Chủ trương giới hạn thời gian tổ chức tang lễ không quá 72 giờ theo Chỉ thị 13 của Thành ủy Huế đang nhận được nhiều sự quan tâm từ dư luận. Nhiều người cho rằng đây là bước đi hướng tới nếp sống văn minh, đảm bảo vệ sinh môi trường và trật tự đô thị. Dù vậy, không ít ý kiến mong muốn quá trình triển khai sẽ có sự linh hoạt, phù hợp với phong tục, tín ngưỡng, cũng như hoàn cảnh riêng của từng gia đình.
GÓC NHÌN TỪ MỤC VỤ GIÁO XỨ
Lm Giuse Nguyễn Đức Thịnh (Chánh xứ Hà Tiên, Gp Long Xuyên): Đạo và đời đều có những quy định về tang chế nhằm mục đích tránh những ảnh hưởng đến sức khỏe, kinh tế, trật tự cộng đồng và cả niềm tin tâm linh. Tại Hà Tiên, nơi tôi đang phục vụ, việc tổ chức tang lễ không quá 3 ngày (72 giờ) là phù hợp. Phần lớn nhà ở tại địa phương có diện tích nhỏ, nằm sát nhau, trong khi điều kiện bảo quản thi hài của các dịch vụ mai táng còn hạn chế. Việc quàn linh cữu quá lâu trong nhà dễ ảnh hưởng đến môi trường sống và sức khỏe của người xung quanh. Bên cạnh đó, việc thức liên tục nhiều ngày cũng khiến tang quyến mệt mỏi, đồng thời gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của hàng xóm. Ở miền Tây Nam bộ vẫn còn tập quán đãi ăn uống những người đến viếng. Tang lễ kéo dài, chi phí ăn uống và các khoản phát sinh như hát xướng… tạo thêm gánh nặng cho người nghèo. Không ít trường hợp đám tang trở thành dịp để tụ tập ăn nhậu, hát hò, đánh bạc. Do tế nhị, chính quyền cũng ngại can thiệp. Việc kéo dài thời gian tổ chức đôi khi dẫn đến những biến tướng trong các nghi thức mang tính mê tín hoặc vài dịch vụ lợi dụng nỗi đau của tang quyến để trục lợi.
Đối với người Công giáo, việc kéo dài tang lễ chủ yếu nhằm chờ thân nhân ở xa về hoặc để cử hành các nghi thức cầu nguyện cách chu đáo. Tuy nhiên, theo tôi, thời gian 3 ngày đã là đủ để thực hiện những điều đó trong tinh thần trang nghiêm và ý nghĩa.
LẮNG NGHE VÀ CHIA SẺ VỚI HOÀN CẢNH GIA ĐÌNH
Ông Trần Văn Hoàng (phường Châu Văn Liêm, TP Cần Thơ): Nhiều người nghe đến quy định này sẽ chưa sẵn sàng đón nhận, vì theo truyền thống đã quen quàn linh cữu tại gia vài ngày cho anh em, con cháu về đông đủ, nhất là nhà có thân nhân ở nước ngoài. Nhưng tất nhiên cũng sẽ có những thay đổi để phù hợp thời đại, không thể giữ nguyên hay cứng nhắc những tập tục cũ. Tôi mong là khi thực hiện, địa phương cũng lắng nghe hoàn cảnh của từng gia đình. Tang lễ là chuyện hệ trọng, cần có sự cảm thông, chia sẻ, để vừa giữ được sự trang nghiêm, văn minh, vừa để gia đình có đủ thời gian lo hậu sự chu toàn.
HÀI HÒA GIỮA QUẢN LÝ XÃ HỘI VÀ NHU CẦU TÍN NGƯỠNG
Ông Dương Hoàng Lộc (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo và Phát triển - Trường ĐH KHXH và NV TPHCM): Việc quy định thời gian tổ chức tang lễ cần được nhìn trong bối cảnh xây dựng nếp sống văn minh và phù hợp với điều kiện xã hội hiện nay. Tang lễ không chỉ là việc riêng của gia đình mà còn có sự tác động nhất định đến cộng đồng, môi trường và sinh hoạt chung. Kéo dài quá lâu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý cũng như đời sống của những người xung quanh. Vì vậy, việc quy định này góp phần bảo đảm trật tự sinh hoạt công cộng, bảo vệ môi trường, và hướng đến một cách thức tổ chức tang lễ phù hợp hơn với đời sống thực tế.
Tuy nhiên, không nên chỉ quy định một khoảng thời gian cố định, bởi tang lễ còn gắn với phong tục, tập quán và nhu cầu tín ngưỡng của người dân. Giữa các địa phương có sự khác biệt trong cách tổ chức tang lễ, thời gian quàn linh cữu, cũng như những tập tục liên quan. Khi xây dựng và triển khai quy định, cần tính đến đặc điểm văn hóa, phong tục và điều kiện thực tế của từng nơi, tránh áp dụng một cách quá cứng nhắc. Điều quan trọng là tạo được sự hài hòa giữa yêu cầu quản lý xã hội với nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo và truyền thống văn hóa; cân bằng giữa việc bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng với việc tôn trọng những tập tục phù hợp. Không nên lấy một mô hình duy nhất để áp dụng cho tất cả các địa phương. Do đó, các quy định liên quan đến tang lễ cần có sự linh hoạt, sao cho vừa bảo đảm những yêu cầu chung, vừa phù hợp với cộng đồng dân cư tại địa phương.
GIỮ TRỌN NGHĨA TÌNH, TRÁNH CỨNG NHẮC TÁCH BIỆT
Ông Nguyễn Văn Buâng (xã Nhà Bè, TPHCM): Tôi hoàn toàn ủng hộ tính thực tế của quy định này. Đám tang kéo dài 5-7 ngày không chỉ khiến người nhà kiệt sức, ảnh hưởng công việc mà còn dễ phát sinh vấn đề mất vệ sinh, tiếng ồn trong khu dân cư. Thời gian 72 giờ là rất hợp lý để tổ chức chu đáo tang lễ. Dù vậy, yếu tố tình cảm và yếu tố tâm linh vẫn là những rào cản lớn. Người Việt vốn coi trọng lễ nghi, gia đình nào cũng muốn con cháu ở xa (trong Nam, ngoài Bắc hay nước ngoài) kịp về nhìn mặt người thân lần cuối. Ngoài ra, việc xem ngày, xem giờ táng cũng là thói quen tâm linh lâu đời. Vì vậy, cần lấy sự vận động, thuyết phục làm chính và cho phép những ngoại lệ hợp lý.
HÀI HÒA VỀ PHONG TỤC TẬP QUÁN VÀ HOÀN CẢNH THỰC TẾ
Anh Trần Minh Hoan (phường Long Thành, thành phố Đồng Nai): Quy định thời gian tổ chức lễ tang không quá 72 giờ là chủ trương hướng đến bảo đảm vệ sinh môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giữ gìn an ninh trật tự và đáp ứng yêu cầu quản lý đô thị. Đây là những lợi ích chung mà Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm theo quy định pháp luật. Cơ quan quản lý cần tính đến sự cân bằng giữa hiệu lực pháp lý và giá trị văn hóa. Tang lễ còn là dịp để con cháu xa gần bày tỏ lòng hiếu kính và thực hiện các nghi lễ theo truyền thống hoặc niềm tin tôn giáo.
Cho nên, việc áp dụng quy định cần vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa đáp ứng nhu cầu hợp lý của người dân. Đối với trường hợp có lý do chính đáng hoặc hoàn cảnh đặc biệt, nên xem xét, giải quyết linh hoạt để góp phần hài hòa giữa yêu cầu quản lý với việc gìn giữ giá trị văn hóa, truyền thống của người dân.
Nhóm PV thực hiện
Bình luận