Hiểm họa môi trường từ việc xả nước phóng xạ Fukushima

Nhật Bản vừa công bố quyết định xả hơn 1,2 triệu tấn nước thải phóng xạ từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima của Tập đoàn Ðiện lực Tokyo (TEPCO) ra vùng biển phía bắc Thái Bình Dương.

Thảm họa sóng thần - hạt nhân tại Nhật Bản - ảnh: Asahi Shimbun

Theo kế hoạch, việc xả nước thải phóng xạ - hiện vấp phải phản đối gay gắt từ các nhà khoa học và người dân Nhật Bản - sẽ bắt đầu sau 2 năm nữa và diễn ra liên tục trong 40 năm. Hành động trên sẽ tạo ra luồng chảy phóng xạ hạt nhân, không những ảnh hưởng đến các vùng biển trong khu vực mà còn di chuyển đến Nga, Alaska, Canada, Hawaii và Bờ Tây Mỹ, theo nhà sinh học bảo tồn biển Rick Steiner (cố vấn cho Liên Hiệp Quốc, các chính phủ và tổ chức phi chính phủ về các vấn đề môi trường biển).

Chuyên gia Steiner, cư dân TP Anchorage (bang Alaska, Mỹ), thúc giục chính quyền Tổng thống Joe Biden hãy lên tiếng kêu gọi đồng minh Nhật Bản từ bỏ kế hoạch không cần thiết và nguy hiểm trên, theo báo The Hill.

Nhà máy điện hạt nhân thời điểm bị hỏa hoạn năm 2011

Bom nổ chậm từ thảm họa kép

Tháng 3. 2011, thảm họa hạt nhân tại Fukushima xuất phát từ trận động đất cường độ lên đến 9,0 độ Richter xảy ra ở vùng Tohoku của Nhật Bản và tạo ra cơn sóng thần cao đến 14m. Sóng thần lao vào bờ với sức mạnh vô cùng hung hãn, càn quét mọi thứ trên đường đi và gây ngập lụt dẫn đến vô hiệu hóa các cỗ máy phát điện khẩn cấp của nhà máy Fukushima. Ðây là hệ thống máy phát dùng để bơm nước làm nguội vào lõi các lò phản ứng hạt nhân, khiến lõi 3 lò phản ứng của nhà máy bị nóng chảy và xảy ra các vụ nổ hydrogen. Từ đó, các luồng phóng xạ hạt nhân chảy về hướng đông dọc theo Thái Bình Dương và theo thời gian xuất hiện ở các vùng biển ngoài khơi bang California, Hawaii, Oregon, Washington (Mỹ), tỉnh bang British Columbia (Canada)và đến Alaska (Mỹ).

Sau 10 năm, nhà máy Fukushima giờ đây chứa đầy những bồn lưu giữ nước biển được sử dụng làm nguội các lõi lò phản ứng, vì thế nhiễm các chất phóng xạ như Cesium-137, Carbon-14 (C-14), Tritium, Strontium-90, Cobalt-60, Iodine-129, Plutonium-239 và hơn 50 loại phóng xạ hạt nhân khác. Thông qua các khâu xử lý, một số được loại bỏ, nhưng không phải toàn bộ, và trong số những chất còn lại có Tritium và C-14. Cho đến gần đây, TEPCO, hiện chịu trách nhiệm loại bỏ chất thải phóng xạ, mới thừa nhận nước thải vẫn còn chứa một lượng đáng kể C-14. Trong khi đó, C-14 có chu kỳ bán rã đến 5.730 năm, và được biết sẽ tích tụ trong các hệ sinh thái biển, gây ảnh hưởng ở cấp tế bào và di truyền. Theo chuyên gia Steiner, đây là mối nguy hại khổng lồ đối với môi trường tự nhiên.

Nếu chính phủ Nhật Bản xúc tiến kế hoạch trên, C-14 của Fukushima sẽ cộng dồn vào số lượng C-14 đang dồn ứ trong lòng các đại dương sau những vụ thử vũ khí hạt nhân hồi thế kỷ trước. Dư lượng phóng xạ hạt nhân nguy hiểm này giờ đây được tìm thấy bên trong các cơ thể sinh vật trong lòng biển sâu, và thậm chí còn xuất hiện ở Rãnh Mariana, rãnh đại dương sâu nhất địa cầu (10.994m).Không khó hình dung về mức độ ảnh hưởng của hành động xả nước thải phóng xạ vào biển đối với ngành du lịch và đánh bắt hải sản dọc theo Thái Bình Dương trong tương lai gần.

Phía Nhật xử lý được đến đâu?

TEPCO tuyên bố nước thải từ nhà máy Fukushima đã được xử lý đàng hoàng và an toàn vào thời điểm xả ra biển. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng hệ thống lọc nước mà tập đoàn Nhật Bản đang sử dụng không đủ tiêu chuẩn và chưa phù hợp với công việc nặng nề trên. Các cộng đồng khắp Thái Bình Dương có quyền nhận được báo cáo phân tích khoa học độc lập đối với các tuyên bố của TEPCO. Chuyên gia Steiner nhắc nhở rằng chính TEPCO và chính phủ Nhật Bản đã quyết định đặt các máy phát điện khẩn cấp ở một khu vực chắc chắn bị ngập khi có sóng thần. Và vì thế lời đảm bảo của họ liên quan đến mức độ an toàn của nước thải phóng xạ cũng bị hoài nghi.

Nơi lưu trữ nước nhiễm phóng xạ

Trung Quốc và Hàn Quốc đã phản đối kế hoạch của Nhật Bản, nhưng các quốc gia hạ nguồn khác, bao gồm Mỹ, Nga và Canada, vẫn chưa có phản ứng. Thậm chí trong trường hợp nguy cơ đối với hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng thật sự thấp như phía Nhật Bản cam đoan, rủi ro đến từ việc xả nước phóng xạ là hoàn toàn không cần thiết và có thể tránh được. Theo chuyên gia Mỹ, thay vì xả nước trong 2 năm tới, TEPCO hoàn toàn có thể mua thêm bồn trữ và tiếp tục giữ nước nhiễm phóng xạ thêm khoảng 15 năm nữa, cho phép hàm lượng phóng xạ của tritium phân hủy phân nửa, trước khi xử lý số còn lại bằng công nghệ hiện đại hơn trong tương lai.

Các nhà nghiên cứu cho rằng đã đến lúc chấm dứt kỷ nguyên của việc thải nước độc hại ra biển cả. Trừ phi xử lý được toàn bộ phóng xạ hạt nhân, không nên cho phép hành động xả nước thải của Fukushima ra môi trường biển. Dù một giọt cũng không!

BẠCH LINH