Nhớ những lần về đất Gò Công ăn đám giỗ, đám cưới, không ít lần thấy dĩa bánh nghệ mấy màu được dọn lên, nhìn đã muốn ăn. Thú thật lần đầu thấy món bánh này được bày sắp đẹp mắt ra dĩa đã gây tò mò. Vì xưa giờ chưa từng ăn qua. Dù gọi là bánh nhưng thực ra cách ăn bánh kèm với thịt, rau, chan mắm lại giống các món bún, bánh hỏi. Không chỉ hình dáng mà vị bánh cũng có điểm đặc trưng riêng. Phải nói ngay là dù có tên là “bánh nghệ” nhưng bánh không có màu vàng và cũng không làm từ nghệ. Dĩa bánh nghệ xứ Gò Công vô cùng đẹp mắt bởi hình dáng “con” bánh như những cuộn dây nhiều màu sắc.
Hỏi người địa phương nguồn gốc bánh nghệ, mới biết có nơi còn gọi là bánh dây, và không chỉ ở Nam Bộ mà các tỉnh miền Trung từ xưa đã có. Có người giải thích rằng các thợ làm bánh người Nghệ An theo đà Nam tiến vào miền trong và mang theo món bánh này. Tên ra đời có thể là để tôn vinh tài nghệ của người làm bánh hoặc dùng để chỉ bánh do người Nghệ An làm. Bánh nghệ ở Nghệ An, Ninh Hòa (Khánh Hòa), Phan Thiết… dù cùng tên, cùng nguyên liệu, cùng công đoạn làm bánh, nhưng có sự khác biệt về cách ăn và các loại thịt, chả kèm theo.
Với bánh nghệ ở Gò Công, ngày trước chỉ có một màu trắng giống ở miền Trung. Sau này nước cốt lá cẩm và lá dành dành đã được thêm vào bột để tạo màu tím và xanh bắt mắt. Bánh được làm bằng bột gạo nguyên chất, không gia vị và chất phụ gia. Muốn bánh dai và thơm cần phải chọn loại gạo ngon, thêm bột nếp, bột lọc trộn theo một tỷ lệ nhất định mới làm nên độ dẻo dai cần có. Trong lúc nhào bột, người thợ cần khéo léo, không dùng nước quá nóng cũng không quá lạnh. Dù món bánh dân dã nhưng không phải ai cũng làm được mà phải đòi hỏi sự quen tay và bí quyết. Bánh được làm thủ công và dùng bột khóm rấm (bột nếp ngâm với nước khóm). Phải nhồi bột thật kỹ thì sợi bánh mới dai, vừa nhồi bột vừa thoa dầu để se sợi bột không bị đứt đoạn, không dính vào nhau, và phải biết khi nào bột vừa đủ ráo để mang đi hấp, vì nếu sớm bột sẽ nhão, chảy; còn nếu trễ quá thì bột sẽ khô gãy.
Nguyên liệu bột đã sẵn sàng, từng chiếc bánh được se bằng tay rồi tạo hình khung chữ nhật cùng những đường nét thanh mảnh đan chéo nhau rất đẹp mắt. Sợi bột đan nhau trên tấm lá chuối cắt nhỏ như một tác phẩm thủ công với đầy sự cần mẫn của những người làm ra. Trước khi bày ra dĩa, bánh được quấn ống tròn như bánh hỏi, ăn cùng bì hoặc chả lụa, thịt nướng, heo quay, thịt khìa, bì, rau thơm và nước mắm chua ngọt.
Bánh nghệ Gò Công thường dùng là món ăn khai vị trong đám tiệc. Cho nên ngày bình thường rất ít khi được thưởng thức món bánh này.
Hải An
Bình luận