Thử nhìn biến động môi trường từ bán đảo Cà Mau

Sinh ra lớn lên ở bán đảo Cà Mau, tôi từng đắm mình trong môi trường sống đặc thù của vùng đất ngập mặn và cảm nhận rõ rệt sự dịch chuyển bất lợi từ yếu tố tự nhiên, con người đến môi trường sống xung quanh.

Lời kể của ông bà cha mẹ và từ các trang tư liệu chính thống hay truyền miệng, vùng bán đảo chưa xa từng là vùng rừng xanh tốt quy tụ các giống thực vật ngập mặn, muông thú, điều kiện tự nhiên hoang dại, nguồn sống từ chim trời cá nước dễ dàng.

Những trang viết của Sơn Nam mô tả sống động địa lý bán đảo, hay văn của Ðoàn Giỏi cũng chưa xa lắm, vùng đất ngập mặn thứ hai trên thế giới sau vùng Amazone bên Nam Mỹ có cảnh quan khác hẳn ngày nay.

Rừng ngập mặn vốn là đặc trưng của bán đảo Cà Mau, nếu được gìn giữ và phát triển, không những góp phần bảo tồn môi trường tự nhiên mà còn thu hút khách du lịch.

Chiến tranh kéo dài khốc liệt với các trận oanh tạc, chất độc hóa học vẫn không làm mất nhiều độ che phủ của rừng; vậy mà chỉ mấy thập niên hòa bình, chính con người thực hiện chóng vánh xóa sổ “về cơ bản” khu sinh quyển ngập mặn trù phú kia, rừng bị khai thác cạn kiệt làm gỗ gia dụng, chất đốt; đất rừng bị lấn dần… Bên cạnh sự biến mất của nguồn thực vật, các loài bản địa mất theo, giảm nhanh tùy mức độ.

Môi trường không chỉ có rừng, đô thị hóa, công nghiệp hóa kéo theo túi ni lông, chất thải sinh hoạt, khói bụi, hóa chất khiến nguồn không khí nước ngầm, môi trường sống biến đổi theo hướng bất lợi. Dễ nhận thấy yếu tố biến đổi khí hậu đã tác động mạnh mẽ đến đời sống con người.

Công tác trồng rừng mới, cây xanh đô thị chỉ có thể lấp đầy không nhiều những gì đã mất, bảo vệ môi trường vẫn là công việc gian nan.

Có dịp tham quan Singapore, nỗi đau mất mát rừng, môi trường xót xa trong lòng, trên từng bước đi, ánh nhìn: bên mình từng có rừng xanh hoang dã tuyệt vời, môi trường trong lành, nay phải tìm những thứ ấy ở... xứ người! Không khác nhiều về điều kiện tự nhiên, đảo quốc sư tử mua cát từ bên ngoài bồi đắp cho một tổng diện tích quốc gia chỉ ngang đảo Phú Quốc, và giữ một nguồn cây xanh làm vốn cho phát triển du lịch, khác bên mình… Chúng ta cần bao nhiêu tỷ đô la để ‘mua” lại những gì đã mất về môi trường, có rừng?

Trên ô tô, nhìn những vệt cây ven quốc lộ 1 về vùng bán đảo lô nhô mắm, phi lao, có cắm biển cảnh báo của kiểm lâm, mới hay đấy chỉ là chút xíu vốn rừng từng có...

Nếu nhà văn Sơn Nam còn sống, hẳn ông chua xót nhiều khi về thăm bán đảo Cà Mau, khi “về căn bản”, mọi thứ chỉ còn trong... sách!

Nhìn những vệt cây trồng ở đô thị, ven kênh, lộ, tự an ủi rằng dù muộn màng, còn hơn không! Nếu giữ được nguồn rừng ngày cũ dù chỉ 1/2, về sự hấp dẫn của môi trường với khách du lịch Âu Mỹ, bán đảo Cà Mau ăn đứt mấy lần Singapore!

Thực trạng về môi trường đã và đang gióng lên hồi chuông cảnh báo, kêu gọi cộng đồng cùng chung tay bảo vệ ngôi nhà chung!

HẰNG SINH