Thiên đàng của những vòm đá

Với hơn 2.000 vòm đá, Công viên Quốc gia Arches ở phía đông nam bang Utah, Hoa Kỳ, là nơi tập trung nhiều vòm đá tự nhiên nhất thế giới.

Hàng triệu người mỗi năm đến tham quan Công viên Quốc gia Arches để chiêm ngưỡng một số vòm đá nổi tiếng toàn cầu. Đây là nơi tập trung số vòm đá tự nhiên với mật độ dày đặc nhất so với bất kỳ nơi nào khác trên Trái đất. Bên cạnh số lượng vòm đá kỷ lục, công viên còn được yêu thích bởi những khối đá vĩ đại có hình thù tuyệt đẹp trong một khung cảnh hùng vĩ.

Dấu tích của bể dâu

Từ trên cao nhìn xuống sông Colorado, Công viên Quốc gia Arches là một phần của vùng hẻm núi mở rộng của bang Utah, được khoét sâu và tạo hình nhờ vào những biến đổi thời tiết và tình trạng xói mòn qua nhiều kỷ nguyên. Khoảng 300 triệu năm trước, những vùng biển nội địa bao phủ khắp lòng chảo lớn hình thành nên khu vực này. Các vùng biển được lấp đầy và bốc hơi, tổng cộng 29 lần, để lại những lớp muối dày hàng ngàn mét. Sau đó, cát và đá cuội được mang đến từ các dòng nước trên thượng nguồn, theo thời gian dần dần vùi lấp những lớp muối bên dưới những lớp đá dày. Do ít đậm đặc hơn lớp đá bên trên, lớp muối trỗi dậy và hình thành nên những vòm đá, rặng núi, ở giữa là các thung lũng.

Đa số các cấu trúc của công viên có cấu tạo từ sa thạch đỏ mềm, bồi đắp cách đây 150 triệu năm. Lâu sau đó, nước ngầm bắt đầu làm phân rã những trầm tích muối bên dưới. Những vòm đá sa thạch sụp đổ và biến thành những mê cung của các phiến đá thẳng đứng. Một lần nữa, dưới tác động của thời gian, những phiến đá bị bào mòn, tạo những tuyệt tác được thiên nhiên đẽo gọt và tồn tại đến ngày nay.

Cơ quan quản lý công viên quốc gia Mỹ ghi nhận được hơn 2.000 vòm đá ở Arches. Để có thể được công nhận là vòm đá, cấu trúc phải có bề ngang gần 1 mét. Vòm đá lớn nhất của công viên là Landscape Arch, trải dài hơn 93 mét. Những vòm đá mới liên tục được hình thành, trong khi những cấu trúc cũ đôi khi lại sụp đổ, như vụ sụp vòm đá Wall Arch vào năm 2008.

Tuyệt tác dễ vỡ

Công viên Quốc gia Arches có vẻ bề ngoài tưởng như trường tồn với thời gian, nhưng trên thực tế hoạt động của du khách có thể đe dọa hệ sinh thái sa mạc trên cao vốn dĩ vô cùng yếu ớt. Những dấu chân của con người ở đây có thể tồn tại nhiều năm. Thời tiết khô cằn trên cao giúp bảo tồn những dấu vết của năm tháng, đồng thời cũng ghi dấu ấn kéo dài của con người nếu không khéo léo xử lý. Đó là lý do du khách được yêu cầu chỉ bước đi trên những con đường mòn định sẵn khi đến nơi này.

Công viên Quốc gia Arches cũng có lịch sử lâu đời. Khu vực này từng là quê hương của những cộng đồng bản địa, như người Fremont, bộ lạc sống ở miền tây Mỹ từ 3.000 đến 8.000 năm trước và rất thành thạo làm công cụ đồ đá. Công viên hiện được xếp vào danh sách Di sản Thế giới của UNESCO, thu hút khoảng 1 triệu du khách mỗi năm. Để thưởng thức trọn vẹn khung cảnh tuyệt đẹp của công viên, du khách được gợi ý nên đến đây vào thời điểm tiết trời mát mẻ trong năm và vào ban ngày nhằm tránh tình trạng đông đúc.

Bên cạnh nét đẹp tự nhiên, Công viên Quốc gia Arches cũng là địa điểm phổ biến của các hoạt động leo núi đá và nhiếp ảnh. Các cấu trúc đá đỏ cheo leo, hùng vĩ mang đến khung cảnh tuyệt vời cho những nhà leo núi, và có đủ tuyến đường phù hợp cho mọi trình độ leo núi. Còn các nhiếp ảnh gia sẽ phát hiện họ rơi vào thiên đường thực sự, với vô số cơ hội chụp ảnh, từ cảnh mặt trời mọc bên trên vòm đá Delicate, hoặc khi ánh hoàng hôn le lói trước khi vụt tắt bên trên những phiến đá thẳng đứng.

Du khách được khuyến cáo thực hiện đầy đủ các yêu cầu khi tham quan công viên, thực hiện theo chính sách Leave No Trace (không để lại dấu vết) và tôn trọng đời sống hoang dã cũng như tài nguyên tự nhiên. Đối với người Mỹ, một viên đá trong công viên quốc gia cũng được đối xử tôn trọng và để nguyên vị trí, để các thế hệ sau vẫn còn có thể thưởng thức tuyệt tác của thiên nhiên.

BẠCH LINH