Thông điệp hòa giải từ bức tượng Ðức Mẹ Lujan

Ngày 30.10.2019, một cử chỉ lịch sử đã diễn ra tại quảng trường Thánh Phêrô của Vatican, trước sự chứng kiến của Ðức Giáo Hoàng và đông đảo tín hữu.

Ðức cha Paul James Mason, Giám mục giám hạt quân đội Anh đã trao trả một bức tượng Ðức Mẹ Lujan cho Ðức cha Santiago Olivera, Giám mục giám hạt quân đội Argentina. Tượng vốn của các binh sĩ Argentina, bị các binh sĩ Anh lấy đi sau khi kết thúc cuộc chiến trên quần đảo Malvinas/ Falkland vào năm 1982. Quần đảo tranh chấp mà Anh gọi là Falkland còn Argentina gọi là Malvinas nằm ở nam Ðại Tây Dương, cách Argentina khoảng 500 km và cách Anh 12.700km. Cho đến nay, đây vẫn là chủ đề khiến hai nước căng thẳng về mặt ngoại giao.

ĐGH làm phép cho bức tượng

Hiệp thông về đức tin

Sau khi nhận bức tượng, Ðức cha Olivera đã tặng lại Ðức cha Mason một tượng Ðức Mẹ Lujan khác, có gắn biển nhỏ với dòng chữ: “Tượng được Ðức Giáo Hoàng Phanxicô làm phép, là quà của Ðức Giám mục giám hạt quân đội Argentina tặng Ðức Giám mục giám hạt quân đội Anh. Ngày 30.10.2019”, theo tờ Clarin. Trước đó, Hội đồng Giám mục Anh ra thông cáo nhận định việc trao trả tượng “thể hiện sự hiệp thông về đức tin giữa hai đất nước vẫn còn những chia rẽ về chính trị”. Ðức cha Olivera cũng đồng quan điểm: “Qua sự kiện này, Ðức Maria mời gọi chúng ta kết nối bằng tình huynh đệ và tình thân của Dân Chúa”.

Tờ La Nacion dẫn lời vị Giám mục giám hạt quân đội Argentina kể lại: “Giữa năm 2018, một giáo dân của nhóm La Fe del Centurión - chuyên tổ chức tĩnh tâm cho các cựu quân nhân tại giáo phận Quilmes (ngoại ô thủ đô Buenos Aires) - tình cờ đọc được bản báo cáo của một bác sĩ quân y Anh nhắc về tượng Ðức Mẹ Lujan ở nhà thờ Chánh tòa Aldershot của giám hạt quân đội Anh. Sau khi xác minh nguồn gốc bức tượng, tôi đã đề nghị Ðức cha Mason cho Argentina được nhận lại kỷ vật thiêng liêng này và ngài lập tức đồng ý”. Cả hai vị mục tử đều vui mừng khi Giáo hội Công giáo được góp phần vào việc hòa giải những bất đồng giữa hai quốc gia, dù tiến trình này chắc chắn sẽ còn dài và nhiều khó khăn.

Quan thầy của Argentina

Tượng gốc của Ðức Mẹ Lujan hiện được lưu giữ tại Vương Cung Thánh Ðường Lujan, cách thủ đô Buenos Aires 68km về phía tây bắc, theo Vatican News. Bức tượng nhỏ bé bằng đất nung cao 38cm này được đưa đến Argentina vào tháng 5.1630 trên chiếc tàu xuất phát từ Sao Paulo, Brazil. Ðây là quà của thuyền trưởng Juan Andrea dự định tặng người bạn là ông Antonio Farías Sáa sống tại thành phố Sumampa, miền trung Argentina. Tượng được một nô lệ người Angola là ông Manuel giữ. Tuy nhiên, con tàu trên đường đến Sumampa đột nhiên dừng lại ở sông Lujan và chỉ có thể di chuyển được khi lấy chiếc tráp đựng tượng Mẹ ra. Do đó, bức tượng được gởi lại ở thành phố Lujan, và vẫn do ông Manuel bảo quản. Ông này bắt đầu dựng nhà nguyện nhỏ đầu tiên để thờ kính Ðức Mẹ. Không lâu sau đó, nhiều câu chuyện về các phép lạ của Ðức Mẹ Lujan đã được lan truyền và dân chúng tìm đến tôn kính Mẹ Maria ngày một đông.

Các binh sĩ Argentina bên tượng Đức Mẹ Lujan trong cuộc chiến năm 1982 - ảnh: Clarin

Thế kỷ XIX, vị thừa sai người Pháp, cha Jorge Maria Salvaire sau nhiều năm truyền giáo tại Argentina đã trình bày lại mọi việc với Ðức Giáo Hoàng Lêô XIII. Năm 1887, Ðức Thánh Cha đã chính thức thiết lập lễ kính Ðức Mẹ Lujan vào thứ Bảy trước Chúa nhật thứ 4 sau Phục Sinh hằng năm. Ðức Mẹ Lujan cũng là quan thầy của Argentina. Ngôi nhà nguyện nhỏ do ông Manuel dựng tạm năm nào nay đã là Vương Cung Thánh Ðường bề thế, hằng năm đón tiếp khoảng 9 triệu lượt khách thăm viếng. Khi còn là Tổng Giám mục Buenos Aires, Ðức Phanxicô cũng từng nhiều lần hành hương đến đây cùng các giáo dân.

Vì các tín hữu Argentina rất tôn kính Ðức Mẹ Lujan nên khi cuộc chiến giữa nước này với Anh bùng nổ tại quần đảo Malvinas/ Falkland vào ngày 2.4.1982, cha Roque Manuel Puyelli, tuyên úy của không quân Argentina đã mang một bản sao của bức tượng nổi tiếng ra đảo. Ban đầu, tượng Mẹ được đặt tại căn cứ không quân, sau đó được chuyển về nhà thờ San Mary. Cuộc chiến kết thúc vào ngày 14.6 cùng năm với phần thắng nghiêng về phía Anh, Argentina phải rút quân cấp kỳ khỏi Malvinas/ Falkland. Bức tượng Ðức Mẹ Lujan ở nhà thờ San Mary được linh mục người Anh Alfred Hayes đưa về nước, sau đó gởi về nhà thờ Chánh tòa của giám hạt quân đội ở Andershot.

Tàu chiến Argentina ở vùng biển của quần đảo Malvinas/ Falkland cách đây 37 năm

Sau khi nhận lại tại Vatican, ngày 3.11, Ðức cha Olivera đã đưa bức tượng về sân bay Ezeiza và từ đây, các tín hữu đã kiệu tượng Mẹ về Lujan, đặt tại đài tưởng niệm các binh sĩ Argentina đã tử trận tại Malvinas/ Falkland vào năm 1982.

Lan Chi

Quần đảo Malvinas/ Falkland được nhà thám hiểm Ferdinand Magellan phát hiện năm 1520 và sau đó do Tây Ban Nha kiểm soát. Từ năm 1833, Anh đã chiếm quần đảo từ tay Tây Ban Nha và xem đây là lãnh thổ hải ngoại, nhưng sau khi độc lập với Tây Ban Nha vào năm 1916, Argentina cũng tuyên bố chủ quyền với khu vực này. Hiện Malvinas/ Falkland là lãnh thổ hải ngoại bán tự trị, chỉ phụ thuộc London về mặt quốc phòng, với 90% dân số là người Anh. Ðến nay, hai nước vẫn liên tục chỉ trích nhau về vấn đề chủ quyền, đặc biệt từ năm 2010, khi các công ty Anh tăng cường thăm dò dầu khí tại vùng biển ngoài khơi Malvinas/ Falkland và ước tính trữ lượng dầu hỏa tại đây lên đến hơn 8 tỷ thùng.