Tôi được biết, ngày 2.7.2026 sắp tới, tại nhà thờ Tắc Sậy sẽ diễn ra thánh lễ tuyên phong linh mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp lên bậc chân phước, là một bước ngoặt trong hành trình tuyên thánh. Vậy, tiến trình tuyên thánh gồm những giai đoạn nào? Tại sao có vị khi qua đời rất lâu mới được tuyên bố là thánh và có trường hợp thì rất nhanh, như mới đây, với thánh trẻ Acutis - vị thánh của thời đại chúng ta?
Minh Đức, Đà Nẵng
Trả lời của linh mục Giuse Vũ Đức Thiện, giáo sư Đại Chủng viện Thánh Quí:
Quy trình ghi nhận cuộc đời và các nhân đức nổi bật của một người nam hoặc người nữ thánh thiện không thể bắt đầu trước 5 năm sau khi họ qua đời. Thời gian chờ đợi này đảm bảo rằng người đó có một danh tiếng lâu dài về sự thánh thiện trong lòng các tín hữu. Tuy nhiên, Đức Giáo Hoàng có thể miễn trừ thời gian này, và điều này đã được thực hiện hai lần. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã miễn trừ 3 năm chờ đợi trong trường hợp của Mẹ Têrêsa Calcutta, và Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã miễn trừ toàn bộ 5 năm trong trường hợp của vị tiền nhiệm của ngài là Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.
Sau khi 5 năm đã kết thúc, hoặc sớm hơn nếu thời gian được Đức Giáo Hoàng miễn trừ, Giám mục của giáo phận nơi người đó qua đời có thể thỉnh cầu Tòa Thánh cho phép khởi xướng Án tuyên chân phước và hiển thánh cho người đó. Nếu không có sự phản đối nào từ các cơ quan của Tòa Thánh, đặc biệt là Bộ Giáo lý Đức tin, thì sự cho phép, hay nihil obstat (không có gì ngăn trở), sẽ được thông báo cho giám mục khởi xướng.
QUY TRÌNH TUYÊN THÁNH
BƯỚC 1: TÔI TỚ CHÚA (SERVANT OF GOD)
Khi một Án tuyên thánh của một người đã bắt đầu, người đó được gọi là Tôi tớ Chúa, ví dụ: Tôi tớ Chúa Karol Wojtyła hoặc Tôi tớ Chúa Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.
- Tòa án giáo phận: Quy trình thu thập thông tin
Trong giai đoạn đầu tiên này, Ban Thỉnh nguyện do giáo phận, hoặc dòng tu, thành lập để thúc đẩy Án tuyên thánh phải thu thập bằng chứng về cuộc đời và các nhân đức nổi bật của Tôi tớ Chúa. Các tác phẩm công khai và riêng tư cũng phải được thu thập và xem xét. Giai đoạn thu thập tài liệu này có thể kéo dài nhiều năm và kết thúc bằng phán quyết của tòa án giáo phận, và quyết định cuối cùng của giám mục giáo phận, về các nhân đức nổi bật của Tôi tớ Chúa đã được chứng minh hoặc chưa. Kết quả, cùng với các tập tài liệu đóng bìa, hay Acta (hồ sơ), được chuyển đến Bộ Phong Thánh.
- Thánh Bộ về các Án tuyên thánh: Bản tóm tắt (Positio)
Các văn bản (Acta) thu được từ giai đoạn lập hồ sơ hoặc thu thập thông tin của quy trình được Thánh Bộ giao cho một Người báo cáo (Relator) được bổ nhiệm từ trong số Hội đồng Người báo cáo của Thánh Bộ, người này có nhiệm vụ giám sát Án tuyên thánh trong suốt phần còn lại của quy trình. Làm việc với một Ủy ban thần học do Thánh Bộ thành lập, Người báo cáo đảm bảo rằng Bản Tóm tắt (Positio) cuộc đời và các nhân đức nổi bật của Tôi tớ Chúa được chuẩn bị đúng cách. Khi Bản Tóm tắt hoàn thành, Ủy ban thần học sẽ bỏ phiếu tán thành hoặc bác bỏ Án tuyên thánh này. Đề xuất này sau đó được chuyển đến các hồng y, tổng giám mục và giám mục là thành viên của Thánh Bộ, những người sẽ lần lượt bỏ phiếu. Lá phiếu của họ quyết định Án tuyên thánh được tiếp tục hay bị bác bỏ. Nếu bỏ phiếu tán thành, đề xuất sắc lệnh về các nhân đức nổi bật của vị Tôi tớ Chúa sẽ được gởi đến Đức Giáo Hoàng, và phán quyết của ngài là quyết định cuối cùng.
BƯỚC 2: ĐÁNG KÍNH (VENERABLE)
Đức Giáo Hoàng: Sắc lệnh về các nhân đức nổi bật của Tôi tớ Chúa
Khi các nhân đức nổi bật của Tôi tớ Chúa đã được Đức Giáo Hoàng công nhận, người đó được gọi là Đáng kính, ví dụ: Tôi tớ Đáng kính Gioan Phaolô II, hoặc Gioan Phaolô II Đáng kính.
- Giáo phận: Phép lạ đầu tiên được đề xuất để hỗ trợ tiến trình tuyên chân phước
Bước còn lại trước khi tuyên chân phước là sự chấp thuận một phép lạ, bằng chứng về quyền năng cầu bầu của Tôi tớ Đáng kính, về sự hiệp nhất của người đó sau khi chết với Thiên Chúa. Những người đề xuất một phép lạ làm tại giáo phận nơi phép lạ được cho là đã xảy ra, giáo phận tiến hành xem các phép lạ được đề xuất, rồi sau đó tiến hành các phiên tòa riêng của mình, cả về khoa học và thần học.
Ủy ban khoa học phải xác định theo các tiêu chí khoa học được chấp nhận rằng không có lời giải thích tự nhiên nào cho phép lạ đã xảy ra. Mặc dù phép lạ có thể thuộc bất kỳ loại nào, nhưng hầu hết các phép lạ được đề xuất cho các tiến trình tuyên chân phước đều liên quan đến y học. Những trường hợp này cần được ghi chép đầy đủ, cả về bệnh tật và phương pháp điều trị, cũng như về sự hồi phục và tính bền vững của nó.
Trong khi Ủy ban khoa học kết luận rằng sự chữa khỏi không có lời giải thích tự nhiên, thì Ủy ban thần học phải quyết định liệu sự chữa khỏi đó có phải là một phép lạ theo đúng nghĩa hay không, tức là, về bản chất, chỉ có thể quy cho Chúa.
Ủy ban thần học cũng phải xác định xem phép lạ đó có phải là kết quả của sự cầu bầu riêng của Tôi tớ Đáng kính hay không. Nếu gia đình và bạn bè đã liên tục cầu nguyện riêng với Tôi tớ Đáng kính, thì trường hợp này được chứng minh. Tuy nhiên, nếu họ đã cầu nguyện với Tôi tớ Đáng kính, với Đức Trinh Nữ Maria, Thánh Giuse và những vị thánh khác, thì trường hợp này trở nên mơ hồ và có lẽ không thể chứng minh được. Vì vậy, nhiệm vụ của Ủy ban thần học gồm hai phần: đánh giá xem việc chữa lành có phải là phép lạ hay không, và đánh giá xem phép lạ này có phải là do sự cầu bầu của Tôi tớ Đáng kính hay không. Quyết định được chuyển đến Bộ Phong Thánh tại Rôma.
- Bộ Phong Thánh: Phép lạ đầu tiên được đề xuất để ủng hộ tiến trình tuyên chân phước
Phép lạ đã xảy ra ở cấp giáo phận, Bộ Phong Thánh thành lập cả các Ủy ban khoa học và thần học. Phiếu tán thành của Ủy ban thần học được chuyển đến cuộc họp chung của các hồng y và giám mục, và phán quyết tán thành của họ được chuyển tiếp đến Đức Giáo Hoàng.
Cần lưu ý rằng trong trường hợp tử đạo, phép lạ cần thiết cho việc tuyên Chân phước có thể được miễn trừ - tử đạo được hiểu là một phép lạ của ân sủng. Trong trường hợp này, phiếu bầu của Bộ Phong Thánh sẽ xác lập cái chết của Tôi tớ Đáng kinh là sự tử đạo thực sự, dẫn đến một Sắc lệnh Tử đạo của Đức Giáo Hoàng.
- Đức Giáo Hoàng: Sắc lệnh về một phép lạ
Với sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng về Sắc lệnh về một phép lạ, Tôi tớ Chúa có thể được tuyên Chân phước.
BƯỚC 3: CHÂN PHƯỚC (BLESSED)
- Đức Giáo Hoàng: Tuyên Chân phước
Với nghi thức tuyên chân phước, được tiến hành theo thẩm quyền của Đức Giáo Hoàng, vị Tôi tớ Đáng kính của Chúa được tuyên bố là Chân phước.
Các Chân phước có thể được sự tôn kính công khai ở cấp địa phương hoặc khu vực, thường chỉ giới hạn trong các giáo phận hoặc tu viện có liên quan mật thiết đến cuộc đời của người đó. “Tôn kính công khai” trong cách sử dụng thuật ngữ này không có nghĩa là được thực hiện nơi công khai, mà là một hành động được thực hiện bởi giáo sĩ, hoặc giáo dân được ủy quyền, nhân danh Giáo hội (thánh lễ, phụng vụ, hình ảnh trong nhà thờ…), ngay cả khi được thực hiện riêng tư. Mặt khác, “tôn kính riêng tư” có nghĩa là sự tôn kính của các cá nhân hoặc nhóm hành động nhân danh chính họ, ngay cả khi được thực hiện “công khai”. Mặc dù Giáo hội hạn chế sự tôn kính công khai của các Chân phước, nhưng các tín hữu Công giáo được tự do tôn kính Chân phước một cách riêng tư.
Lý do cho sự phân biệt này và quy tắc kỷ luật là việc tuyên Chân phước không được coi là một hành động bất khả ngộ của giáo hoàng, và do đó chưa phù hợp để toàn thể Giáo hội tôn kính phụng vụ đối với Chân phước. Có lẽ để củng cố sự phân biệt này, Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã khôi phục lại thông lệ được sử dụng trước thời Đức Giáo Hoàng Phaolô VI, là để Tổng trưởng Bộ Phong Thánh thực hiện việc tuyên chân phước, thay vì chính Đức Giáo Hoàng thực hiện.
- Giáo phận: Đề xuất phép lạ thứ hai để hỗ trợ Án tuyên thánh
Sau khi tuyên Chân phước, Giáo hội tìm kiếm phép lạ thứ hai trước khi tiến hành tuyên thánh. Quy trình này giống như đối với phép lạ đã giúp tuyên Chân phước. Phép lạ được cho là đã xảy ra được nghiên cứu bởi các Ủy ban khoa học và thần học trong giáo phận nơi nó được cho là đã xảy ra.
- Bộ Phong Thánh: Đề xuất phép lạ thứ hai để hỗ trợ Án tuyên thánh
Sau khi quy trình cấp giáo phận kết thúc, phép lạ được đề xuất sẽ được nghiên cứu bởi một ủy ban khoa học và sau đó là một ủy ban thần học của Bộ Phong Thánh. Kết quả bỏ phiếu của ủy ban này được chuyển đến các thành viên giám mục của Bộ, và phiếu tán thành của họ sẽ được thông báo cho Đức Giáo Hoàng.
- Đức Giáo Hoàng: Sắc lệnh về một phép lạ
Sự đồng ý của Đức Giáo Hoàng đối với quyết định của Bộ dẫn đến Sắc lệnh về một phép lạ. Sau đó, việc tuyên thánh có thể thực hiện được.
BƯỚC 4: THÁNH (SAINT)
- Đức Giáo Hoàng: Tuyên Thánh
Qua Nghi thức Tuyên Thánh, Đức Giáo Hoàng bằng một hành động được bảo vệ khỏi sai lầm bởi Chúa Thánh Thần, nâng một người lên hàng được tôn kính phổ quát của Giáo hội. Bằng việc tuyên thánh, Đức Giáo Hoàng không làm cho người đó trở thành một vị thánh. Thay vào đó, ngài tuyên bố rằng người đó đang ở cùng Thiên Chúa và là một mẫu gương noi theo Chúa Kitô nên xứng đáng để các tín hữu noi theo. Thánh lễ, phụng vụ và các hành động tôn kính khác, giờ đây có thể được cử hành trong toàn Giáo hội hoàn vũ.
Bình luận