Ước mơ khôi phục di sản Assyria của chàng trai trẻ

Một thiếu niên Kitô hữu người Iraq quyết định “khai chiến” với tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) bằng cách tái tạo những cổ vật vô giá đã bị bọn khủng bố hủy hoại trong 2 năm chiếm đóng.

Nenous Thabit, 17 tuổi, là hậu duệ của những người AssyriaKitô giáo, hiện là một dân tộc thiểu số ở miền bắc Iraq, con cháu của Vương quốc Assyria cổ xưa. Thabit cùng gia đình đang định cư ở Erbil, cách thủ đô Baghdad khoảng 350 km về phía bắc, sau khi buộc phải tháo chạy khỏi quê nhà là thành phố Mosul, nơi bị biến thành cứ địa của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) từ năm 2014. Theo Đài CNN, hiện cậu đã có trong tay ít nhất 18 tượng điêu khắc và một bức phù điêu kể từ khi bắt tay vào công cuộc tạo tác hồi năm ngoái với hy vọng có thể góp phần nhỏ nhoi của mình nhằm khôi phục lịch sử lâu đời của người Assyria đã bị chôn vùi dưới bàn tay hung hãn của IS.

Thabit cho hay vào năm 2015, sau khi IS tàn phá cổ thành Nimrud có hơn 3.300 năm lịch sử và từng được ghi nhận trong Kinh Thánh là thành phố của Calah, cậu đã quyết định “kháng chiến” theo cách riêng của mình trên mặt trận di sản văn hóa. Năm ngoái, cả thế giới rúng động trước hình ảnh các tay súng IS phá hủy mọi dấu vết của lịch sử và di sản lâu đời của Kitô giáo. Những kẻ này sử dụng mọi công cụ, từ búa tạ, búa khoan, máy xúc đến thuốc nổ, để bằng mọi cách phải biến những cổ vật vô giá thành đống gạch vụn. Những tu viện cổ xưa, nhà thờ và cổ vật văn hóa đều trở thành nạn nhân của chiến dịch “tàn sát và bức hại” tôn giáo, tất cả đều được Thabit xem là những công trình nghệ thuật của tổ tiên.

Đài CNN dẫn lời Thabit nhận định : “IS đã gây chiến trên mảng nghệ thuật và văn hóa, nên tôi quyết định dùng nghệ thuật làm vũ khí chiến đấu. Ở Iraq, có những người bị giết hại bởi vì họ là thợ điêu khắc; bởi vì họ là nghệ sĩ. IS xem họ là những kẻ bội giáo. Thế nên tiếp tục công cuộc tạo khắc là thông điệp nhằm nhấn mạnh chúng ta sẽ không lùi bước trước những kẻ xấu”. Một trong những tác phẩm điêu khắc được Thabit yêu thích nhất là nữ thần bảo vệ Lamassu vì đây là nhân vật mạnh mẽ nhất trong di sản Assyria. Nữ thần được mô tả có đầu người, thân bò đực hoặc sư tử, và đôi cánh như của chim kền kền. Cậu giải thích đã mất khoảng 15 ngày để hoàn thành bức tượng Lamassu.

Website của ông Christopher Jones, nghiên cứu sinh khoa lịch sử Cận Đông thuộc Đại học Columbia (Mỹ), ghi nhận có 3 tượng Lamassu bị IS phá hủy ở Iraq, một trong số đó tại Nimrud. Hai bức tượng còn lại từng thuộc khu bảo tồn di sản Nergal Gate of Nineveh và Bảo tàng Mosul. Bên cạnh các nỗ lực tạo tác tượng Lamassu, Thabit còn tái tạo các cột ghi lại bộ luật thời Lưỡng Hà của nền văn minh Babylon, Bộ luật Hammurabi, một trong những chữ viết cổ nhất được mã hóa trong lịch sử nhân loại.

Bản thân cha của Thabit, ông Thabit Michael, là nghệ sĩ điêu khắc và đã truyền nghề cho con mình từ năm lên 7. Ông kể : “Nenous học ghề cực nhanh. Tôi thấy được tiềm năng to lớn ở cậu bé”. Trước khi nổ ra cuộc chiến với IS tại Iraq, Thabit thú nhận rằng mình chỉ xem chuyện tạo hình là một trò tiêu khiển lúc rảnh rỗi. Tuy nhiên, giờ đây cậu tập trung tạo ra các tác phẩm đã bị IS đập phá. Bên cạnh dự án riêng, Thabit còn tổ chức các lớp học để dạy cho trẻ con cách điêu khắc. Đến năm sau, Thabit sẽ nhập học ở trường nghệ thuật Duhok : “Ước mơ của tôi là trở thành một nghệ sĩ tiếng tăm của Iraq để mang về sự hãnh diện cho quốc gia, và chứng tỏ trước thế giới rằng chúng tôi, người Iraq, yêu cuộc sống và trân trọng di sản của tổ tiên để lại”.

ĐỊNH NGUYỄN