Trong vài tháng tới, tuyệt tác nổi tiếng thế giới ở nhà nguyện Sistine sẽ trải qua giai đoạn làm sạch chuyên sâu để trả lại bề ngoài lộng lẫy ban đầu.
Ba thập niên kể từ đợt trùng tu gần nhất, Vatican hôm 2.2 thông báo khởi động dự án làm mới bức Cuộc phán xét cuối cùng (The Last Judgement) của bậc thầy Michelangelo tại nhà nguyện Sistine.
Cơ hội quan sát rất gần
Dù mỗi năm, bức bích họa Cuộc phán xét cuối cùng vẫn trải qua những đợt sửa chữa nhỏ bằng thang nâng cơ học đơn giản, đợt can thiệp mới nhất được triển khai ở quy mô lớn. Một hệ thống giàn giáo tạm thời sẽ được dựng bao quanh toàn bộ tranh, kèm theo thang máy để đưa một nhóm khoảng 10-12 chuyên gia bảo tồn di chuyển lên xuống gần một chục tầng làm việc. Cách tiếp cận này cho phép rút ngắn thời gian thi công, đồng thời mang đến cơ hội hiếm có để các chuyên gia phục hồi có thể quan sát ở cự ly rất gần một trong những viên ngọc chói sáng nhất của nghệ thuật Phục Hưng.
Tổ chức Bảo tàng Vatican thông báo hệ thống giàn giáo đã được dựng xong phía trước bích họa nằm trên bức tường trung tâm phía sau bàn thờ ở nhà nguyện Sistine. Trên diện tích bề mặt lên đến 180m2, Michelangelo đã khắc họa những hình ảnh mô phỏng cuộc phán xét cuối cùng của Chúa đối với nhân loại. Để hoàn thành tuyệt tác hội họa, thiên tài người Ý phải mất nhiều năm làm việc, từ năm 1536 đến năm 1541. May mắn là việc trùng tu đang được triển khai dự kiến sẽ chỉ mất 3 tháng là hoàn tất, ngay trước Tuần Thánh.
Theo Vatican, trong nhiều năm qua, các chuyên gia đã tiến hành làm sạch và bảo tồn một số phần của nhà nguyện Sistine vào ban đêm. Tuy nhiên, riêng kiệt tác Cuộc phán xét cuối cùng cần được xử lý kỹ lưỡng và toàn diện hơn. Người đứng đầu dự án trùng tu lần này là ông Paolo Violini cho biết bức họa, với hình ảnh trung tâm là Chúa Giêsu Kitô, hiện bị bao phủ một lớp màn trắng mờ đục. Ông Violini giải thích đây là lớp màn được bồi đắp bởi những chất bên ngoài có kích thước vi hạt và di chuyển theo chuyển động của không khí. Theo thời gian, bụi bẩn sẽ làm suy giảm độ tương phản sáng - tối và khiến những màu sắc trở nên đều nhau, mất đi độ sắc nét ban đầu. Vì thế, dự án làm sạch chuyên sâu đối với tác phẩm sẽ cho phép loại trừ những chất bụi, cặn, trả lại màu sắc và khôi phục chất lượng thể hiện ánh sáng theo đúng tinh thần ban đầu của Michelangelo, trả lại diện mạo vốn có cho bức tuyệt tác của nhân loại.
Báu vật của nhân loại
Trong suốt thời gian trùng tu, nhà nguyện Sistine vẫn tiếp tục mở cửa đón khách tham quan nhờ hệ thống giàn giáo che phủ toàn bộ bề mặt bức bích họa. Đội ngũ các chuyên gia sẽ làm việc đằng sau tấm phủ hình ảnh độ phân giải cao này. Được xây dựng từ năm 1473 đến 1481 theo yêu cầu của Đức Giáo Hoàng Sixtus IV, nhà nguyện Sistine có vẻ ngoài khá bình dị, nhưng bên trong lại tràn ngập các tác phẩm đẹp đẽ đến mức choáng ngợp của mỹ thuật thời Phục Hưng. Trong số này, Michelangelo là người đóng góp đáng nể nhất, không những vẽ trần vòm mà còn trên bức tường phía tây của nhà nguyện. Cuộc phán xét cuối cùng được hoàn tất vào cuối cuộc đời của vị họa sĩ thiên tài, đại diện cho tác phẩm xuất sắc nhất, và đánh dấu sự chín muồi trong sự nghiệp của Michelangelo.
Mỗi năm, hơn 6 triệu lượt người đến thăm hệ thống các bảo tàng của Vatican, riêng nhà nguyện Sistine thu hút khoảng 25.000 người mỗi ngày. Dòng người tham quan liên tục như vậy cũng đặt ra nhiều thách thức cho các tác phẩm của nhà nguyện. Bụi bẩn, độ ẩm và lượng khí CO2 từ hơi thở con người theo thời gian gây tổn hại cho các bề mặt vốn rất mong manh của công trình. Với mật độ người chen chúc bên trong không gian nhỏ hẹp, Vatican phải liên tục theo dõi độ ẩm, nhiệt độ không khí, và áp dụng những biện pháp bảo vệ nhà nguyện cùng những tuyệt tác hội họa ở nơi này.
Không chỉ gây ấn tượng mạnh với công chúng, Cuộc phán xét cuối cùng còn là phông nền cho mật nghị hồng y tại nhà nguyện Sistine để chọn ra đấng kế vị thánh Phêrô. Trong các kỳ mật nghị, các Đức Hồng y họp bên dưới bức bích họa nổi tiếng, gần nhất là hồi tháng 5.2025, trong cuộc bầu chọn Đức Giáo Hoàng Lêô XIV.
GIANG VÔ YÊN
Bình luận