa đến 1 mét. Và nếu nước biển tiếp tục dâng lên theo dự báo, gần như toàn bộ Maldives đều có thể chìm xuống biển trong vài thập niên nữa.

Tuy nhiên, nếu nổi, thành phố có thể được nâng lên cùng với mực nước biển. Đây được xem là hy vọng mới cho hơn một triệu người ở Maldives, theo ông Koen Olthuis, nhà sáng lập Waterstudio, cũng là công ty kiến trúc thiết kế thành phố nổi. “Dự án có thể chứng minh được rằng vẫn có cách hiệu quả và thích hợp để tạo nên những cộng đồng nhà ở lớn, và những đô thị nằm trên mặt nước biển cũng an toàn cho người sử dụng. Và người dân Maldives sẽ chuyển từ trạng thái di dân vì khí hậu để trở thành những nhà phát kiến ứng phó biến đổi khí hậu”, Đài CNN dẫn lời ông Olthuis cho biết.

Thành phố nổi gồm những căn hộ màu sắc cầu vồng, ban công rộng và mặt hướng biển

Sự phát triển của kiến trúc nổi

Sinh ra và lớn lên ở Hà Lan, nơi khoảng 1/3 diện tích đất đai thấp hơn mặt nước biển, ông Olthuis sống cận kề với nước trong cả cuộc đời. Năm 2003, ông sáng lập Waterstudio, công ty kiến trúc chuyên về các dự án xây dựng trên mặt nước. Thời điểm đó, những manh mối của biến đổi khí hậu đã hiện hữu, nhưng vẫn chưa được xem là vấn đề lớn. Tuy nhiên, những năm gần đây, biến đổi khí hậu trở thành “chất xúc tác” để ngành kiến trúc nổi phát triển. Hơn 2 thập niên qua, Waterstudio thiết kế hơn 300 nhà, văn phòng, trường học, trung tâm y tế nổi trên khắp thế giới.

Hà Lan trở thành trung tâm của trào lưu đó, xây dựng mọi thứ có thể nổi trên mặt nước, từ công viên, trang trại bò sữa đến tòa nhà văn phòng. Đây cũng là quốc gia đặt trụ sở của Trung tâm Toàn cầu về Thích ứng (GCA), tổ chức tập trung vào các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ông Patrick Verkooijen, Tổng Giám đốc điều hành GCA, xem kiến trúc nổi là giải pháp thực tiễn và thông minh về khía cạnh kinh tế để đối phó tình trạng nước biển dâng. “Cái giá phải trả cho việc không thích ứng với các nguy cơ ngập lụt là vô cùng lớn”, ông chia sẻ với Đài CNN. “Chúng ta đứng trước sự lựa chọn: một là trì hoãn và trả giá, hoặc lên kế hoạch và phát triển thịnh vượng. Các văn phòng và tòa nhà nổi là một phần của kế hoạch ứng phó khí hậu của tương lai”, ông nhấn mạnh.

Năm 2021, nạn ngập lụt đã gây tổn thất hơn 82 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu, theo tính toán của công ty tái bảo hiểm Swiss Re. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trên đà gia tăng, kích hoạt thêm nhiều sự kiện thời tiết cực đoan, mức độ tổn thất sẽ còn tăng cao. Một báo cáo của Viện Các tài nguyên Thế giới ước tính đến năm 2030, mỗi năm số lượng tài sản đô thị bị ảnh hưởng bởi tình trạng lũ lụt ven biển và ven sông sẽ hơn 700 tỷ USD.

Tuy nhiên, bất chấp động lực tăng trưởng trong những năm gần đây, kiến trúc nổi vẫn còn lâu mới mở rộng được quy mô và đạt đến khả năng chi trả phù hợp. “Đó là bước kế tiếp của cuộc hành trình: bằng cách nào chúng ta có thể tăng quy mô và cùng lúc, gia tăng tốc độ thực hiện?”, ông Verkooijen đặt câu hỏi.

Một thành phố bình thường, nhưng nổi

Dự án ở Maldives nhằm đạt được hai mục tiêu liên quan đến quy mô và tốc độ thực hiện: xây dựng một thành phố cho 20.000 người trong chưa đầy 5 năm. Những kế hoạch thành phố nổi khác cũng đang được triển khai trên thế giới, như thành phố Oceanix ở Busan (Hàn Quốc) và một loạt đảo nổi trên Biển Baltic do công ty Blue21 (Hà Lan) thực hiện. Tuy nhiên, không dự án nào có thể so sánh về khía cạnh mức độ và quy mô của Maldives.

Thành phố do Waterstudio thiết kế nhằm thu hút dân địa phương với những căn hộ màu sắc cầu vồng, ban công rộng và mặt hướng biển. Cư dân sẽ di chuyển xung quanh bằng thuyền hoặc đi bộ, đạp xe, chạy xe điện. Thành phố Nổi Maldives trải rộng trên diện tích 8 cây số vuông, và giá cả phải chăng, khởi điểm từ 150.000 USD cho căn hộ đơn hoặc 250.000 USD cho căn hộ cho gia đình.

HỒNG HOANG