Vị linh mục là nhà côn trùng học lừng danh của Ðức

Cha Hermann Johann Schmitz (1878-1960) là linh mục dòng Tên người Ðức, đồng thời là nhà côn trùng học và giáo sư về lĩnh vực này.

Sinh thời, linh mục Schmitz là nhà khoa học đam mê nghiên cứu trong lĩnh vực côn trùng học, cụ thể là Phoridae (họ ruồi lưng gù). Nỗ lực miệt mài nghiên cứu của ngài đã mang lại những thông tin hoàn toàn mới mẻ về một số loài và chi của họ ruồi này.

Trên cương vị giáo sư, cha giảng dạy tại Đại học của dòng Tên ở Valkenburg cho đến khi trường bị lực lượng Gestapo (Mật vụ của lực lượng SS - Đức Quốc xã) đóng cửa vào năm 1942. Bản thân vị Giêsu hữu bị Đức Quốc xã bắt giam. Sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, ngài quay lại giảng dạy ở trường Aloisiuskolleg (Bad Godesberg) cho đến khi qua đời vào năm 1960.

Thời thơ ấu và khởi nguồn đam mêkhoa học

Cậu bé Schmitz chào đời ngày 12.8.1878 ở thành phố Elberfeld (Bergisch, Đức). Cậu là con cả trong một gia đình gồm 7 người con, với mẹ là Gertrud Schmitz và cha là August, một giáo viên. Khi còn nhỏ, ban đầu Schmitz theo học trường ở Elberfeld và sau đó chuyển sang thành phố gần đó là Rheinbach. Khi cậu bé lên 12, cha mất. Năm 1894, chàng thiếu niên Schmitz gia nhập học viện dòng Tên Hà Lan ở Afferden (Hà Lan), và tiếp tục việc học.

Hai năm sau, vị tu sĩ trẻ chuyển đến thành phố Exaten thuộc tỉnh Limburg (Hà Lan). Tại đây, thầy Schmitz tập trung học chuyên sâu tiếng Latinh. Cũng chính tại Exaten, thầy gặp gỡ linh mục dòng Tên và cũng là một nhà sinh học Erich Wasmann. Trong 3 năm, cha Wasmann mang theo tu sĩ Schmitz trẻ tuổi đi cùng trong những chuyến du hành thu thập mẫu vật côn trùng học. Trong suốt những chuyến đi này, thầy Schmitz đóng vai trò trợ lý, nên đã tiếp cận những kiến thức mới liên quan đến lĩnh vực côn trùng học.

Hóa thạch Phoridae

Đầu năm 1899, thầy Schmitz đến học viện dòng Tên ở Valkenburg (Hà Lan), và học triết đến cuối năm 1901. Sau đó, thầy tiếp tục học ở Oudenbusch. Từ năm 1902, vị Giêsu hữu trở thành giáo viên dạy toán học và khoa học tự nhiên tại trường Aloisius ở thành phố Sittard cũng thuộc tỉnh Limburg. Cùng năm, linh mục dòng Tên và nhà động vật học Janós Thalhammer quyên tặng bộ sưu tập gồm 3.000 mẫu vật về các loài côn trùng 2 cánh cho trường dòng Tên Aloisiuskolleg ở Bonn-Bad Godesberg và giao cho thầy Schmitz nhiệm vụ thu thập muỗi và ruồi xung quanh Sittard (tỉnh Limburg). Thông qua công việc này, thầy Schmitz chính thức bắt tay nghiên cứu loài côn trùng 2 cánh. Cùng lúc, vị tu sĩ tiếp tục làm việc với loài kiến, và viết quyển sách tựa đề “Những con kiến và các vị khách của chúng” (tên tiếng Anh The Ants and Their Guests).

Năm 1906, thầy Schmitz trở thành trợ lý của cha Wasmann ở Luxembourg trong một năm, trước khi theo học thần học ở Maastricht trong 2 năm từ năm 1907. Cùng năm này, ngài thụ phong linh mục. Từ năm 1911 - 1912, ngài nghiên cứu khoa học tự nhiên ở Loewen (Đức) trước khi quay về Sittard làm giảng viên. Việc quay lại Sittard cũng đánh dấu thời điểm vị linh mục trở thành Chủ tịch Hiệp hội Lịch sử Tự nhiên Limburg.

Năm 1915, công trình nghiên cứu về kiến của cha Schmitz được đăng tải trên niên giám của tổ chức này, và được giới chuyên gia tiếp nhận nồng nhiệt. Năm 1921, vị linh mục đến Đức và tiếp tục nghiên cứu sinh học cho đến năm 1922. Năm 1923, ngài làm trợ tá cho cha Wasmann ở Valkenburg thêm 2 năm nữa. Kế đến, ngài theo học tại Đại học Freiburg, cho đến khi lấy bằng tiến sĩ năm 1926. Luận án của vị Giêsu hữu tập trung vào nỗ lực sửa đổi phân loại của ruồi lưng gù Phoridae và được hoàn thành năm 1929 nhờ vào sự hướng dẫn của nhà khoa học Đức August Reichensperger.

Trường Aloisiuskolleg của dòng Tên tại Bad Godesberg

Các chuyến nghiên cứu, Đệ tam đế chế và thời hậu chiến

Sau khi lấy bằng tiến sĩ, cha Schmitz được trao học vị giáo sư của trường nhận được học vị giáo sư tại Trường Đại học dòng Tên Valkenburg. Từ năm 1937 - 1939, cha đến Tullaberg (Ireland) để tiếp tục nghiên cứu về Phoridae (họ ruồi lưng gù) tại địa phương. Trong thời gian này, cha giảng dạy tại trường thuộc dòng Tên ở khu vực. Sau 4 năm ở Ireland, cha quay về Hà Lan, lúc này đang bị Đức chiếm đóng, và giữ chức giáo sư của Trường dòng Tên Valkenburg. Không lâu sau, vào năm 1942, Mật vụ của SS giải thể trường và bỏ tù đội ngũ giảng viên. Đức Quốc xã tịch thu bộ sưu tập côn trùng của cha Schmitz và đưa đến Waischenfeld để trở thành tài sản của Đệ tam đế chế. Cùng năm, cha Schmitz được phóng thích và đến Áo nghiên cứu họ Phoridae ở dãy Alps.

Bảo tàng ở Bonn

Sau khi chế độ Đức Quốc xã sụp đổ, ngài quay về Đức năm 1946 và từ đó giảng dạy ở trường Aloisiuskolleg tại Bad Godesberg. Cha được hoàn trả lại bộ sưu tập và tiếp tục nghiên cứu cho đến khi qua đời vì đau tim ở Bad Godesberg vào ngày 1.9.1960.

Trong cả cuộc đời, vị linh mục người Đức không ngừng nghiên cứu về họ ruồi lưng gù, cho phép phát triển một cách có hệ thống việc phân loại Phoridae. Ba cuốn sách chuyên khảo của cha về Phoridae tiếp tục là những công trình tiêu biểu trong lĩnh vực này suốt hơn 60 năm, tức rất lâu sau khi ngài qua đời. Nhờ vào nỗ lực không ngừng nghỉ, cha Schmitz mô tả tổng cộng 80 chi, 650 loài và để lại hậu thế bộ sưu tập phong phú với khoảng 40.000 mẫu vật. Hiện bộ sưu tập của vị Giêsu hữu được bảo quản và lưu giữ tại Bảo tàng Alexander König ở Bonn (Đức).

HỒNG HOANG