Trong một ngày cuối tuần rảnh rang qua nhà bạn chơi, lúc chờ đợi bạn thì tôi đứng ngó nghiêng giá sách cho đỡ chán. Giữa một hàng sách đủ thể loại, tôi thấy một cuốn mỏng nằm sâu phía trong nên kéo ra xem thử, đọc được nhan đề “Bay đêm” (Vol de nuit) của tác giả Antoine de Saint-Exupéry. Hẳn nhiều người còn nhớ ông cũng là tác giả tác phẩm nổi tiếng khác mang tên “Hoàng tử bé”. Nhưng thú thật, chỉ đọc tên sách thôi là tôi đã nghĩ ngay đến những chuyến phiêu lưu trên bầu trời, những phi công bay xuyên mây bão, hay những cuộc hành trình nghẹt thở giữa đêm tối. Vì vốn thích những câu chuyện kiểu này nên hỏi mượn mang về. Nhưng rất nhanh, chỉ sau vài chương, tôi nhận ra mình đã đoán sai. Cuốn sách cũng có máy bay, có những chuyến bay đêm thật, có bão tố và hiểm nguy thật, tuy vậy, điều khiến người ta nhớ mãi lại nằm ở những con người chấp nhận đối mặt với rủi ro mỗi ngày để mở ra một con đường mới cho người khác. Tôi bị cuốn vào câu chuyện trong sách theo một cách tôi hoàn toàn không ngờ tới.
Lấy bối cảnh ngành bưu chính hàng không Nam Mỹ vào những năm 1930, “Bay đêm” đưa người đọc bước vào một thời đại mà mỗi chuyến bay vẫn còn là một cuộc thử thách với thiên nhiên. Từ những vùng xa xôi của Patagonia, từ bên kia dãy Andes phủ tuyết, từ những miền đất cách trở bởi núi non và đồng bằng rộng lớn, các phi công mang theo những túi thư vượt qua bóng tối để đưa tin tức đến Buenos Aires. Tất cả được kết nối bởi một mạng lưới gồm các sân bay nhỏ, những trạm vô tuyến và những con người đang làm việc giữa đêm khuya.
Một trong những điều làm tôi thích nhất có lẽ là cách Saint-Exupéry không tả bầu trời bằng con mắt của một phi công chỉ biết đến tọa độ hay đường bay, ông dùng tâm hồn của một thi sĩ để viết. Có lúc chiếc máy bay của Fabien được ví như con tàu lênh đênh giữa biển, lúc khác màn đêm hiện lên thật đẹp, thật lung linh qua những ánh đèn làng nối nhau, tựa như các vì sao đang gọi đáp. Tôi đặc biệt tâm đắc câu “Trái đất chăng đầy những tiếng gọi bằng ánh sáng...”, chỉ một dòng thôi mà dường như cả bầu trời và mặt đất bỗng trở nên gần nhau lạ thường.
Trên những trang sách của Saint-Exupéry, chỉ có những con người bình dị đang cố hoàn thành phần việc của mình giữa bóng tối. Họ sợ hãi, nhớ nhung, hy vọng và đau đớn như bất kỳ ai khác, thế nhưng chính tinh thần trách nhiệm thầm lặng ấy đã làm bật lên vẻ đẹp của con người. Ở trung tâm của mạng lưới ấy là Rivière, người điều hành luôn chìm trong những bản điện tín và các mệnh lệnh ngắn gọn: “Rivière đang đứng chờ 3 chuyến bay, thu nhặt từng mẩu tin tức một, gánh nặng chữ trách nhiệm, cố gắng chờ cho đến khi đủ 3 chiếc trở về mới thôi, chỉ một chiếc có vấn đề là toàn bộ sẽ tiêu tan… Bây giờ các kíp mệt rũ sẽ đi ngủ, thế chân bằng những kíp còn sung sức. Nhưng Rivière cũng vẫn chẳng được nghỉ ngơi: đến lượt chiếc tàu thư đi châu Âu sẽ lại chằng chất nặng lo âu lên ông. Sẽ cứ mãi mãi diễn ra như vậy. Mãi mãi”. Trong khi đó, Fabien, phi công trẻ vừa mới kết hôn, đang lái máy bay chở thư từ phương Nam trở về. Phía sau anh là căn nhà nhỏ còn nguyên ánh đèn vàng của người vợ trẻ, còn phía trước lại là bầu trời đang dần bị những đám mây giông nuốt chửng. Giữa ranh giới ấy, anh vẫn tiếp tục hành trình để hoàn thành sứ mệnh của mình.
Câu chuyện chỉ diễn ra trong một đêm ngắn ngủi, nhưng trong đêm ấy lại chứa biết bao số phận, biết bao lựa chọn và những thử thách không ai nhìn thấy. Gấp sách lại, tôi chợt miên man nghĩ cuộc sống đâu chỉ gói trong một đêm, mà là chuỗi ngày rất dài, với biết bao câu chuyện cùng vô vàn con người đang âm thầm theo đuổi lý tưởng của riêng mình. Ý tưởng ấy như tiếp thêm động lực cho tôi, vì nếu họ vẫn có thể bền bỉ tiến về phía trước, thì tôi cũng không có lý do gì để dừng lại!
Nhật Long, TP. Huế
Bình luận