Dọc ngang nhiều xóm đạo, ghé vào các nhà thờ, nhà dòng, nếu để ý sẽ bắt gặp ít nhiều những căn phòng quy mô lớn nhỏ khác nhau được đặt tên là nhà/phòng truyền thống. Không khỏi ngạc nhiên vì có rất nhiều những không gian lưu trữ chuyện xưa, vật cũ bài bản và mang ý nghĩa vượt trên sự góp nhặt hay sưu tầm, mà là ghi lại hành trình đức tin. Nếu làm một phép cộng dựa trên thực tế về số lượng, sự hiện diện của các gian phòng truyền thống giáo xứ, nhà dòng hay giáo phận con số chắc hẳn khiến nhiều người ngạc nhiên…
Nói về quy mô, hay “chất lượng” thì không đâu nhiều bằng nhà/phòng truyền thống của các giáo phận, bởi dữ liệu ngồn ngộn, vì tổng hợp lịch sử của cả một cộng đồng dân Chúa từ hàng mấy trăm xứ đạo. Nhưng ở những “ngóc ngách” nhỏ hơn là ở các dòng tu hay xứ đạo, cũng không phải không có những nơi lưu trữ lịch sử, văn hóa nhà đạo chất lượng… Để hiểu và nhớ về nguồn gốc, đặc trưng, sự phát triển hay các cột mốc, con người nổi bật gắn bó với giáo phận, giáo xứ nhà... không đâu bằng đến phòng truyền thống. Còn nhớ có lần ghé vào phòng truyền thống giáo phận Qui Nhơn chỉ trong hơn một giờ nghiêm túc quan sát, đã có thể ít nhiều mường tượng về cả một hành trình truyền giáo, giữ đạo, sống đạo dài lâu ở dải đất Nam Trung bộ này. Phòng truyền thống ở TGM Qui Nhơn còn lưu giữ, trưng bày nhiều chiếc áo lễ, chén thánh… từ thời các cố Tây. Rồi cơ man những sách vở, vật dụng xưa cũ của các giám mục, linh mục, tu sĩ đã quá cố từng phục vụ giáo phận… Gian phòng lưu trữ ở đây ngập trong “màu ký ức”, nhìn vật nào cũng như gợi đến cả câu chuyện dài về đức tin. Không gian hoài niệm của nhà truyền thống giáo phận Kon Tum cũng tương tự với hàng ngàn đồ vật mang dấu ấn thời gian, gắn với con người vùng đất Tây Nguyên, của bao thời kỳ đi rao giảng Tin Mừng của tu sĩ, linh mục. Sự phong phú của gian phòng lưu trữ gây nên cảm xúc mãnh liệt với người xem. Những bộ nhạc cụ âm hưởng đại ngàn, sách dạy giáo lý trong ngày cũ… ít nhiều tạo sự thấu hiểu, đồng cảm cho những khó khăn của người đi trước. Hay như căn phòng lưu giữ của giáo xứ Ka Đơn (GP Đà Lạt), được xây dựng như một bảo tàng văn hóa Tây Nguyên miền Lâm Viên thu nhỏ. Trong không gian chừng 200m2 gìn giữ khá nhiều hiện vật liên quan văn hóa người Churu… Chưa kể sách vở, tài liệu về lịch sử tạo nên một giáo xứ Ka Đơn nổi tiếng ngày nay.
Các dòng tu với bề dày truyền thống, sự phong phú trong các hoạt động cũng thường là nơi có các căn phòng “ký ức” như thế để hậu thế hình dung được phần nào công lao vun xới đức tin của tiền nhân. Ví như ở dòng Thánh Phaolô Thành Chartres tại Sài Gòn đã dành cả một tầng hầm rộng rãi lưu trữ như một bảo tàng của dòng. Hình ảnh, kỷ vật gắn bó, dựng xây trong hơn trăm năm lịch sử của nhà dòng. Từng chiếc máy ảnh, máy đánh chữ, chiếc đồng hồ… mang đầy kỷ niệm của từng bước chân truyền giáo. Và còn rất nhiều nữa những căn phòng tựa như pho sách kiểu này ở khắp trên đất Việt. Thời gian đã biến từng món đồ thành một phần của lịch sử, làm cho những kỷ vật tưởng như bị lãng quên trở nên vô giá.
Khi bề dày của các họ đạo, nhà thờ thêm nhiều điểm nhấn, nhiều cột mốc…, chúng ta càng có cơ sở tin rằng những không gian lưu trữ về lịch sử, ký ức của một cộng đồng dân Chúa sẽ được đa dạng hơn, mở rộng hơn.
Minh Minh
Bình luận