Nhớ mãi một công thức của ông cố Hậu

Cách đây 7 năm, lúc vừa xong kỳ thi tốt nghiệp cấp 3, tôi hí hửng xách giỏ, bắt xe đò đi xuống Rau Dừa, Cái Nước, Cà Mau. Đợt đó tôi chủ yếu đi theo mấy dì phước, phụ dạy học lớp tình thương mùa hè. Rau Dừa là xứ truyền giáo, bà con ở đây đa số là người “đạo theo”. Vùng này cũng không có gì hấp dẫn, nắng rát da, thêm đất phèn nước mặn nên cây trái cũng khiêm tốn lắm, chủ yếu là chuối, mít, đu đủ…, mấy cây trồng trong vườn ăn chơi chơi chứ cũng không có nhiều để bán buôn chi hết. Hồi đó, để xuống tới chỗ này, từ Sài Gòn phải đi 2 lần xe, chưa tính mấy cuốc xe ôm lẻ tẻ nữa.

Vậy mà cái nơi heo hút ấy lại hấp dẫn nhiều nhà truyền giáo, đơn cử có cha Piô Ngô Phúc Hậu - vị linh mục mà hỏi khắp vùng Cà Mau, từ Năm Căn, U Minh đến Cái Nước, hầu như không ai là không biết ngài, từ già tới trẻ. Cha Hậu từng có 17 năm làm cha sở họ Cái Rắn. Trong thời gian này cha đi các vùng lân cận để truyền giáo, trong đó có giáo điểm Rau Dừa, được nâng lên giáo xứ năm 2017. Thật ra trước chuyến đi Rau Dừa thì tôi cũng chỉ nghe biết về cha qua mấy cuốn sách nổi tiếng như là Viết cho em, Nhật ký Đức Giêsu, Nhật ký truyền giáo…, thậm chí còn không biết dung mạo cha ra sao hết. Tôi mê ngòi bút của cha vô cùng. Chữ nghĩa ghi ra nhẹ hều như cách một ông già quanh năm sống ở bưng biền, đi trong dân, ở với dân, gặp gì ghi nấy, đơn sơ mà thấm thía. Không ngờ mùa hè năm ấy, tôi lại có dịp đặc biệt được gặp cha Piô Ngô Phúc Hậu ở Rau Dừa.

Ông cố Hậu khi đó đã về giáo phận Hưng Hóa để đi hưu, nhưng nghe bà con ở đây khoe ông cố hằng năm vẫn hay về vùng Cà Mau thăm “người xưa chốn cũ”. Năm đó, ông cố về ở Rau Dừa độ một tháng, nhưng ban ngày tôi ít thấy ngài ở trong nhà xứ. Sáng nào cố cũng lội bộ mười mấy cây số, đi thăm người này người kia, có khi đi về hướng chợ Rau Dừa, bữa khác đi ngược lên Hưng Mỹ. Cha cứ đi vậy, mỏi chân thì nghỉ, tới trưa lại lội về ăn cơm, chiều đi tiếp. Có lúc cha xứ cũng không biết ngài đi đâu, phải sai mấy đứa nhỏ đi tìm suốt. Ông hội đồng mục vụ nhiều khi sốt ruột, kêu ông cố muốn đi đâu con chở honda đi cho khỏe, bữa đó cố gật đầu, vậy là ông trùm được dịp đi tuốt dưới Năm Căn, bữa sau mới trở về lại. Chẳng biết chuyến ấy cố đã ghé thăm những đâu, chỉ biết rằng ông già ngoài tám mươi ấy vẫn còn ham đi lắm.

Ông cha hiền khô. Tuổi cao, lưng hơi còng, bước chân cũng chẳng còn nhanh nhẹn, nhưng cái máu truyền giáo trong người vẫn còn hừng hực. Cha có một tiếng dạy giáo lý trước giờ lễ chiều mỗi ngày. Sấp nhỏ mê tít giờ của cha, ông già nói câu nào tụi nhỏ cười lăn câu đó. Cũng có khi im thin thít, chăm chú nghe cha kể chuyện, mà đâu có phải chuyện xa xôi thành thị gì đâu, loanh quanh con gà con vịt, trái dừa cây chuối…, có nhiêu đó mà chiều nào sân nhà thờ cũng rổn rảng tiếng con nít chạy giỡn, đợi tới giờ vô nghe ông cố giảng, người ngợm chua lè vì mồ hôi. Tôi cũng mê ông cố không thua gì đám nhỏ. Có điều, ngoài chuyện nghe cố giảng, tôi còn ấp ủ ý định xin chữ ký của tác giả Piô Ngô Phúc Hậu vào mấy cuốn sách mang theo.

Tối bữa đó, lùa vội chén cơm, tôi rủ thêm mấy “đồng minh” nữa chạy ùa qua nhà xứ. Gõ cửa phòng ông cố Hậu, đứa nào đứa nấy tim đập thình thịch, tay ôm đống sách, hồi hộp chờ đợi. Vẫn là dáng dấp hiền từ, lom khom ấy, cố Hậu mở cửa rồi cười hỏi: “Gì đó mấy cô mấy cậu?”. Thấy đám nhóc tụi tôi mỗi đứa ôm mấy cuốn sách quen quen, ngài kêu đưa đây ngài ký cho, có gì đâu mà mắc cỡ. Cả đám mừng húm, đứa này chuyền sách, đứa kia đứng chờ, như đang gặp được “idol” vậy.

Ký sách xong, cố còn ngồi nói chuyện với chúng tôi thêm một lúc. Cuối câu chuyện, cố đúc kết lại bằng một công thức được ghi trên chiếc bảng mà tôi nhớ mãi tới bây giờ: “Tụi con nhớ nè, cứ Giỏi + Ngoan = Tuyệt vời; nhưng Giỏi - Ngoan = Tịt vòi biết chưa! Làm gì cũng được, nhưng phải ngoan và khiêm tốn, biết trước biết sau mới thành người tốt”. Cả đám nghe xong cười rần rần. Một công thức chẳng có trong sách giáo khoa nào, vậy mà đứa nào cũng thuộc ngay tại chỗ. Đến lúc chúng tôi đứng dậy chào về, cố còn nhắc lại thêm lần nữa, như sợ mấy cô mấy cậu vừa bước ra khỏi cửa đã quên mất lời ông già dặn.

Tới bây giờ, đã bảy năm trôi qua, tôi vẫn còn nhớ rành rọt cái công thức ấy, nhớ cả giọng nói và nụ cười của cố khi đọc đến hai chữ “tịt vòi”. Ngày cố rời Rau Dừa để trở về Hưng Hóa, bà con giáo dân đến tiễn đông lắm. Nhìn cảnh ấy, tôi có cảm giác như cả xóm đang tiễn một người ông đi xa. Có lẽ đối với bà con, ông cố Hậu chưa bao giờ là một vị khách từ phương nào lạ lẫm. Những năm tháng cha đi khắp vùng đất này, đến từng nhà, gặp từng người, đã khiến cha trở nên thân thuộc như người trong gia đình.

Ngày 17.10 vừa qua, hay tin ông cố đã về nhà Cha, lòng tôi bỗng hẫng đi một nhịp. Dẫu biết cố đã cao tuổi, tôi vẫn thấy buồn hiu. Buồn như khi hay tin một người thân quen ở xa vừa mất, dù đã lâu lắm rồi mình không gặp lại. Cả cuộc đời cha Piô Ngô Phúc Hậu đã dành cho sứ mạng truyền giáo, từ những xóm đạo nơi tận cùng đất nước đến miền Tây Bắc xa xôi. Những năm cuối đời, cha sống giữa bà con vùng truyền giáo Hưng Hóa, rồi cũng từ nơi ấy mà khép lại hành trình dương thế. Còn ở đất Cà Mau, nơi cha đã đi qua biết bao con đường, chắc hẳn vẫn còn nhiều người nhớ ông cố Hậu, nhớ một vị linh mục già hiền khô, đơn sơ mà thương dân nghèo hết mực…

Anh Thư