Vị linh mục nhiệt thành ủng hộ đối thoại thần học và khoa học

Linh mục dòng Tên George V. Coyne (1933 - 2020), Giám đốc Ðài Thiên văn Vatican suốt 28 năm, đã tự nghiên cứu thiên văn từ thời sinh viên, bằng cách dùng đèn pin để đọc sách hằng đêm.

Vị cựu Giám đốc Ðài Thiên văn Vatican đã về với Chúa vào ngày 11.2.2020 tại TP Syracusec (bang New York, Mỹ), thọ 87 tuổi. Khi còn sống, cha luôn bày tỏ lòng tri ân đối với một giáo sư dạy môn Hy Lạp cổ đại, người thầy đã nuôi dưỡng niềm đam mê thiên văn khi ngài vẫn còn là một sinh viên trẻ bằng cách sắp xếp để học trò mình có thể mượn được những cuốn sách quý về lĩnh vực này từ thư viện địa phương. Chính nhờ vào sự nhìn xa trông rộng của vị giáo sư này, cha Coyne đã trở thành một trong những nhà khoa học được kính trọng và nổi tiếng nhất của dòng Tên.

Vì thế hệ khoa học gia trẻ

Cha Coyne đã được bổ nhiệm vào “đầu tàu” của Ðài Thiên văn Vatican từ năm 1978 đến 2006, chịu trách nhiệm hiện đại hóa các cơ sở nghiên cứu trực thuộc Tòa Thánh, nâng tầm Ðài Thiên văn trong thế giới khoa học và chào đón thế hệ mới các nhà thiên văn học quốc tế làm việc tại đây. Trước khi nhận nhiệm vụ quan trọng, vị Giêsu hữu đã làm việc ở đài từ năm 1969, sau 3 năm kể từ thời điểm được truyền chức linh mục. Từ năm 2007 đến 2011, cha Coyne là Giám đốc Quỹ Thiên văn Vatican. Một Giêsu hữu khác, thầy Guy Consolmagno, đương kim Giám đốc của Ðài Thiên văn Vatican, đã nhớ lại những lời đầu tiên mà vị tiền nhiệm nhắc nhở khi thầy đến nhận nhiệm sở vào năm 1993: “Hãy làm khoa học cho giỏi và cho tốt”.

Tham gia cuộc thi chạy gây quỹ bác ái ở trường Le Moyne vào tháng 3.2015

“Cha Coyne tạo ra một không gian, nơi mà tất cả chúng tôi đều tự do theo đuổi khoa học”, thầy Consolmagno chia sẻ với trang tin Catholic News Service. “Cha đóng vai trò như một ‘bức tường lửa’, giúp chúng tôi tránh được những gì có thể gây sao nhãng tâm trí làm khoa học. Chúng tôi cảm thấy được hoan nghênh khi làm việc tại Ðài Thiên văn, và tạo nên bầu khí dễ chịu cho các cộng tác viên và những người đến thăm”, vị Giám đốc kể lại. Cha Coyne đã xây dựng thành công một bầu khí tràn đầy tinh thần học thuật, thu hút những nhà thiên văn học trẻ tuổi trên khắp thế giới, và thiết lập một chương trình dành cho các học giả có thể tham gia nghiên cứu với nhân sự ở Ðài, sử dụng các cơ sở mà ngài quản lý và từ đó lan tỏa tên tuổi của Ðài Thiên văn Vatican trên khắp giới nghiên cứu. Việc sắp xếp này đã tạo điều kiện cho nhiều nữ khoa học gia tham gia công tác tại đây.

“Cha Coyne đã làm nhiều điều để giúp nữ giới thăng tiến trong ngành này”, theo thầy Consolmagno. Thầy cho biết, vị tiền nhiệm đã khởi động chương trình học kỳ hè, tổ chức 2 năm/lần, cho các đối tượng là sinh viên tốt nghiệp ngành thiên văn học. Gần phân nửa số sinh viên theo học là phái yếu, và chương trình cũng mang đến cơ hội rèn luyện nghề cho các nhà thiên văn học trẻ tuổi tại các nước đang phát triển. Sau khi rời Quỹ Thiên văn Vatican, cha Coyne tiếp tục đóng góp công sức trong nỗ lực truyền dạy kiến thức cho thế hệ trẻ khi trở thành giáo sư môn thiên văn học tại Ðại học Le Moyne ở Syracuse.

Cha Coyne giảng bài cho sinh viên ngành thiên văn học của Đại học Le Moyne năm 2012

Ủng hộ đối thoại thần học và khoa học

Bên cạnh chuyên môn, cha Coyne còn nổi tiếng là người luôn vận động cho nỗ lực đối thoại giữa hai lĩnh vực thần học và khoa học. Sau khi nhận được thư tay của thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II vào năm 1987 nhân 300 năm ngày phát hành sách Principia (tên tiếng Việt đầy đủ là Các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên) của thiên tài vật lý Isaac Newton, vị linh mục dòng Tên bắt đầu viết chuyên sâu về thần học và mối quan hệ giữa khoa học và đức tin. Trong số các tác phẩm nổi tiếng nhất của ngài là quyển Wayfarers in the Cosmos: The Human Quest for Meaning (Tạm dịch: Những nhà du hành trong vũ trụ: Cuộc tìm kiếm của con người về Ý nghĩa của sự tồn tại). Ðây là quyển sách do cha Coyne cùng viết với cha Alessandro Omizzolo, một đồng nghiệp kỳ cựu tại Ðài Thiên văn Vatican.

Nhà thiên văn học của dòng Tên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hội nghị vào thập niên 1990 về đề tài “Hành động của Thiên Chúa trong Vũ trụ”, diễn ra tại trụ sở của Ðài Thiên văn Vatican ở lâu đài Castel Gandolfo (Ý). Phía hợp tác tổ chức là Trung tâm Thần học và Khoa học Tự nhiện tại Berkeley, bang California (Mỹ). Trong cuộc phỏng vấn vào năm 2010 với Catholic News Servicesau khi nhận được giải thưởng danh giá George Van Biesbroeck của Hiệp hội Thiên văn học Mỹ, cha cho rằng các nhà thiên văn dòng Tên có thể mang đến những đóng góp độc nhất vô nhị trong nỗ lực đối thoại giữa thần học và khoa học. “Tuy nhiên, chúng ta phải nghiên cứu thật sự kỹ càng trước khi bước vào lĩnh vực này”, cha Coyne nhấn mạnh.

Một sách về thiên văn của nhà khoa học dòng Tên

Các dự án nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong di sản của vị linh mục Dòng Tên cho hậu thế. Công trình của ngài để lại cho đời sau bao gồm dự án nghiên cứu bề mặt Mặt trăng, mở đường cho Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) thực hiện các sứ mệnh không người lái Ranger đáp lên bề mặt chị Hằng vào thập niên 1960, trước khi chuyển sang sứ mệnh của phi thuyền Apollo cho phép người Mỹ lần đầu tiên đặt chân lên mặt trăng. Cha cũng nghiên cứu bề mặt sao Thủy, hành tinh gần Mặt trời nhất, sự tương tác của các hệ sao đôi, hệ sao luôn tống ra những vụ bùng nổ năng lượng bất ngờ và mãnh liệt. Ngoài ra, cha còn ghi nhận các thông tin về Seyfert, nhóm thiên hà xoắn ốc với những lõi sáng bất thường.

HỒNG HOANG