Bất lương

CN XXV thường niên - năm C - Lc 16,1-13

“Ai bất lương trong việc rất nhỏ, thì cũng bất lương trong việc lớn” (Lc 16,10).

Bất lương, cách nói hoặc hành động nhằm lừa đảo người ta. Lối nói và hành động như vậy đi ngược lại ý muốn và bản tính Thiên Chúa nên không được phép trong Dân Chúa.

Bất lương là trái nghịch với ý định và bản tính của Thiên Chúa, Đấng “không phải là phàm nhân mà gian ngoa được” (Ds 23,19; 1Sm 15,29; Rm 3,4; Tt 1,2). Như tội lỗi, bất lương bắt nguồn từ Satan (Ga 8,44). Cụ thể là nó đã mặc hình con rắn để cám dỗ tổ tông loài người phạm tội (St 3,1-5), khiến cả loài người đều phải gánh chịu hậu quả. Vì vậy, Thiên Chúa rất ghét những trò bất lương: “Đôi môi gian tà bị Đức Chúa ghê tởm” (Cn 12,22), “Ác nhân đâu được ở với Ngài” (Tv 4,5-6; Cn 6,16-19; Is 59,1-4; 12-15).

Có những loại bất lương: trong việc làm ăn như “Canaan nắm trong tay những chiếc cân bịp bợm: nó ưa thích đánh lừa” (Hs 12,8; Đnl 25,13-18; Cn 20,14; Am 8,5; Mk 6,10); trong việc vay nợ “kẻ gian ác vay mà không trả” (Tv 37,21), hay “gian lận mà giữ lại tiền lương của những người thợ đi gặt lúa” (Gc 5,4); trong việc bóc lột người nghèo” (Ed 22,29; G 24,2-11; Is32,7; Gr 22,13).

Những kẻ bất lương chắc chắn sẽ bị xử phạt: “Thiên Chúa sẽ kiện dân cư xứ này: quả thật trong xứ này... chỉ có bội thề, dối trá... tất cả đều chết hết” (Hs 4,1-2; Lv 19,15; Gr 7,8-10; 1Tx 4,6). Bất lương vì nói dối, làm chứng gian sẽ bị luận phạt: “kẻ làm chứng gian không thoát khỏi hình phạt, người nói năng dối trá sẽ phải mạng vong” (Cn 19,9). Trường hợp của Khanania và Saphira là điển hình (Cv 5,1-10) (x.Đnl 19,16-19 Gs 7,10-12: Vụ Akhan bị án biệt hiến; 2V 5,19-27: Giêkhađi bị phong cùi vì gian dối để nhận quà của Naaman; Tv 5,6; Is 29,20-21; Gr 9,4-9; Kh 21,8). Sự bất lương của các tiên tri và các thày dạy giả hiệu cũng sẽ bị luận phạt (Gr 14,14-15; 2Pr 2,1-3; Is 9,14-15; Gr 28,15-16; Ed 13,1-23; Dcr 10,2-3; 1Tm 4,12).

Những bất lương cần phải được đền bù. Chính việc chỉnh sửa buộc như vậy, khi đề ra nghi lễ đền tội (Lv 6,17tt). Nhưng việc chỉnh sửa phải được thể hiện với lòng thành, như những chỉ dẫn ông Gioan Tẩy Giả đề ra cho các người thu thuế và các binh lính (Lc 3,12-14). Tiếp xúc với Chúa Giêsu, ông Giakêu đã thực hiện được việc chỉnh sửa này (Lc 19,8). Riêng dụ ngôn “người quản gia bất lương” (Lc 16,1-12) không nhằm đề cao sự bất lương mà cốt làm nổi bật óc sáng suốt của viên quản gia thôi.

LM. PHAOLÔ PHẠM QUỐC TÚY - GIÁO PHẬN PHÚ CƯỜNG