“Việc gì cũng tốt, miễn lương thiện” - câu nói quen thuộc này thường xuất hiện như một lời khuyên, một phương châm sống giúp con người mạnh mẽ xoay xở để sinh tồn trong cảnh khó khăn. Thực tế, nghề nghiệp chẳng mấy khi cố định. Trong đời, mỗi người có thể phải làm nhiều nghề mưu sinh, đôi khi khác xa với nghề chính được đào tạo hẳn hoi và có cấp bằng. Chẳng lạ gì cảnh thầy giáo đi chụp ảnh, công chức chạy xe ôm ban đêm…, và biết bao công việc phụ khác. Nhưng đâu chỉ là làm thêm, nhiều công việc bất đắc dĩ sau đó đã trở thành nghề chính.
Sau mỗi khúc quanh nào đó, như Covid-19, khi hàng loạt chỗ làm mất đi, thị trường lại xuất hiện nhiều công việc mới buộc con người phải thay đổi để thích nghi. Tôi từng gặp bao người từ các khu công nghiệp về quê bán hàng bông trên xe gắn máy inh ỏi chiếc loa điện. Hỏi ra mới biết anh này ở công ty nhựa, anh kia từng làm công ty thực phẩm… Hàng vạn vạn công việc mới cho đội ngũ mất việc, thay đổi việc sau đại dịch. Môi trường mới, nghề nghiệp mới, thu nhập khác đi, nhưng người ta buộc phải thích nghi dần với tâm niệm “việc gì cũng tốt, miễn lương thiện”.
Hằng ngày tôi tập thể dục buổi sáng quanh hồ nước chu vi chừng 500 thước, nơi đây thường chỉ có người câu cá, trẻ đánh cầu…, nhưng gần đây xuất hiện thêm mấy chú sáng sớm bày ớt, trái nào trái nấy to bự lạ mắt, cân kéo đàng hoàng để mang lên xe gắn máy đi bán. Thấy hoài thành quen, tôi bắt chuyện và không khỏi ngỡ ngàng trước câu chuyện của một người trong số họ. Anh bán ớt tên Bạch, 32 tuổi, quê ở mạn Xóm Lung trên đường đi Cống Cái Cùng. Bạch có nghề thợ bạc làm tiệm trên Bạc Liêu. “Giờ thợ bạc đuối lắm chú ơi!”, chú Bạch than. Giá vàng lên xuống từng ngày, nữ trang đắt đỏ khiến khách đặt làm nhẫn, lắc, dây chuyền ít đi. Ít việc, thợ bạc đành ngậm ngùi rời tiệm, tìm kế mưu sinh để chờ tiệm phục hồi việc như cũ.
Nhìn người thợ bạc từng mất nhiều năm chịu khó học hỏi mới thuần thục kỹ thuật khè lửa, dũa, đục để chế tác những món nữ trang tinh tế, nay giờ khuya đã phải lui cui cân kéo, nổ máy xe lấy ớt mang ra góc hồ bán dạo hoặc bỏ mối cho sạp hàng bông, tôi không khỏi cám cảnh.
“Bịch ký 20 ngàn, nửa ký 10 ngàn”- tiếng rao lảnh lót. Hỏi thăm chuyện lời lóm, trừ ăn uống, xăng xe ngày được bao nhiêu, anh cười buồn ra điều không được bao nhiêu, chỉ tạm sống được. Thương cho hoàn cảnh của anh, tôi buộc miệng nói y chang câu thường nghe: “Thôi, nghề gì cũng tốt miễn lương thiện”. Anh gật đầu.
Lần nọ, trên đường xuống chợ Hộ Phòng, ngang qua một cửa hàng điện thoại di động, tôi lại bắt gặp chiếc xe gắn máy cũ với kệ ớt đằng sau của Bạch. Anh đang dừng xe cặp lộ, cân cho khách mua. Anh thợ bạc có vẻ đã lành nghề…
Trường hợp như Bạch bây giờ nhiều lắm. Để tránh thất nghiệp, họ chấp nhận bước vào cuộc mưu sinh nhọc nhằn nắng gió, gia nhập vào đội ngũ lao động mới. Từ thành thị đến tận hang cùng ngõ hẹp, đâu đâu cũng dễ dàng bắt gặp những chiếc xe gắn máy với kệ hàng phía sau cùng chiếc loa mời khách.
Cái gì rồi cũng quen, như Bạch đã thuần thục chuyện bán hàng trên đường không kém tay giũa tay đục thao tác trên vàng ở tiệm. “Nghề nào cũng tốt, miễn lương thiện” - một đạo lý dễ hiểu, nhưng thiệt sâu xa. Có việc làm sẽ giúp vượt qua buổi khó…
Công Nguyên
Bình luận