Vấn đề thay đổi hay thêm bớt ngôn từ và hành động khi cử hành thánh lễ (P3)

b) Giám mục giáo phận

Theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Roma số 387:

Giám mục giáo phận, với tư cách là Thượng Tế của đoàn chiên, theo một phương diện nào đó, trong Chúa Kitô, đời sống các tín hữu thuộc quyền ngài được khởi đi từ nơi ngài và lệ thuộc vào ngài. Vì thế, ngài phải cổ võ, điều hòa và chăm sóc cho đời sống Phụng vụ trong giáo phận của ngài. Trong Quy chế này, ngài được giao cho trách nhiệm điều hòa kỷ luật đồng tế (x. số 202), ra những quy định về việc phụ giúp linh mục tại bàn thờ (x. số 107), về việc cho rước lễ dưới hai hình (x. số 283), về việc xây dựng và xếp đặt trong nhà thờ (x. số 291). Nhưng việc trước hết của ngài là nuôi dưỡng tinh thần phụng vụ nơi các linh mục, phó tế và tín hữu.” (PV 13, 41, 55, 6, 794).

3] Các linh mục và mọi tín hữu khác chỉ là tôi tớ của Phụng vụ

Điều này được phát biểu rõ ràng trong những văn kiện sau:

Quy chế Tổng quát Sách lễ Roma số 24: “Những thích ứng này chủ yếu hệ tại việc lựa chọn một số lễ nghi hoặc bản văn, nghĩa là các thánh ca, các bài đọc, các lời nguyện, các lời khuyên, các cử chỉ hầu đáp ứng cách thiết thực hơn với những nhu cầu, với việc chuẩn bị và bản sắc của những người tham dự. Việc lựa chọn này được ủy thác cho linh mục chủ tế. Tuy nhiên, linh mục phải nhớ rằng mình là tôi tớ của phụng vụ thánh nên không được phép tự tiện thêm bớt hoặc sửa đổi bất cứ điều gì trong việc cử hành thánh lễ”.

Huấn thị Bí tích Cứu độ (= BTCĐ) số 31: “Theo lời cam kết trong nghi lễ Truyền Chức Thánh và hằng năm được lặp lại trong Lễ Dầu, các linh mục phải cử hành “cách sốt sắng và trung thành các mầu nhiệm của Đức Kitô, đặc biệt nhất là trong Hy Tế Thánh Thể và bí tích hòa giải, theo truyền thống của Giáo hội, để ca tụng Thiên Chúa và thánh hóa dân Kitô-hữu”. Như thế, các ngài không được làm cạn đi ý nghĩa sâu sắc của sứ vụ đặc thù của mình, mà làm biến dạng một cách tùy tiện việc cử hành phụng vụ bằng những thay đổi, những bỏ sót hay những phần thêm thắt”.

Huấn thị Bí tích Cứu độ số 59: “Tục lệ sau đây, dứt khoát bị bác bỏ, phải chấm dứt: nơi này nơi nọ, có những linh mục, phó tế hay tín hữu, tự mình có sáng kiến đưa những thay đổi hay biến đổi vào các bản văn của Phụng vụ thánh, mà họ có nhiệm vụ công bố. Quả nhiên, cách làm này có hậu quả là làm mất ổn định trong việc cử hành Phụng vụ Thánh, và không hiếm trường hợp đi đến chỗ làm biến chất ý nghĩa đích thực của phụng vụ”.

Vì linh mục và mọi tín hữu khác đều là tôi tớ của phụng vụ cho nên phải tuân thủ luật phụng vụ do thẩm quyền Giáo hội đề ra, phải tuân giữ trung thành các sách phụng vụ đã được nhà chức trách có thẩm quyền phê chuẩn mà không được thay đổi hay thêm bớt gì (Xc. QCSL, số 24; BTCĐ, số 31). Chính thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã lên tiếng một cách cương quyết: “Phụng vụ không bao giờ là một sở hữu riêng tư của ai, kể cả chủ tế và cộng đoàn cử hành các mầu nhiệm đó” vì ngài hằng mong muốn những quy luật phụng vụ phải được tuân giữ một cách trung thành”.¹ Nhờ vậy, sẽ tránh cho các tín hữu khỏi bị ảnh hưởng bởi tính chủ quan quá lớn của người này này người kia, tránh được những hành động tùy tiện và lạm dụng phát xuất từ quan niệm sai lầm về sự tự do cũng như không phá vỡ mối liên quan cần thiết giữa luật cầu nguyện (lex orandi) và luật đức tin (lex credendi).²

Những phần uyển chuyển trong Phụng vụ

Giáo hội “có dành một phần rộng rãi để tự do thích nghi hợp thời, được căn cứ trên nguyên tắc là mỗi cử hành phải được thích ứng với nhu cầu của người tham dự, cũng như với khả năng của họ, với sự chuẩn bị nội tâm và tài năng riêng của họ. Trong mỗi cử hành, có rất nhiều khả năng để lựa chọn các bài hát, các giai điệu, các lời nguyện và các Bài đọc Kinh Thánh, cũng như trong khuôn khổ bài giảng lễ, trong việc soạn thảo kinh nguyện của các tín hữu, trong những lời huấn dụ đôi khi được công bố, và trong việc trang hoàng nhà thờ theo mùa phụng vụ. Những yếu tố này phải góp phần làm nổi bật cách rõ ràng hơn sự phong phú của truyền thống phụng vụ, và, luôn chú trọng đến các nhu cầu mục vụ, chúng góp phần cẩn thận mang đến một ý nghĩa đặc biệt cho việc cử hành, nhằm mục đích giúp cho tham dự nội tâm. Tuy nhiên, phải nhớ rằng hiệu quả các hành động phụng vụ không nằm trong việc thay đổi thường xuyên các nghi lễ, nhưng thực ra trong việc đào sâu lời Thiên Chúa và mầu nhiệm được cử hành” (BTCĐ 39).

Trong tinh thần đó và dựa trên văn bản của Hiến chế Phụng vụ Thánh (số 37-42), Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã nói đến việc Giáo hội kêu gọi và tạo nhiều cơ hội để cử hành phụng vụ sáng tạo vì những lý do mục vụ, những hoàn cảnh mục vụ khác nhau hay khi nhu cầu và lợi ích mục vụ đòi hỏi, để có những thích nghi và thay đổi thích hợp với những bối cảnh và văn hóa khác nhau.³

Như vậy, Giáo hội ủng hộ những sáng kiến trong phụng vụ. Giáo hội cho phép vị tư tế ngoài việc sử dụng những lời đã được quy định trong sách phụng vụ thì có thể dùng những lời khác nữa của chính mình. Dĩ nhiên những lời này cần theo đúng tiêu chuẩn là “làm điều mà Hội Thánh muốn làm” và trung thành với tinh thần phụng vụ.⁴

Những phần có thể uyển chuyển trong khi cử hành thánh lễ là:

1] Chủ tế tùy nghi nói một ít lời vắn tắt trong những lúc này (QCSL 31):

a) Sau lời chào đầu lễ và trước hành động thống hối để dẫn các tín hữu vào thánh lễ trong ngày (QCSL 50, 105b. 124);

b) Trước các Bài đọc để dẫn vào Phụng vụ Lời Chúa (QCSL 128);

c) Trước Kinh Tiền tụng để dẫn vào Kinh nguyện Thánh Thể, nhưng không bao giờ được nói trong chính Kinh nguyện Thánh Thể;

d) Trước khi giải tán để kết thúc toàn bộ việc cử hành thánh (QCSL 90a, 166, 184).

e) Sau Kinh Tin Kính, linh mục đứng tại chỗ, chắp tay, nói mấy lời vắn tắt, mời gọi tín hữu đọc lời nguyện chung (QCSL 71, 138)

f) Thay vì mời gọi theo công thức “Vâng lệnh Chúa Cứu Thế và theo thể thức Người dạy…” thì có thể tùy nghi dẫn cộng đoàn vào Kinh Lạy Cha bằng một lời mời thích hợp khác.⁵

2] Trong phần nghi thức thống hối.

Có 3 công thức thống hối trong Sách lễ hiện nay:

Công thức thứ I gồm kinh Thú Tội (kinh Cáo mình) + Kinh Thương xót;

Công thức thứ II gồm hai câu nài xin lòng thương xót của Chúa + Kinh Thương xót: Lạy Chúa, xin thương xót chúng con / Vì chúng con đã xúc phạm đến Chúa - Lạy Chúa, xin tỏ lòng từ bi Chúa cho chúng con / và ban ơn cứu rỗi cho chúng con;

Công thức thứ III là: Lạy Chúa Kitô, Chúa đã được sai đến để cứu chữa những tâm hồn sám hối. Xin thương xót chúng con - Lạy Chúa Kitô, Chúa đã đến trần gian để kêu gọi những người tội lỗi. Xin thương xót chúng con - Lạy Chúa, Chúa đang ngự bên hữu Chúa Cha để chuyển cầu cho chúng con. Xin thương xót chúng con.

Nếu chọn công thức thống hối III, các thừa tác viên như linh mục, phó tế, độc viên hay lĩnh xướng viên đều có thể dẫn những lời khẩn nguyện ca tụng Đức Kitô bằng những lời lẽ hoặc chủ đề được rút từ Kinh Thánh hay Giáo lý của Giáo hội mà không cần theo sát bản văn của Sách lễ.

(HẾT)

Lm. Giuse Phạm Đình Ái, Dòng Thánh Thể (SSS)

_______________________________________________________

¹ Xc. ĐGH Gioan Phaolô II, Thông điệp Ecclesia de Eucharistia, số 20

² Xc. BTCĐ, số 7, 10 và 11.

³ĐGH Bênêđictô XVI, Sacramentum caritatis, 54.

⁴ Xc. QCSL 31; Jean Marie Hum, Các Sách Phụng Vụ trong J. Gélineau (ed), Họp nhau Cử hành Phụng vụ, tập I (Nxb Đồng Nai, 1992),110-116.

⁵ Hồng y Arturus Tabera (Tổng trưởng Bộ Phụng tự), Thư gửi các Chủ tịch Hội đồng Giám mục (27-04-1973) trong Tạp chí Phụng Vụ, số 17 (08-1973), tr. 12.