Vị Giáo Hoàng nhiệt thành bảo vệ môi trường

Bảo vệ Trái đất, Ngôi Nhà Chung Chúa ban cho muôn loài, là mục tiêu xuyên suốt và đóng vai trò trọng tâm của triều đại Ðức Giáo Hoàng Phanxicô.

Hai năm sau thông điệp đầu tiên Lumen fidei (Ánh sáng Đức tin), Đức Giáo Hoàng Phanxicô vào tháng 5.2015 chính thức công bố Laudato si’ (Chúc tụng Chúa, và tựa đề phụ là Chăm sóc Ngôi Nhà Chung của chúng ta). Do thông điệp đầu tiên tập trung tiếp bước hành trình mà Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã mở ra, Laudato si’ trên thực tế mới được xem là thông điệp đầu tiên của Đức Phanxicô trên cương vị chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ.

Ảnh: Vatican Media

Hãy thức tỉnh

Trong thông điệp này, Đức Thánh Cha chỉ trích chủ nghĩa tiêu dùng và những sự phát triển vô trách nhiệm, dẫn đến tình trạng suy thoái môi trường toàn cầu và khí hậu ấm lên. Ngài kêu gọi mọi công dân của Địa cầu hãy có hành động nhanh chóng và đoàn kết để bảo vệ Trái đất, Ngôi Nhà Chung của tất cả chúng ta. Nếu không, hậu quả sẽ không thể tưởng nổi.

Laudato si’ là “sự suy ngẫm về những niềm hân hoan lẫn điều phiền muộn”, được diễn giải trong 6 chương. Trong đó, chương đầu tiên chỉ ra điều gì đang xảy đến cho Ngôi Nhà Chung của chúng ta, từ ô nhiễm, biến đổi khí hậu, phá rừng, hủy hoại đất, phí phạm nước quá mức, mất cân bằng sinh thái; đến những bất bình đẳng trong xã hội. Chương hai đề cập đến trách nhiệm của con người trong việc phải bảo vệ Ngôi Nhà Chung, nhưng đây lại là điều con người hiện nay lựa chọn lãng quên.

Trong chương thứ ba, Đức Thánh Cha nhắc nhở con người đang bị chi phối quá mức trong lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, vượt xa những giới hạn của hành tinh, và đây chính là cội rễ cho nhiều vấn đề nghiêm trọng về xã hội và môi trường. Chương thứ tư mô tả những gì cần thiết để con người tiến tới thực hiện một cuộc cải cách triệt để. “Chẳng ai đề nghị phải quay lại thời kỳ đồ đá, nhưng chúng ta cần phải đi chậm lại và có cái nhìn khác hơn về hiện thực, theo đó thực hiện những tiến triển tích cực và bền vững, đồng thời khôi phục những giá trị và các mục tiêu lớn lao vốn bị hất sang một bên vì những ảo tưởng bốc đồng nhằm theo đuổi sự huy hoàng (phù phiếm) vô phương kiềm chế”, thông điệp nêu rõ.

Nếu chương năm đề cập đến những cơ chế hiện có nhằm đạt được cái gọi là “tài sản chung” dành cho mọi người, thì chương sáu nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục sinh thái và vấn đề tâm linh. Đức Giáo Hoàng kêu gọi mỗi người hãy cân nhắc về lịch sử của bản thân, những trải nghiệm về cái đẹp, cũng như những kết nối với từng địa điểm cụ thể, nhằm hình dung một thế giới tốt đẹp hơn cho bản thân, con cái và những thế hệ tương lai của chúng ta.

Đức Phanxicô luôn quan tâm đến việc gìn giữ Hành tinh Xanh - ảnh: CNS

Vatican tiên phong

Bên cạnh những lời kêu gọi, Đức Phanxicô cũng là vị tiên phong trong các nỗ lực bảo vệ môi trường. Trong sứ điệp gởi đến Hội nghị về Mục tiêu Khí hậu được Liên Hiệp Quốc phối hợp với một số nước tổ chức vào ngày 12.12.2020, Đức Thánh Cha thông báo Tòa Thánh đặt ra mục tiêu đến năm 2050 sẽ đạt được trung hòa khí thải carbon (lượng khí thải nhà kính do các hoạt động của con người sẽ bằng với lượng khí CO₂ bị hấp thụ).

Bên cạnh đó, Vatican cũng cam kết đẩy mạnh việc thực hiện các nỗ lực quản lý môi trường, sử dụng tài nguyên thiên nhiên như nước, năng lượng hợp lý, quản lý rác thải hiệu quả hơn. Cũng theo Đức Giáo Hoàng, Vatican còn cam kết thúc đẩy giáo dục về sinh thái toàn diện, thông qua các chương trình do Tòa Thánh hỗ trợ như Hiệp ước Giáo dục Toàn cầu và Kinh tế Francesco.

Dưới sự ủng hộ của Tòa Thánh, những phong trào bảo vệ môi trường được triển khai mạnh mẽ. Ví dụ, tại Ghana, Hội đồng Giám mục đặt mục tiêu trồng 1 triệu cây. Còn tại Kenya, dự án tương tự cũng được các cộng đoàn Công giáo triển khai với việc trồng cây ở rừng Kakamega, tán rừng nhiệt đới duy nhất còn sót lại của nước này. Những dự án khác bao gồm khử carbon hóa, tiết kiệm năng lượng, nông nghiệp bền vững, làm sạch biển trước sự “xâm lăng” của rác nhựa, giáo dục và nâng cao nhận thức môi trường. Tất cả đều có sự góp sức của các tín hữu Công giáo.

Trong một diễn biến mới nhất, Vatican đã phối hợp với các đối tác khoa học để xuất bản chỉ dẫn hướng đến bảo vệ Trái đất. “Ngôi Nhà Chung của chúng ta: Chỉ dẫn cho việc chăm sóc hành tinh” là tài liệu gồm hai phiên bản kỹ thuật số và bản in, giúp đỡ các cộng đồng Công giáo thực thi lời mời gọi của Đức Thánh Cha trong nỗ lực tiến tới một tương lai bền vững hơn. Đây là kết quả của sáng kiến giữa Bộ Phục vụ và Phát triển Nhân bản Toàn diện và Viện Môi trường Stockholm, tổ chức nghiên cứu và chính sách đặt trụ sở ở thủ đô Thụy Điển.

Thông qua tài liệu này, các tín hữu sẽ được trang bị kiến thức và phương tiện cần thiết để đưa những lời cầu nguyện thành hành động cụ thể cho những thách thức khác nhau đang chực chờ trên bình diện toàn cầu, từ biến đổi khí hậu và ô nhiễm, đến sự mất đi nhanh chóng các loài động thực vật và hệ sinh thái.

HỒNG HOANG