Xanh sạch từ nhà ra phố

Thế giới đang kêu gọi bảo vệ môi trường. Ở Anh, người ta chế biến rau quả thành một loại thịt “sạch” để hạn chế việc nuôi bò thải phân tạo khí ô nhiễm. Phần lớn các nước nói KHÔNG cùng túi nhựa…Với một người nhỏ nhoi trong thế giới rộng lớn, trước khi đáp lại những thay đổi vĩ mô, từng người hãy ý thức bảo vệ chính môi trường mình đang sống.

Để môi trường xanh sạch từ nhà ra phố, mỗi người nên ý thức giữ gìn vệ sinh chung - ảnh minh họa

“Chỉ cần nhà ta sạch!”

Đây là căn bệnh mà đa số những cư dân trong xóm lao động mắc phải. Nhiều người chăm chút nhà mình rất tốt, nhưng lại quăng rác, chuột chết sang nhà hàng xóm. Bà Minh Hà, 65 tuổi (ngụ Q3, TPHCM) kể: “Tôi sống trong xóm lao động. Kinh tế ngày nay dễ thở nên nhà nhà cơi nới, lên tầng… Cũng vui là con hẻm đã khang trang. Tuy nhiên có không ít người bẫy chuột rồi chờ đêm đến mang xác chuột ra đặt trước nhà hàng xóm. Họ quét sân cứ đẩy rác sang nhà bên cạnh”.

Có một chuyện rất tế nhị là có những người mang chuột chết, phơi nùi giẻ rách…trước những căn nhà xập xệ trong xóm. Không biết họ nghĩ gì trong đầu, chỉ biết việc này cho thấy thái độ khinh khi những ngôi nhà nghèo hơn, xem đó như một bãi rác để tha hồ thải những gì bẩn thỉu từ căn nhà sạch đẹp của họ.

Buổi sáng, thi thoảng người ta nghe tiếng chửi lộn bà A quăng rác sang nhà bà B. Bà C phơi quần áo, nùi giẻ trước hàng rào bà D. Môi trường sống trong hẻm bỗng ô nhiễm cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng!

Những ngôi nhà sàn dọc kênh rạch đã được giải tỏa. Tuy nhiên, mỗi lần nhân viên môi trường xuống từng xóm để làm sạch cống đều phát hiện không ít gia đình xả nước thải, phân…thẳng ra cống thay vì phải đào hầm để rút hầm cầu hằng năm. Điều này đã khiến không chỉ nghẹt cống rãnh mà còn ô nhiễm những con kênh hiếm hoi trong thành phố.

Bà Phạm Thị Nhàn, 54 tuổi (Q1, TPHCM) lại đề cập một vấn đề khác: “Nhà cửa các quận trung tâm thường nhỏ, hẻm cũng nhỏ. Thế là thiên hạ cứ nướng thịt trước nhà, khói bay đầy hẻm. Nhiều người rửa tẩy đồ đạc cũng ra hẻm xả nước. Nước lênh láng hẻm đen thui, trơn trợt. Mà hễ có ý kiến là họ nói làm ngoài đường chứ có vào nhà ai đâu mà phàn nàn. Họ không hề có khái niệm về ba từ ‘vệ sinh chung’…”.

Làm vệ sinh bãi biển

Hãy quét dùm người khác…

Chúng tôi từng đến một số chung cư cũ và không quên những hành lang sạch bóng, nước gạch láng lẩy. Được như thế vì mọi người đều ý thức phải giữ vệ sinh, không chỉ trước nhà mình mà còn nhà người khác. Ông Nguyễn Văn Khang, 60 tuổi (Q10, TPHCM) nhớ lại khu chung cư Nguyễn Kim mà mình từng sống trước đây, cầu thang các tầng lầu luôn sạch sẽ. Người lớn rầy la trẻ con nếu thấy chúng xả rác dọc theo lối đi công cộng.

Cũng có nhiều con hẻm từ đầu hẻm đã không thấy cọng rác hay nhớp nháp. Ông Bảo Quang, 45 tuổi (Q3) cho hay, hẻm nhà ông nhiều năm rất bẩn. Nhờ những tuần lễ vận động, mọi người dành 30 phút vệ sinh hẻm nên giờ nơi đây đã tươm tất. Không những thế, cư dân trong xóm đều ý thức giữ gìn vệ sinh chung, rác được gom một góc hẻm để 2 giờ chiều xe rác đến lấy. Tuy nhiên, trong tập thể trăm người trăm ý, mỗi người một tính nết nên cũng có một số người cứ ỳ ra để người khác siêng năng làm dùm công việc của họ, thực hiện thay họ những trách nhiệm chung. Khi nhắc đến bộ phận này, ông Quang thản nhiên: “Với những người quá bận bịu hay không thích làm việc chung thì mình cứ quét dùm họ. Sạch hẻm, sạch đường, sạch khu phố thì bản thân những thành viên trong cộng đồng cảm thấy thoải mái trong môi trường xanh sạch”.

Chuyện kể trong con đường nhỏ tại một huyện ngoại thành Sài Gòn, có căn nhà mà người chủ thường khóa cửa đi nước ngoài. Khoảng sân trước nhà cỏ mọc, ai đi ngang cứ tiện tay ném vỏ chuối, vỏ bánh kẹo… Không bao lâu, chút diện tích nhỏ đó thành một đống vừa rác, vừa cỏ dại. Một người đàn ông nghỉ hưu đã bỏ công cuốc cỏ, rải vài hạt giống hoa. Chỉ vài tháng mảnh đất nhỏ mấy mét vuông thành một vườn hoa nho nhỏ. Và cũng từ đó, chẳng ai đi ngang quăng rác vào nữa. “Vườn hoa” bé tẹo trở thành chung của mọi người cho những ai cần vài đóa hồng để chưng. Và cũng là nơi mọi người không ai bảo ai, chiều chiều mang ít nước ra tưới những khóm hoa ấy. Con đường đất chợt đẹp hơn. Và từ việc chăm các khóm hồng đã biết chăm chút con đường đất thêm sạch hơn, đã thích trồng ít hoa cho khoảng đất nhỏ trước nhà thêm mát mắt hơn.

Giáo dục ý thức cộng đồng từ gia đình

Ông Trần Văn Đôn, 46 tuổi (Q5, TPHCM) không quên câu danh ngôn hồi nhỏ cha mình từng dạy: “Đừng làm cho người khác điều mình không muốn”. Cha ông cũng từng bảo ban con cái, không cho ném rác ra hẻm hay trước nhà hàng xóm. Cứ mỗi lần, anh em của ông nghỉ làm, nghỉ học thì cùng nhau lau dọn nhà cửa, quét tước khoảng sân trước nhà. “Vì vậy, tôi đã ý thức vệ sinh cộng đồng rất sớm, không chỉ giữ nhà cửa sạch sẽ mà còn con hẻm trước nhà cũng không được làm bẩn. Một việc rất đơn giản: hẻm dơ, mọi người sẽ mang cái dơ đó vào nhà mình. Làm sao bánh xe máy, đôi giày, đôi dép…sạch sẽ nếu đường đầy bùn đất?”, ông Đôn nói.

Ông Nguyễn Văn Khang mà chúng tôi kể trên, cũng chia sẻ hình ảnh ba mẹ ông, thậm chí ông nội, bà nội rảnh rỗi là mang chổi ra quét cầu thang chung của chung cư: “Trong gia đình, hễ ai rảnh đều tự giác mang chổi quét như thế và ngăn cấm trẻ con xả rác bừa dọc cầu thang”.

Bất chấp phường, quận, đoàn thể, báo chí… tuyên truyền, vận động, người dân sẽ vẫn xả rác, xả nước bẩn thoải mái nếu từ nhỏ họ không được giáo dục phải tôn trọng môi trường sống, không chỉ chính họ mà còn của cả cộng đồng. Vì thế, gầy dựng ý thức cộng đồng từ gia đình rất quan trọng. Người lớn phải luôn là tấm gương cho con trẻ.

NGUYỄN NGỌC HÀ