Thế giới với 8 tỷ người

Báo cáo mới nhất của Liên Hiệp Quốc về dân số dự đoán thế giới sẽ chứng kiến sự ra đời của người thứ 8 tỷ vào giữa tháng 11, và con số này tiếp tục tăng trong 8 thập niên kế tiếp.

Báo cáo Viễn cảnh Dân số Thế giới 2022 do Ban Kinh tế và Xã hội - Bộ phận Dân số của Liên Hiệp Quốc (LHQ) công bố vào tháng 7 đã cho thấy bức tranh tổng thể về những gì mà các nước trên thế giới sẽ chứng kiến trong những năm tới.

Trái đất ngày càng chật chội

Theo đó, dân số toàn cầu được cho sẽ bứt phá ngưỡng 8 tỷ vào ngày 15.11.2022, dựa trên dự đoán của LHQ. Tuy nhiên, con số này sẽ không ngừng ở đó. Dân số có thể đạt 8,5 tỷ người vào năm 2030, 9,7 tỷ người năm 2050 và 10,4 tỷ người năm 2100. Điều này đồng nghĩa Trái đất có thể tăng 31% dân số vào cuối thế kỷ 21.

Đáng lưu ý là dự đoán về tăng trưởng dân số diễn ra vào thời điểm tỷ lệ sinh sản đang trên đà giảm. Năm 2020, tỷ lệ sinh sản trên toàn cầu lần đầu tiên giảm xuống mức 1% kể từ năm 1950. Hiện mỗi phụ nữ trung bình sinh 2,3 con, giảm mạnh so với mức 5 con vào năm 1950. Đến năm 2050, tỷ lệ này được cho sẽ chỉ còn 2,1.

Con người đang khiền Trái đất ngày càng chật chội

Dù tỷ lệ sinh sản giảm, dân số vẫn tiếp tục tăng do những yếu tố khác, như tuổi thọ con người được cải thiện nhờ vào điều kiện sống, chất lượng y tế… “Trên bình diện toàn cầu, tuổi thọ con người đạt 72,8 năm vào năm 2019, tăng gần 9 năm so với năm 1990. Nỗ lực giảm tỷ lệ tử vong được cho sẽ đẩy tuổi thọ trung bình lên mức 77,2 năm vào năm 2050 trên thế giới”, theo báo cáo.

“2/3 mức tăng dân số trên toàn cầu cho đến năm 2050 sẽ được dẫn dắt bởi đà tăng trưởng trong dân số trẻ của cấu trúc dân số hiện tại. Đà tăng trưởng này cho phép dân số tiếp tục sinh sôi dù tỷ lệ sinh sản ở những nước có mức sinh sản cao nhất có thể lập tức rơi xuống khoảng 2 con/phụ nữ”, báo cáo phân tích. Đến giữa thế kỷ, người tuổi 65 trở lên sẽ chiếm 16% dân số, tăng so với tỷ lệ 10% trong năm 2022. Đàn ông hiện chiếm 50,3% dân số toàn cầu, nhưng đến năm 2050, số lượng nam nữ dự kiến sẽ đạt được cân bằng.

Trung Quốc sẽ sớm mất ngôi cho Ấn Độ

Trong một thời gian dài, Trung Quốc luôn duy trì vị trí quốc gia đông dân nhất thế giới. Tuy nhiên, việc này có thể sớm thay đổi trong thời gian tới. Ấn Độ đang trên đà trở thành quốc gia đông nhất toàn cầu vào năm sau. Hiện Ấn Độ và Trung Quốc đã hơn 1,4 tỷ người, chiếm hơn 35% dân số thế giới. Thế nhưng, dân số Trung Quốc dự kiến sẽ bắt đầu đà giảm, sớm nhất là vào năm 2023. Đến năm 2050, Ấn Độ dự kiến sẽ có 1,6 tỷ người, trong khi Trung Quốc giảm nhẹ so với hiện nay xuống còn 1,3 tỷ người.

Ấn Độ là một trong 8 nước, bao gồm Philippines, CHDC Congo, Ai Cập, Ethiopia, Nigeria, Pakistanvà Tanzaniadự kiến sẽ tăng trưởng dân số mạnh vào năm 2050. Đà tăng diễn ra ở một số nước vùng hạ Sahara sẽ đẩy dân số khu vực tăng gấp đôi hiện nay. Ở chiều ngược lại, 61 nước sẽ giảm dân số ít nhất 1%. Trong danh sách này, Bulgaria, Latvia, Lithuania, Serbia và Ukraine được dự kiến giảm ít nhất 20% dân số.

Trung Quốc, Ấn Độ - hai nước đông dân nhất thế giới

Theo LHQ, Bắc Mỹ sẽ đạt được mức đỉnh điểm dân số vào cuối thập niên 2030 trước khi chuyển sang đà sụt giảm vì tỷ lệ sinh sản dự kiến sẽ giảm sút. Thế nhưng, tình hình này lại không ảnh hưởng đến dân số của Mỹ. Hiện Mỹ có khoảng 337 triệu người, và dự kiến sẽ tăng 375 triệu người vào năm 2050. Như vậy, Mỹ vẫn sẽ là quốc gia đông dân thứ ba thế giới, sau Ấn Độ và Trung Quốc.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới có bài bình luận rằng sự tăng trưởng dân số toàn cầu là lời chứng cho tiến triển của nhân loại, với dân số tăng gấp 8 lần so với thời điểm 1800. Năm 2015, GDP toàn cầu cao hơn 90 lần so với năm 1820. Nhờ vào sự cải thiện đáng kể trong lĩnh vực y tế, bình ổn chính trị, kinh tế, con người ngày nay sống lâu hơn, an toàn và khỏe mạnh hơn so với bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử.

Tuy nhiên, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres cảnh báo rằng mốc dân số 8 tỷ là lời nhắc nhở cho toàn cầu về trách nhiệm hãy chăm sóc cho hành tinh Xanh và những người xung quanh. “8 tỷ người đồng nghĩa với 8 tỷ cơ hội để sống có phẩm giá và đầy đủ”, ông Guterres nhắc nhở. Trên thực tế, việc tiếp cận công bằng cho mọi công dân địa cầu là điều đến nay vẫn là thách thức khó giải quyết.

50% số người nghèo nhất thế giới chỉ chiếm 8,5% thu nhập toàn cầu. Bên cạnh đó, khoảng cách về giới tiếp tục gia tăng, trong khi nguồn gốc chủng tộc và dân tộc là yếu tố góp phần cho sự nghèo đói đa chiều. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu dự kiến sẽ đẩy thêm từ 68-135 triệu người đến ngưỡng đói nghèo vào năm 2030. Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 chưa có hồi kết, căng thẳng địa chính trị, bất ổn kinh tế gia tăng, lạm phát tăng cao và hậu quả từ biến đổi khí hậu ngày càng rõ ràng hơn, tình trạng bất bình đẳng tiếp tục đe dọa sự tồn tại của nhiều công dân địa cầu.

ĐỊNH NGUYỄN