Sáng sớm cuối tuần, quán cà phê nhỏ đầu hẻm đông hơn thường ngày. Trong góc, ông Nguyễn Văn Hinh (Biên Hòa - Đồng Nai) đang mỉm cười với màn hình điện thoại. Ông vui vẻ khoe:“Tôi đang xem lại mấy tấm hình buổi khiêu vũ trong lớp học của mình đăng trên Facebook hôm qua, được mấy trăm lượt thích rồi”. Người đàn ông tuổi lục tuần cũng luôn tay trả lời bình luận của bạn bè, bằng cách đánh chữ hoặc hình tương tác. Ở góc khác, nhóm ba phụ nữ luống tuổi cũng đang sôi nổi vì clip hát karaoke của mỗi người nhận được nhiều lượt xem, bình luận, hỏi thăm. Bà Trần Thị Oanh kể, ở tuổi về hưu có nhiều thời gian rảnh, nên bà và các bạn thường dành một phần thời gian trong ngày trên không gian “ảo” để trò chuyện, chia sẻ những điều thú vị. “Trên mạng nhiều thứ hay ho nên chúng tôi gởi qua gởi lại cho nhau xem, hoặc đăng lại trên trang cá nhân. Nhờ vậy mà tin tức “nóng”, nơi này nơi khác đang có chuyện gì diễn ra giúp mình hiểu hơn. Các bài tập thể dục giữ sức khỏe, món ăn bổ dưỡng cũng sẽ chuyền tay nhau xem” - bà Oanh nói. Trò chuyện cùng một cô giáo tên Nguyễn Hải Đường (phường Phước Long, TPHCM) về hưu nhiều năm, bà cho biết nhiều cụ ông, cụ bà như mình nhờ các hội nhóm trực tuyến mà tìm được bạn cũ, đồng đội xưa. Từ đó, vòng tròn bạn bè lại được nối kết và mở rộng hơn.
Thực tế cho thấy, nếu mấy năm trước, nhiều người trẻ còn tỏ ra nghi ngờ về “khả năng” nắm bắt công nghệ của người lớn tuổi, thì hiện nay, điều đó đã thay đổi hoàn toàn. Nhóm người cao tuổi dùng mạng xã hội không chỉ xem mà còn sáng tạo nội dung số (như là hát karaoke, đọc thơ, live stream bán hàng…). Ngay cả khi công nghệ AI tạo hình ảnh, video được chia sẻ rầm rộ, những người lớn tuổi cũng không đứng ngoài. Bà Đặng Thị Minh (Bình Dương) cười phới lới:“Tôi cũng mở coi người ta hướng dẫn làm vài lần rồi mày mò cho vui. Mình đăng hình đã được AI làm đẹp lại, thì bạn bè lại gởi hình nhờ làm giùm hoặc chỉ lại họ. Có hơi lọng cọng ban đầu thôi. Tụi nhỏ bảo tôi đu “trend” không kém gì chúng, rồi nhiệt tình chỉ thêm mấy cái hay hay mà chúng biết cho mình”.
Chiếc điện thoại thông minh, mạng 4G, 5G đã trở thành vật bất ly thân của nhiều cụ ông, cụ bà. Niềm vui trở thành công dân số, không cảm thấy bị tụt hậu, có hình thức giải trí, kết nối bè bạn, gia đình họ hàng ở xa đã giúp người lớn tuổi vui vẻ thoát cái bóng cô đơn tuổi xế chiều, khi đã rảnh rang công việc.
Cũng có những vấn đề dần xuất hiện, như trở thành “con nghiện” quên ăn, quên ngủ do dành nhiều thời gian trên mạng. Vì mạng xã hội có sức lôi cuốn và đem lại cảm giác được quan tâm, được trò chuyện. Đáng lo hơn, một điều buồn khác là nguy cơ dễ tin tưởng vào những thông tin không được kiểm chứng. Người lớn tuổi thường ít biết cách phối kiểm thông tin, nên xảy ra thường xuyên nhiều sự việc không vui, như đặt mua các loại thuốc, thực phẩm chức năng được quảng cáo, thậm chí gởi tiền ủng hộ những tài khoản phát trực tiếp vì “thấy họ tội nghiệp”.
Hậu quả là không ít người bị nhiễu loạn thông tin giữa những sự thật và tin “na ná” sự thật. Chị Nguyễn Thị Nga (phường Nhiêu Lộc) than phiền người bác của mình dù con cháu nhiều lần khuyên can nhưng bà gắt gỏng, cho rằng bị tước mất tự do khi tin và mua những loại thực phẩm chức năng, sữa không đảm bảo. “Đến khi đường dây bán hàng giả bị phanh phui đăng báo mà bà vẫn không tin, vẫn bênh vực kẻ bán hàng, cho rằng tin đó là giả” - chị Nga ngán ngẩm. Anh Nguyễn Hùng Cường (Đồng Nai) cũng trải qua chuyện tương tự ở gia đình và lắc đầu:“Mấy nay, một KOL, nữ doanh nổi tiếng trên mạng, bán hàng cả ngàn tỷ bị bắt vì vi phạm hàng giả, trốn thuế, nhưng đây lại là nhân vật vẫn được các bà, các mẹ trong nhà tôi “thần tượng” trước đó. Khi sự việc vỡ lở, nhiều người trên mạng tiết lộ mẹ họ, bà họ cũng giống người nhà mình vẫn còn chưa tin sự thật đau đớn này”…
Không chỉ dừng lại ở việc giải trí, mạng xã hội còn giúp người lớn tuổi duy trì sự kết nối xã hội - một yếu tố quan trọng để hạn chế cảm giác cô đơn, và cũng là kênh giúp người cao tuổi tiếp cận tri thức mới. Từ cách chăm sóc sức khỏe, tập luyện dưỡng sinh cho đến học ngoại ngữ, sử dụng công nghệ…, tất cả đều có thể tìm thấy dễ dàng trên nền tảng số. Nhưng để tránh khỏi “chuyện buồn”, chỉ giữ lại “chuyện vui” vẫn sẽ là một câu chuyện dài và khó.
Hà Phạm
Bình luận