Trong số những bảo tàng về khảo cổ học Kinh Thánh, Bảo tàng Đất Thánh Jerusalem đang nắm giữ một trong những bộ sưu tập hiện vật thuộc tầm quan trọng bậc nhất thế giới.
Tọa lạc tại khu Givat Ram của Jerusalem, Bảo tàng Đất Thánh Jerusalem sở hữu bộ sưu tập do cố tiến sĩ Elie Borowski (1913-2003) bắt đầu thu thập từ năm 1943. Ông cũng là người sáng lập viện bảo tàng, nơi chính thức mở cửa đón khách từ năm 1992. Bảo tàng tập trung hàng ngàn hiện vật cho phép mang đến cái nhìn toàn diện về con người và các vùng đất được đề cập trong Kinh Thánh. Tại đây, khách tham quan có thể khám phá chi tiết các nền văn hóa của người Israel cổ, người Aram, Philistine, Ai Cập, Assyria, Ba Tư và những cộng đồng khác. Để giúp người xem hiểu rõ hơn, bên tổ chức sắp xếp đặt những trích dẫn từ Kinh Thánh xuyên suốt trong các phòng trưng bày, mang đến sự liên hệ giữa văn bản tôn giáo với bối cảnh lịch sử cụ thể.
Trong những dịp đặc biệt, bảo tàng cũng tổ chức các triển lãm chuyên đề, chẳng hạn như chủ đề “By the Rivers of Babylon” (Bên những dòng sông của Babylon), tập trung vào một trong những biến cố quan trọng trong lịch sử Do Thái là cuộc lưu đày Babylon (khoảng năm 597-538 TCN).
Sau đây là những hiện vật gây ấn tượng nhất:
1. Bia đá Yahweh Ṣebaot
Tấm bia bằng đá vôi với chữ khắc được tìm thấy bên trong một hang mộ ở Judah, niên đại khoảng năm 800-750 TCN. Văn bản được khắc bằng chữ Hebrew cổ, với nội dung: “Hagaf, con trai Hagab, bị nguyền bởi Yahweh Ṣebaot”. Trong đó, cụm từ “Yahweh Ṣebaot” thường được dịch là “Chúa muôn đạo binh”, xuất hiện hơn 200 lần trong Cựu Ước, đặc biệt trong các sách tiên tri như Sách Isaiah và Sách Jeremiah. Vì thế, sự tồn tại của bia đá mang đến bằng chứng sớm nhất, ngoài các văn bản trong Kinh Thánh về danh xưng này. Tên Hagab, tức châu chấu, cũng xuất hiện trong Sách Ezra.
2. Tấm bảng Larsa
Tấm bảng Larsa làm bằng đất sét, bên trên có chữ viết Akkadian với hơn 630 dòng. Cổ vật đến từ thành phố Larsa, miền nam vùng Lưỡng Hà, trong giai đoạn năm thứ hai trị vì của vua Rim-Sîn (khoảng năm 1821 TCN). Tấm bảng ghi lại những nghi lễ được cử hành tại nhiều đền thờ ở Larsa từ ngày 15 đến ngày 24 của tháng Shabaṭu, tương ứng với tháng Shebat trong Sách Zechariah. Đến thời điểm hiện tại, các nhà khảo cổ chỉ tìm được một tấm bảng ghi chép duy nhất theo dạng này, mang đến những thông tin quý giá về tập tục tôn giáo, tín ngưỡng tại vùng đất được cho là quê hương của Abraham. Ví dụ, ngày 16 tháng Shabaṭu, một chiếc áo choàng làm từ vải linen sáng màu và một nô lệ nam được dâng lên Enki, vị thần đại diện cho trí tuệ và cũng là đấng tạo hóa trong thần thoại vùng Lưỡng Hà.
3. Bình khắc Darius I
Vua Darius I xứ Ba Tư, còn gọi là Darius Đại đế, là cái tên thường được nhắc đến trong các sách của Cựu Ước, như Sách Haggai, Sách Zechariah, Sách Malachi, Sách Ezra, Sách Nehemiah và Sách Daniel. Bảo tàng hiện lưu giữ một chiếc bình Ba Tư với 4 dòng khắc bằng 4 ngôn ngữ khác nhau. Trong đó, chữ Ba Tư cổ, Elamite và Akkadian đều ghi “Darius, đại vương”, còn chữ Ai Cập ghi “Vua của Thượng và Hạ Ai Cập, chúa tể hai miền, Darius, vĩnh trú thiên thu, năm thứ 36”. Trùng hợp là năm thứ 36 triều đại của Darius Đại đế (năm 486 TCN) cũng chính là năm cuối cùng ông trị vì.
4. Tô sư tử và bê
Trong Sách Isaiah, có đoạn: “Bấy giờ sói sẽ ở với chiên con, beo nằm bên dê nhỏ. Bò tơ và sư tử non được nuôi chung với nhau, một cậu bé sẽ chăn dắt chúng”, và bảo tàng có một hiện vật thể hiện nội dung này. Đó là một cái tô có hình dạng độc nhất vô nhị xuất phát từ miền nam vùng Lưỡng Hà (khoảng năm 3300-2900 TCN), trên thành tô khắc họa hình ảnh sư tử và bê nằm nối tiếp nhau một cách yên bình. Các con vật được khắc họa đang nằm phủ phục trước một bó lau sậy, rất giống họa tiết lau sậy chạm khắc trên cánh cửa ở chân đền Ziggurat của người Sumerian.
5. Phù điêu có hình ảnh giống Hòm Giao Ước
Sách Xuất hành mô tả về Hòm Bia Giao Ước: “Chúng phải làm một Hòm Bia bằng gỗ keo, dài một thước hai, rộng bảy tấc rưỡi và cao bảy tấc rưỡi. Ngươi sẽ lấy vàng ròng mà bọc, ngươi sẽ lấy vàng mà bọc cả trong lẫn ngoài. Ngươi sẽ làm trên đó một đường viền chung quanh bằng vàng. Ngươi sẽ đúc cho Hòm Bia bốn chiếc vòng bằng vàng và gắn vào bốn chân Hòm Bia: bên này hai vòng, bên kia hai vòng. Ngươi sẽ làm những cây đòn bằng gỗ keo bọc vàng. Ngươi sẽ xỏ đòn vào những vòng bên sườn Hòm Bia để khiêng. Đòn để xỏ vào vòng của Hòm Bia thì không được rút ra nữa. Ngươi sẽ đặt vào Hòm Bia Chứng Ước mà Ta sẽ ban cho ngươi”. Bảo tàng hiện trưng bày một phù điêu trên nền đá bazan, được tìm thấy ở Arslan Tash (miền bắc Syria, cổ đại là Hadatu) có niên đại khoảng năm 800-750 TCN. Phù điêu khắc họa hình hai người đàn ông đang dùng đòn khiêng một cái rương hình chữ nhật. Bên cạnh họ là những cái xô, vốn thường được thể hiện trên các phù điêu nghi lễ của Assyria, cho thấy hai người này có thể là các tư tế.
LING LANG
Bình luận