Xem lại việc hát Tung Hô Tin Mừng và Ca Tiến Lễ

III- Thay đổi cách thực hành

Áp dụng những điều trên vào lãnh vực thánh nhạc, chúng ta lưu ý đến vài khiếm khuyết sau đây để có được cách thực hành phù hợp nhất:

1. Hát “Tung hô Tin Mừng”

Chúng ta hãy nhìn vào bảng sau để so sánh thực hành hát Alleluia theo QCSL [1970]/QCSL [1975] và QCSL [2002] khác nhau thế nào:

Rõ ràng, ở đây đã có ít là 2 thay đổi: [a] Xướng trước Alleluia hay bắt đầu hát Alleluia không còn do “hết mọi người” nữa, nhưng chỉ do “ca đoàn hoặc ca xướng viên” đảm nhận; [b] Câu tung hô cũng vậy, không phải do “hết mọi người” hát chung với nhau mà chỉ do “ca đoàn hoặc ca xướng viên hát”.

Công thức của Tung hô Tin Mừng bao gồm: Alleluia, Alleluia + Câu xướng trước Tin Mừng + Alleluia. Ví dụ:

- Alleluia, Alleluia! Lạy Chúa, xin tỏ lòng từ bi Chúa cho chúng con, và ban ơn cứu rỗi cho chúng con. Alleluia. (Chúa Nhật I Mùa Vọng Năm A).

- Alleluia, Alleluia! Ngày mai tội lỗi trần gian sẽ được xóa bỏ, và Ðấng Cứu Thế sẽ ngự trị trên chúng ta. Alleluia. (Lễ Chúa Giáng Sinh).

- Alleluia, Alleluia! Lễ Vượt Qua của chúng ta là Ðức Kitô đã hiến tế vậy chúng ta hãy mừng lễ trong Chúa. Alleluia. (Chúa Nhật Lễ Phục Sinh)

[Ngoài mùa Chay], khi đọc hay hát Tung hô Tin Mừng, chúng ta sẽ thể hiện đầy đủ cả 4 đơn vị: Alleluia [1], Alleluia [2]+ Câu xướng trước Tin Mừng [3]+ Alleluia [4].

Một đơn vị Alleluia, một là được hát ngân nga thật dài với nhiều nốt nhạc khác nhau như trong lễ Vọng Phục sinh; hai là, theo ý kiến của Lucien Deiss, tốt hơn nên gồm 2 hay 3 từ Alleluia tùy theo sáng tác của nhạc sĩ, tức gấp đôi hay gấp ba chữ Alleluia lên hầu tạo cho nhịp điệu âm nhạc được hay hơn và cho phép nâng cao tầm mức quan trọng của tiếng Alleluia [y như trường hợp của tiếng Amen long trọng (great Amen) sau Vinh tụng ca kết thúc Kinh nguyện Thánh Thể].1 Còn theo Joseph Gélineau: “Một Alleluia ngắn ngủn chỉ kéo dài vài giây, rồi được theo sau bởi một câu được đọc lên sẽ làm gián đoạn dòng chảy của bài ca, không đủ tôn cao sự chuẩn bị của chúng ta dành cho Tin Mừng mà chúng ta sẽ công bố và lắng nghe đang khi đứng.”2

Tại Việt Nam, cho đến nay, khi các nước trên thế giới đã thay đổi cách hát tung hô Tin Mừng (minh họa bằng nhiều đoạn video), thì hầu hết chúng ta lại vẫn còn thói quen thực hành theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma [1975], nghĩa là: [a] Toàn thể cộng đoàn đứng lên và cùng nhau hát hay đọc cả 4 đơn vị: Alleluia [1], Alleluia [2] + Câu xướng trước Tin Mừng [3]+ Alleluia [4]; [b] Ðơn vị Alleluia [1] khác với đơn vị Alleluia [4] thay vì giống nhau.

Ðây là một thực hành thiếu cập nhật và nhầm lẫn nếu căn cứ vào các tài liệu dưới đây vốn biểu lộ sự tiến triển của phụng vụ / thánh nhạc từ sau khi Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma [1975] ra đời:

l[a] “Mục lục các Bài đọc trong Thánh lễ” (Ordo Lectionum Missae [1981], số 23): “Alleluia và Lời Tung Hô Tin Mừng phải được hát; và trong khi hát, mọi người đứng. Hơn nữa, không phải chỉ một ca viên hát lên hoặc chỉ một ca đoàn hát mà thôi, mà tất cả cộng đoàn cùng hát lên nữa”3 (năm 1981, không có gì thay đổi so với QCSL [1975]);

l[b] “Mục lục Bài hát trong Thánh lễ” (Ordo Cantus Missae [1987], Praenotanda, nos. 7-9): “Việc hát Alleluia theo cách thức như sau: Bất kỳ một ca viên nào hát Alleluia lên, rồi ca đoàn hát lặp lại. Tuy nhiên, để cho tiện thì có thể tất cả mọi người cùng hát lên một lần là được. Lời tung hô Tin Mừng thì được hát toàn bộ bởi bất kỳ một ca viên nào; rồi sau đó, tất cả mọi người hát lặp lại Alleluia”;4 (năm 1987, đã có thay đổi so với QCSL [1975] ở chỗ: Lời tung hô Tin Mừng thì được hát toàn bộ bởi bất kỳ một ca viên nào; rồi sau đó, tất cả mọi người lặp lại Alleluia);

l[c] “Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma” [2002]: “Ca đoàn hoặc ca viên xướng trước Alleluia, mọi người đứng hát, và nếu cần thì lặp lại. Còn câu tung hô thì ca đoàn hoặc ca viên hát (số 62) (Bản dịch chính thức của HÐGMVN ngày 18/06/2009);5 Như vậy, QCSL 2000/2002 kể như đã thay đổi toàn bộ cách hát tung hô Tin Mừng so với QCSL [1975];

l[d] Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc [04/2017] của Ủy ban Thánh nhạc (trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam) theo đúng như QCSL [2002] số 62 vừa nêu: “Ca đoàn hoặc một ca xướng viên có thể xướng trước Alleluia, mọi người đứng hát, và nếu cần thì lặp lại. Còn câu tung hô thì ca đoàn hoặc ca xướng viên hát (số 150).”

Bởi vậy, nhằm tôn trọng và thể hiện đúng ý định của Giáo hội một cách tốt nhất và đơn giản nhất theo những hướng dẫn vừa rồi, đồng thời tham khảo đề xuất của 2 tác giả sau: [i] Joseph Gélineau (2002): “Trong thời điểm của nghi thức này, Alleluia là một lời tung hô vĩ đại và vui tươi, được lặp lại ngay lập tức toàn bộ hay một phần bởi cộng đoàn phụng vụ […] Một hay nhiều câu tung hô được hát bởi một ca viên hay ca đoàn, sau đó mọi người lập lại Alleluia”;6 [ii] Georges Beyron trong bài “Les chants de la messe” thuộc cuốn Dans Vos Asssemblées do J. Gélineau làm chủ biên (1989): “Bài ca Alleluia (hoặc lời tung hô Tin Mừng thay nó trong mùa Chay) là một “đáp ca” và được thực hành như sau: Alleluia (được hát lên bởi một ca viên hay bởi ca đoàn) / Mọi người lặp lại Alleluia / Câu tung hô được hát bởi một ca viên hay bởi ca đoàn / Mọi người lặp lại Alleluia”, 7 chúng ta sẽ chọn thực hành theo cách này:

Ðơn vị I “Alleluia” [1]à do ca đoàn hoặc một ca viên xướng lên.

Ðơn vị II “Alleluia” [2]à toàn thể cộng đoàn hát lặp lại Alleluia [1].

Ðơn vị III “Câu xướng trước Tin Mừng” [3]à do ca đoàn hoặc một ca xướng viên hát.

Ðơn vị IV “Alleluia” [4]à toàn thể cộng đoàn hát như Alleluia [2].

Thực hành này không những đúng ý định của Hội Thánh mà còn thực sự dễ dàng và đơn giản hơn cho mọi thành phần dân Chúa, lại còn có thêm một số lợi điểm sau đây: [1] Có thể không cần phải tập hát Alleluia trước cho cộng đoàn vì mọi người chỉ lần lặp lại đơn vị “Alleluia” thứ I do ca đoàn hoặc một ca viên xướng trước; [2] Chắc chắn là không cần phải tập hát “Câu xướng trước Tin Mừng” cho dân chúng vì câu này thuộc về nhiệm vụ [hát] của riêng ca đoàn hoặc của một ca viên; [3] Nhạc sĩ chỉ cần sáng tác đơn vị I “Alleluia” và dệt nhạc cho đơn vị III “Câu xướng trước Tin Mừng” mà không cần làm cho âm nhạc hay việc hát “Alleluia” ở phần trước (đơn vị I) và phần sau của “Câu tung hô Tin Mừng” (đơn vị IV) khác nhau; [4] Toàn thể cộng đoàn chỉ lặp lại đơn vị I “Alleluia” nên thường không cần phải nhìn vào sách hay màn hình, nhờ đó, họ có thể nhìn về phía đoàn rước Sách Tin Mừng [nếu có] với tâm tình “chào đón Chúa sẽ nói với mình trong Tin Mừng và biểu lộ đức tin bằng bài ca” (QCSL [2002], 62; PV 33); [5] Tránh được tình trạng đoàn rước tung hô Tin Mừng “gãy gánh giữa đường”, nghĩa là chưa tới giảng đài, hay có những trường hợp, thày phó tế / linh mục đồng tế chưa lấy Sách Phúc Âm trên bàn thờ, thì hát tung hô Tin Mừng đã kết thúc, đoàn rước đành bước đi trong thinh lặng.

LM Giuse Phạm Ðình Ái, dòng Thánh Thể, SSS

_________________________________________________

¹ Xc. Lucien Deiss, Visions of Liturgy and Music for a New Century, trans. Jane M. A, Burton (Collegeville, Minesota: The Liturgical Press, 1996),141.

² Joseph Gélineau, Liturgycal Assemly, Liturgy Song (Portland, Oregan: Pastoral Press, 2002) là bản dịch tiếng Anh từ 2 cuốn tiếng Pháp: 1/ Libres Propos sur les Assemblées Liturgiques, trans. Paul Inwood (Les Éditions de l’Arelier/Éditions Ouvrièes, 1999) & 2/ Les Chantes de la Messe dans Leur Enracinement Rituel, trans. Bernadette Gasslein (Paris: Les Éditions du Cerf, 2001), 109.

³ Ordo lectionum Missae, editio typica altera (Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1981), n. 23: “‘Alleluia’ et versus ante Evangelium cantari debent, omnibus stantibus, ita tamen ut non solus cantor qui inchoat vel etiam schola sed totus populus unanimiter concinat.”

⁴ Ordo cantus Missae, editio typica altera (Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1987), nos. 7 - 9: “Cantus Alleluia hoc modo ordinatur: Alleluia cum suo neumate canitur totum a cantoribus et repetitur a choro. Pro opportunitate tamen cantari potest semel tantum ab omnibus. Versus a cantoribus profertur usque ad finem; post ipsum vera Alleluia ab omnibus repetitur.”

⁵ Cantatur ab omnibus stantibus, schola vel cantore præeunte, et si casus fert, repetitur; versus vero a schola vel a cantore canitur.

⁶ Joseph Gélineau, Liturgycal Assemly, Liturgy Song, 109.

⁷ Georges Beyron, “Les chants de la messe” trong Dans Vos Asssemblées, ed. J. Gélineau (Desclée, 1989), 434.