Một buổi chiều đầu hè năm trước, trong lúc lững thững dạo quanh Đường Sách TPHCM, tôi bắt gặp nhan đề “Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất” và bật cười. Một ông già trăm tuổi? Leo qua cửa sổ? Và… biến mất? Chỉ riêng cái tên đã đủ kỳ quặc để khơi dậy trí tò mò. Tôi cầm cuốn sách lên, lật vài trang rồi quyết định mua ngay, đơn giản chỉ vì nghĩ rằng đây hẳn là một cuốn tiểu thuyết hài hước, nhẹ nhàng để đọc cho qua những ngày hè nhàn rỗi. Thế nhưng, tôi không ngờ mình lại bước vào một chuyến phiêu lưu văn chương đầy bất ngờ, thú vị, và gần như không thể đoán trước.
Ngay từ những trang đầu tiên, câu chuyện đã cuốn tôi đi bằng sự phi lý đầy duyên dáng. Đúng vào ngày sinh nhật tròn một trăm tuổi, khi cả viện dưỡng lão đang chuẩn bị tổ chức tiệc mừng cho cụ Allan Karlsson, thì cụ lặng lẽ trèo qua cửa sổ và… bỏ trốn. Từ khoảnh khắc ấy, một chuỗi những tình huống dở khóc dở cười liên tiếp xảy ra: một chiếc vali bí ẩn chứa đầy tiền, những tên tội phạm ngờ nghệch, một đoàn tùy tùng bất đắc dĩ, những cuộc truy đuổi oái oăm và vô số sự kiện không thể lường trước. Nhưng điều làm nên cái “đắt giá” của tác phẩm không chỉ nằm ở những tình tiết hài hước ấy, mà là cách nhà văn Jonas Jonasson đan xen cuộc phiêu lưu hiện tại với cả một thế kỷ đời Allan. Qua những hồi tưởng, tôi phát hiện ông lão tưởng chừng bình thường ấy lại từng vô tình dính líu đến hàng loạt biến cố lớn của lịch sử thế giới: từ nội chiến Tây Ban Nha, chương trình chế tạo bom nguyên tử, cho đến những cuộc gặp gỡ với các nguyên thủ nổi tiếng. Cách tác giả để Allan “đi xuyên” qua lịch sử bằng một thái độ tỉnh bơ, vô tư, không phán xét… khiến người đọc vừa bật cười vừa thán phục trí tưởng tượng phóng khoáng của ông.
Cuộc đời Allan là chuỗi phiêu lưu trải dài, và trên hành trình tưởng như bất tận ấy, cụ đã gặp gỡ hàng loạt nhân vật lịch sử nổi tiếng, chứng kiến hai cuộc thế chiến, đứng giữa những cuộc tranh giành quyền lực của thế giới. Đối với một người chẳng mấy bận tâm đến chính trị như cụ, tất cả những điều ấy vừa rắc rối vừa buồn cười. Chính sự lơ đễnh của Allan trước những biến cố lớn lao đã tạo nên chất trào phúng rất riêng cho cuốn sách. Tác giả khéo léo chuyển hóa những vấn đề ấy trở nên nhẹ nhàng, dễ hiểu, thậm chí hài hước. Có một chi tiết khiến tôi đặc biệt nhớ lâu là triết lý sống giản dị của Allan. Ông không bận tâm quá khứ, không lo lắng tương lai, chỉ bình thản bước tiếp với những gì đang diễn ra trước mắt. Có lẽ vì thế mà dù liên tục rơi vào những hoàn cảnh tréo ngoe, ông vẫn ung dung như thể cuộc đời vốn dĩ là một trò đùa thú vị.
Đọc xong, tôi chợt liên tưởng đến cuộc sống cá nhân. Tôi thường tự nhốt mình trong những nỗi lo rất “người lớn” như công việc dang dở, kế hoạch chưa hoàn thành, những dự định luôn phải tính toán cẩn trọng; sợ bất ngờ, sợ lệch khỏi quỹ đạo an toàn. Thế nhưng Allan, ở tuổi một trăm, lại dạy tôi một bài học rất lạ, rằng đôi khi chính sự ngẫu hứng lại mở ra những trải nghiệm đáng nhớ nhất. Mùa hè năm đó, tôi bắt đầu thay đổi từ những điều rất nhỏ như ghé vào một quán cà phê chưa từng đến, chọn đọc một thể loại sách vốn chưa bao giờ thử, hay đơn giản là cho phép bản thân làm điều gì đó khác với thói quen thường ngày. Những “cú trèo qua cửa sổ” rất nhỏ ấy hóa ra lại đem đến cho tôi nhiều niềm vui bất ngờ.
Khi gấp lại trang cuối cùng, tôi vẫn còn lâng lâng như vừa phải chia tay một người bạn thú vị. Cảm giác ấy thôi thúc tôi tìm đọc thêm những tác phẩm khác của Jonas Jonasson như Cô gái mù chữ phá bom nguyên tử hay Anders sát thủ cùng bè lũ. Và rồi không biết tự bao giờ, tôi mê mải trong thế giới văn chương đầy châm biếm, hài hước nhưng cũng rất nhân văn của ông. Đến tận hôm nay, mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn hình dung ra ông lão trăm tuổi lặng lẽ trèo qua khung cửa sổ. Một hành động nhỏ nhưng mở ra cả bầu trời phiêu lưu phía trước. Có lẽ cuộc sống của mỗi người đôi khi cũng cần một lần như thế, dám trèo qua giới hạn quen thuộc để tin rằng phía bên kia luôn có những điều bất ngờ đang chờ đợi.
Minh Tâm, Thủ Đức, TPHCM
Bình luận