Từ ngày 20.5 đến 27.5.2026, tại Art Space 3B - số 38/6i Nguyễn Văn Trỗi, phường Cầu Kiệu (Phú Nhuận, TPHCM) đã diễn ra cuộc triển lãm tranh “Một thời Tuổi Ngọc” của nhà văn - họa sĩ Công giáo Đinh Tiến Luyện…
Nhà văn - họa sĩ Giuse Đinh Tiến Luyện sinh năm 1947 tại Thái Bình (nay là Hưng Yên), theo gia đình vào Nam năm 1954. Mười tám tuổi, ông đã theo nghiệp văn bút với những truyện dài viết cho lứa tuổi thiếu nhi như Suối đá mây, Giọt nước mắt hồng, Quê hương mật ong… Năm 1971, Đinh Tiến Luyện là thư ký tuần báo Tuổi Ngọc do nhà văn Duyên Anh làm chủ nhiệm. Tuổi Ngọc là tờ báo dành cho tuổi mới lớn, kích cỡ cũng vừa đủ để nằm gọn trong chiếc cặp học sinh. Cùng chung tòa soạn với ông còn có Từ Kế Tường, Phạm Chu Sa, Mường Mán, Nguyễn Thanh Trịnh (tức Đoàn Thạch Biền), Hoàng Ngọc Tuấn… Ở tuần báo Tuổi Ngọc, nhiệm vụ chính của Đinh Tiến Luyện là vẽ bìa báo và tranh minh họa (dù ông tiết lộ chưa từng học vẽ qua trường lớp, chỉ là vẽ theo năng khiếu). Tranh của ông hầu hết là vẽ nhưng cô gái mới lớn với cặp mắt rất to, đen láy và… ngơ ngác. Điểm xuyết vào tranh là những cánh chuồn chuồn bay lơ lửng, con chim đang hót hay một bông hoa, cọng cỏ cô bé ngậm hờ hững giữa đôi môi xinh xắn… Rất nhiều tác phẩm của các nhà văn miền Nam do Đinh Tiến Luyện vẽ bìa, ngoài ra ông còn vẽ bìa cho các tập nhạc (như tập Hoan ca của Phạm Duy)… Dù bận rộn với công việc ở tòa soạn nhưng Đinh Tiến Luyện vẫn đều đặn cho ra đời các truyện dài viết cho tuổi mộng mơ như Anh em Kiến vàng, Dũng sĩ Kiến nâu (1971), Một loài chim bé nhỏ, Những đám mây hồng, Trang nhật ký của Quỳnh (1972), Vuông cỏ hẹn (1973), Anh Chi yêu dấu, Chủ nhật uyên ương, Thời nhỏ của nàng (1974)…
Sau 1975, ông tiếp tục cộng tác cho các báo tuổi học trò và tuyển tập thơ văn Áo Trắng và cho ra đời hai truyện dài Chùm hoa trắng rụng xuống sân tình yêu và Bầy chim trắng trong sân trường, cùng tập truyện ngắn Gửi về những ngày xưa thân ái. Đặc biệt, truyện dài Anh Chi yêu dấu được tái bản đến lần thứ 7…, trước khi đi định cư ở Mỹ năm 2010.
Trở lại với phòng tranh “Một thời Tuổi Ngọc”, Đinh Tiến Luyện cho biết đây là lần đầu tiên ông tổ chức triển lãm tranh, với gần 80 tác phẩm sơn dầu đánh dấu 80 tuổi đời và hơn 60 năm tuổi nghề. Với những gam màu tươi tắn, dịu nhẹ…, tác giả dìu người thưởng ngoạn đi vào một không gian bàng bạc những hoài niệm về một giai đoạn đẹp nhất - giao thoa giữa tuổi dậy thì và thời thiếu nữ - thuần khiết và trong veo, nhất là những năm tháng của tuổi học trò. Đó là những Hạ mơ, Phượng vĩ, Lứa tuổi thích ô mai, Tuổi ngọc, Áo trắng, Tuổi mộng mơ… Không chỉ lấy cảm hứng từ những nữ sinh thị thành, những thiếu nữ miệt vườn cũng duyên dáng không kém. Đó là bộ ba tác phẩm Tóc đuôi gà, Nón lá, Guốc mộc với khuôn ngực dậy thì ẩn hiện sau chiếc yếm hồng trên thảm cỏ xanh; hoặc Tuổi thơ với cô gái núp trong tàng lá và chùm quả mận, trên tay là con chim đang hót; Miệt vườn với cô gái áo tím, đầu đội khăn rằn, tay nâng niu những quả vú sữa tròn căng… cho thấy tài năng của Đinh Tiến Luyện vẽ các thiếu nữ dù ở không gian nào cũng đầy nét đáng yêu… Họa sĩ cũng không tránh né trước vẻ đẹp của những thân thể dậy thì, nên dù vẽ “nude” hay “bán nude” thì những tác phẩm này đều toát lên vẻ đẹp trong trắng, thuần khiết. Các tác phẩm Hoa sữa, Cỏ non, Thầm yêu, Vườn sau, Trầm hương, Thánh nữ, Thu tóc ngắn, Họa mi… không hề gợi cho người thưởng lãm một chút tà niệm…
Đặc biệt, là một người yêu thích âm nhạc, nguồn cảm hứng từ những bài hát quen thuộc cũng đã hình thành một chuỗi tác phẩm của Đinh Tiến Luyện, qua các bức Một thoáng quê hương, Trên cọc nhọn trăm năm, Tuổi đá buồn, Lưu bút ngày xanh, Ngày xưa Hoàng Thị, Đêm thấy ta là thác đổ… Và cuối cùng là mảng chân dung, ngoài Chân dung tự họa, anh còn vẽ chân dung nhà văn Duyên Anh - người đã từng gắn bó với họa sĩ và tuần báo Tuổi Ngọc trong nhiều năm. Cũng không thể không nhắc đến người bạn đời của họa sĩ - cô Maria Nguyễn Thị Hoàng Oanh - mà khuôn mặt thanh tú của chị được khắc họa qua những họa phẩm Chim Hoàng, Chiều Phila…
Cách bài trí phòng tranh cũng là một điểm nhấn của chủ nhân Gallary, một bình hoa bằng gốm, một cây ghi-ta nơi góc phòng, một ghế bành cho du khách check-in. Đặc biệt có cả một cây đàn piano được đặt giữa gian chính để khách nào có nhã hứng thì ngồi vào lướt phím…
Đêm khai mạc 20.5.2026 người đến tham dự rất đông, hầu hết là những nhà làm văn hóa, nhà văn, nhà báo và các văn nghệ sĩ tên tuổi. Ngoài ra còn có một nhóm cựu nữ sinh Đồng Khánh (Huế) với đồng phục áo tím đã lên hát và giao lưu với người họa sĩ đã lưu dấu ấn vào tâm hồn họ của một thời nữ sinh…
Một cuộc triển lãm duy nhất vào lúc cuối đời và là một triển lãm thành công về nhiều mặt. Một phòng tranh đẹp và đáng xem!
HÀ ĐÌNH NGUYÊN
Bình luận