Tiểu Vương Cung Thánh Đường San Babila ở Milan

Nhà thờ San Babila được xây dựng theo kiến trúc Roman ở TP Milan thuộc vùng Lombardy, miền bắc nước Ý.

Xuyên suốt dòng lịch sử, nơi này được xem là nhà thờ quan trọng thứ ba của Milan, chỉ sau nhà thờ Chánh tòa Duomo và Vương Cung Thánh Đường Thánh Ambrose. Nhà thờ được dâng kính cho thánh Babylas (237-253), vị giám mục tử đạo của thành Antioch.

 Lịch sử xây dựng và quá trình phát triển

Đầu thế kỷ thứ 5, Đức Giám mục Marolus của thành Milan đã mang thánh tích của thánh Babylas thành Antioch và thánh Romanus thành Caesarea từ Antioch về Milan. Đức cha Marolus sáng lập nhà thờ Concilia Sanctorum, tức thà thờ San Romano, trên nền một đền thờ La Mã thờ thần Mặt trời, và cách nhà thờ San Babila chỉ khoảng vài mét về hướng nam. Trong khi đó, nhà thờ San Babila được xây vào khoảng năm 1095. Đến thế kỷ 16, nhà thờ được mở rộng bằng cách xây dựng thêm tiền sảnh và bổ sung thêm mặt tiền theo phong cách Baroque. Đến tận bây giờ, nhà thờ vẫn còn giữ được kết cấu thời Trung cổ, dù trải qua nhiều đợt cải tạo và thêm phần mặt tiền Baroque.

Nhà thờ đã trải qua nhiều đợt tu sửa lớn với mục tiêu khôi phục diện mạo của Tiểu Vương Cung Thánh Đường. Trước năm 1927, nhà thờ sở hữu mặt tiền theo trường phái Kiểu cách (Mannerism), chỉ trào lưu nghệ thuật châu Âu phát triển từ khoảng năm 1520 đến 1600 và đến Ý để mang nét khác biệt so với sự hài hòa, cân bằng hoàn hảo của thời kỳ Phục Hưng. Theo phong cách này, mặt tiền bao gồm một cổng chính nhô ra với các hàng cột đỡ, phía trên là phần mái được trang trí bằng những chóp hình cầu với những họa tiết lá cọ.

Đến đầu thế kỷ 20, kiến trúc sư Paolo Cesa Bianchi thiết kế lại mặt tiền theo phong cách kiến trúc Tân Romanesque mà chúng ta được chiêm ngưỡng ngày nay. Tháp chuông hiện tại cũng được xây dựng năm 1920, thay thế tòa tháp cũ đã đổ sụp từ thế kỷ 16. Phần nội thất bao gồm một gian giữa và hai gian phụ, kết thúc bằng các hậu cung hình bán nguyệt đặc trưng của kiến trúc Romanesque. Hai nhà nguyện hai bên có niên đại cuối thời Phục Hưng.

Gian phải có một bức ảnh Đức Mẹ vô cùng nổi tiếng và được cộng đồng người dân thành Milan đặc biệt tôn kính. Năm 2008, nhà thờ lắp đặt dàn đại phong cầm Zanin, hoàn toàn là đàn cơ và lấy cảm hứng từ các đàn phong cầm Baroque của Đức. Đây là nhạc cụ chủ yếu được sử dụng cho các thánh lễ và những buổi hòa nhạc tại nhà thờ.

Đặc biệt, cột sư tử (Colonna del Leone) phía trước mặt tiền chính đã trải qua nhiều câu chuyện theo dòng lịch sử. Những dòng chữ khắc trên cột cho thấy tượng sư tử có thể được tạo ra từ một chiến lợi phẩm sau chiến thắng của thành Milan trước thành Venice, dưới thời gia tộc Visconti. Một dòng chữ khác ghi nhận quá trình phục dựng hoặc dựng lại cột do một người thợ họ Serbelloni thực hiện năm 1540 hoặc 1628. Ngày nay, con sư tử đã trở thành biểu tượng của khu San Babila.

 Nhà thờ và Thế Vận Hội

Trong kỳ Thế Vận Hội mùa đông 2026 diễn tại tại Milan từ ngày 6-22.2, Vương Cung Thánh Đường San Babila còn được gọi là “nhà thờ của các vận động viên”. Suốt thời gian này, ngôi thánh đường trở thành điểm tựa tinh thần cho vận động viên trước khi bước vào tranh tài, và cho cả nhân viên phục vụ Olympic, với các cha tuyên úy luôn sẵn sàng đồng hành.

Nhà thờ đã tổ chức thánh lễ bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, trong đó có tiếng Anh, để các vận động viên và du khách quốc tế có thể tham dự. Nơi đây cũng là điểm đặt “cây thánh giá của các vận động viên”, chỉ thánh giá được Đức Giáo Hoàng Phanxicô làm phép vào Đại hội Giới trẻ Thế giới 2013 diễn ra tại Rio de Janeiro (Brazil).

Cây thánh giá được làm bằng gỗ đến từ 15 nước, trong đó có Trung Quốc, Nga, Úc, Đất Thánh, Brazil và Argentina. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều chia rẽ và xung đột, cây thánh giá trở thành biểu tượng của sự đoàn kết, và mang ý nghĩa đặc biệt theo tinh thần “Olympic Truce - Đình chiến Olympic”, truyền thống cổ xưa kêu gọi các nước tạm gác xung đột trong thời gian diễn ra Olympic.

Và đó là lý do cây thánh giá trên liên tục có mặt tại các thành phố đăng cai Olympic như London năm 2012, Paris năm 2024 và Milan cho Olympic mùa đông 2026, cũng như World Cup 2014 ở Brazil. Dự kiến, Vatican sẽ tiếp tục chuyển cây thánh giá đến Los Angeles (bang California, Mỹ), thành phố đăng cai Olympic mùa hè 2028.

HỒNG HOANG