Yêu lấy những ngã rẽ gồ ghề

Cả gia đình đi định cư ở nước ngoài, cha Antôn Nguyễn Ngọc Sơn vẫn một mình ở lại Việt Nam, tiếp tục cuộc sống tu trì và dấn thân trong các công tác bác ái xã hội, y tế, viết sách, dịch sách, có giai đoạn còn là thầy giáo, công nhân.

Vị linh mục của xưởng in, giảng đường

Cha Antôn Nguyễn Ngọc Sơn đi tu từ khi lên 11 tuổi. Năm 1959, cha vào Tiểu Chủng viện (TCV) Thánh Phanxicô Xaviê tại Vũng Tàu, sau đó chuyển về TCV Phanxicô Xaviê trên đường Bùi Thị Xuân - Sài Gòn và từ Bùi Thị Xuân sang cơ sở ở số 4 đường Hoàng Hoa Thám, Gia Định. Năm 1965, cha gia nhập TCV Thánh Phaolô của giáo phận Phát Diệm (được thành lập tại miền Nam sau 1954).

Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn khi còn làm công nhân nghành in lúc trẻ

Sau khi Tòa Thánh thiết lập GP Xuân Lộc, được tách ra từ TGP Sài Gòn, ĐGM tiên khởi Giuse Lê Văn Ấn đã đến chủng viện Phaolô để xin các chủng sinh gia nhập giáo phận mới. Hè năm 1966, cha Sơn tình nguyện gia nhập Xuân Lộc, dù gia đình thuộc giáo phận Sài Gòn. Sau thời gian tu học tại Giáo hoàng học viện Thánh Piô X - Đà Lạt, cha thụ phong linh mục ngày 21.12.1974 tại nhà thờ Chánh tòa Sài Gòn với nghi lễ do Đức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, TGM TGP Sài Gòn lúc bấy giờ chủ sự.

Từ năm 1975, bên cạnh các hoạt động mục vụ bác ái của giáo phận, cha làm việc tại Nhà In Nguyễn Bá Tòng (sau được đổi tên thành Nhà máy In Tổng Hợp TPHCM) như một công nhân thực thụ với bậc lương khởi đầu sau khi thi tay nghề là 5/7. Sau 18 năm làm việc trong ngành in với nhiều nghiên cứu, phát kiến, cha trở thành thợ giỏi bậc 7/7 rồi thành chuyên viên ngành in bậc 6/8. Do có nhiều đóng góp lại rất giỏi trong ngành sắp chữ máy và sắp chữ điện tử, cha được mời tham gia sáng lập khoa Kỹ thuật In của Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM. Suốt 16 năm đứng trên giảng đường, “thầy” Sơn đã đào tạo hàng ngàn sinh viên trở thành kỹ sư phục vụ cho ngành in ấn. Cha cũng được mời dạy 3 năm ở Khoa Mỹ thuật Công nghiệp tại Đại học Kiến Trúc TPHCM và 2 năm tại Khoa Ngữ văn Báo chí thuộc Đại học Tổng Hợp TPHCM.

Cha Sơn và một kỷ niệm với Đức Cố Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình

Song song đó, cha còn có nhiều công trình đóng góp cho Giáo hội Việt Nam: Năm 1976, cha cùng với 10 đại chủng sinh của Giáo hoàng Học viện Piô X sửa chữa lại bản dịch các văn kiện Công đồng Vatican II của Học viện và đưa thêm vào các phần mới như các sứ điệp, trích dẫn Thánh Kinh, dịch thêm phần Mục lục Phân tích Chủ đề dài hơn 400 trang... Sau này, khi được giao phụ trách công tác văn hóa cho Tòa Tổng Giám mục TPHCM, cha cùng các cộng sự đã soạn và dịch khá nhiều sách cho trẻ em, thanh thiếu niên như Chúa Nói Với Trẻ Em (1994), Con Người Mới Trong Gia Đình Thiên Chúa (1994), Lắng Nghe Tiếng Gọi Từ Gia Đình Nazareth (1994), hoặc cho các tu sĩ như Người Mục Tử Cộng Đồng Hướng Về Tương Lai (1996), Thống Nhất Đời Sống Trong Chúa Giêsu Kitô (1997)... Đáp lại lời kêu gọi hướng về người trẻ của Đức Tổng Phaolô Nguyễn Văn Bình, cha bắt tay thực hiện cuốn sách Sứ Điệp Loài Hoa vào năm 1993, được các bạn trẻ nồng nhiệt đón nhận và tái bản năm 1997, đến nay đã vượt quá 150.000 ấn bản.

Trong ký ức của vị linh mục đa năng và dạn dày kinh nghiệm mục vụ, những năm tháng miệt mài trong xưởng in, trên giảng đường là cơ hội hòa nhập với người lao động, với trí thức trẻ và cũng là những thôi thúc người mục tử phải ra khơi, dấn thân nhiều hơn nữa.

... và của người nghèo

Nếu việc gắn với nghề in, nghề giáo được cha xem như là một lựa chọn dấn thân để hòa nhập vào đời sống lao động; thì gắn với người cùng khổ theo cha chính là một đòi hỏi khác của Tin Mừng.

Kể về hành trình dấn thân của mình, cha hồi tưởng: “Ngày 25.3.1975, tôi được nhận vào làm việc ở tổ chức Caritas Việt Nam. Vào thời điểm đó, Sài Gòn và các khu vực lân cận đầy người tị nạn chiến tranh đổ về. Nhiệm vụ của tôi là điều phối, tổ chức cứu trợ cho người tị nạn cắm lều ở dọc theo các giáo xứ vùng Hố Nai, Biên Hòa. Chúng tôi lo gạo sấy, thuốc men, nước uống và những nhu yếu phẩm cần thiết hằng ngày cho họ”. Sống với người nghèo khổ, cha cảm thấy rất gần gũi và tìm được nhiều niềm vui nên khi toàn bộ gia đình rời Việt Nam sang định cư ở Hoa Kỳ vào tháng 4.1975, cha xin được ở lại quê nhà để phục vụ.

Sau 1975, cha tiếp tục làm việc trong lĩnh vực bác ái xã hội để cứu giúp những người khốn khó, tật nguyền. Nhiều người đến nay vẫn còn nhớ đến cha với những công việc tương trợ cùng Caritas Việt Nam giúp người nghèo, xa quê lập nghiệp tại những vùng kinh tế mới. Cha cung cấp những đồ dùng cần thiết từ gạo, mì, bát đũa, nồi, xoong đến cưa, đục, bào, dao, búa, kềm, kéo và cả bộ tông-đơ hớt tóc để các gia đình có thể sinh sống trong thời gian đầu ở vùng sâu, vùng xa. Sau này, cha cũng là một mục tử sớm đồng hành chăm lo cho người nghiện ngập, nhiễm HIV khi đại dịch này bùng phát trong thập niên 90 của thế kỷ 20.

Luôn đồng hành cùng người khó nghèo

Từ năm 2002, cha làm Tổng Thư ký của UBBAXH, Giám đốc Caritas Việt Nam từ 2008-2010. Cha còn đảm nhận cương vị Phó Chủ tịch kiêm Trưởng ban Xã hội - Y tế Hội Bảo trợ Người Khuyết tật và Trẻ Mồ côi TPHCM. Ở mỗi thời điểm, dù giữ trọng trách nào, cha cũng luôn hướng về người cùng khổ với mong ước xoa dịu nỗi đau buồn khi họ tìm đến mình. Cha mở ra nhiều khóa đào tạo cộng tác viên xã hội để giúp đỡ những người bệnh tật, nghèo khó, phụ nữ bất an tinh thần sau khi phá thai, người tan vỡ gia đình, nghiện ma túy, rượu bia... Những công việc vì tha nhân, dù được nhiều người biết đến hay thầm lặng, luôn được cha chú trọng bằng tất cả sự tận tâm.

Nay đã vào tuổi thất thập, linh mục Antôn Nguyễn Ngọc Sơn vẫn là chất men trong nhiều hoạt động của giới Công giáo và ngoài xã hội. Ngẫm lại đời linh mục, cha chia sẻ: “Tôi cảm thấy an ủi và được khích lệ rất nhiều, như lời nhắc nhở của ĐTC Phanxicô về sự ra đi, bị bầm dập, bị tổn thương và dơ bẩn vì đã ở ngoài đường”.

MINH HẢI