Ðức cha Giuse Trần Văn Toản: “Trở nên mọi sự cho mọi người”

Trong những ngày khởi đầu sứ vụ Giám mục Chánh tòa giáo phận Long Xuyên, Ðức cha Giuse Trần Văn Toản đã dành cho báo CGvDT buổi trò chuyện về những tâm tình, thao thức của ngài.

CGvDT: Chúng con xin chúc mừng Ðức cha với trọng trách mới. Thưa Ðức cha, thông tin được kế vị làm Giám mục Chánh tòa giáo phận Long Xuyên đến với Ðức cha như thế nào?

Ðức cha Giuse Trần Văn Toản: Ngày 29.5.2014, tôi được lãnh nhận chức thánh Giám mục với tác vụ phụ tá của Ðức cha Giuse Trần Xuân Tiếu, Giám mục giáo phận Long Xuyên. Tháng 10.2014, Ðức cha Giuse, vì lý do sức khỏe, đã trao việc phục vụ giáo phận cho tôi. Tôi đã thi hành tác vụ này với sự cộng tác đắc lực của cha Tổng Ðại diện Louis Gonzaga Huỳnh Phước Lâm, cha Ðại diện giám mục Micae Lê Xuân Tân, Ban tư vấn, Hội đồng Linh mục, các cha hạt trưởng, các cha phụ trách các Ủy ban của giáo phận, các cha phụ trách các đoàn hội Ðạo đức, với linh mục đoàn, cùng với các tu sĩ và cộng đoàn Dân Chúa của giáo phận. Cuối năm 2015, Ðức cha chánh Giuse đệ đơn xin Tòa Thánh bổ nhiệm tôi là Giám mục Phó của giáo phận. Vào ngày 25.8.2017, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã bổ nhiệm tôi là Giám mục Phó giáo phận Long Xuyên. Trên đây là những tín hiệu.

Ngày 3.1.2019, Ðức cha Chánh Giuse Trần Xuân Tiếu của giáo phận Long Xuyên đệ đơn xin từ nhiệm vì tuổi theo giáo luật (75 tuổi). Ngày 25.1, Ðức Tổng Giám mục Marek Zalewski, Ðại diện Tòa Thánh tại Việt Nam báo tin cho tôi biết Tòa Thánh đã chấp thuận đơn xin từ nhiệm của Ðức cha Chánh và theo giáo luật, tôi sẽ là Giám mục kế nhiệm. Và ngày 23.2.2019, Tòa Thánh công bố việc từ nhiệm của Ðức cha giáo phận Long Xuyên, và vì là Phó, nên tôi kế nhiệm.

Noi gương thánh Giuse, bổn mạng của tôi, tôi cũng muốn sống đơn giản. Nên, sau khi trao đổi với Ban Tư vấn, chúng tôi quyết định áp dụng theo giáo luật là không cần nghi thức nhận nhiệm vụ Giám mục Chánh tòa. Thay vào đó, vào ngày 16.3.2019, Tòa Giám mục sẽ tổ chức lễ tạ ơn. Cộng đoàn Dân Chúa sẽ hiệp thông với Ðức cha Giuse Trần Xuân Tiếu tạ ơn Chúa với 20 năm Giám mục (1999-2019), 45 năm linh mục (1974-2019) và với 75 tuổi đời (1944-2019). Ðây cũng là dịp giáo phận bày tỏ lòng tri ân của giáo phận đối với Ðức cha Giuse sau những năm phục vụ giáo phận với tư cách là linh mục và giám mục thứ III của giáo phận.

Ngay sau khi nhận sứ vụ mới, ĐC Giuse Trần Văn Toản đã có chuyến mục vụ tại giáo xứ Bắc Xuyên - ảnh: gplongxuyen.org

CGvDT: Hiện tại, GP Long Xuyên đang có những thuận lợi và khó khăn ra sao cho công cuộc loan báo Tin Mừng, về nhân sự, cơ sở vật chất, việc tổ chức các hoạt động…?

Ðức cha Giuse: Theo số liệu, giáo phận Long Xuyên hiện có trên 300 linh mục, 14 phó tế, 107 đại chủng sinh, 565 tu sĩ, trên 400 dự tu, trên 2.300 giáo lý viên, trên 4.500 huynh trưởng Thiếu Nhi Thánh Thể, 747 thành viên Ban thường vụ Hội đồng Mục vụ giáo xứ và trên 230.000 giáo dân, sống giữa khoảng 4.200.000 người dân tại 2 tỉnh An Giang, Kiên Giang và quận Thốt Nốt, huyện Vĩnh Thạnh thuộc thành phố Cần Thơ.

Xét theo sứ vụ loan báo Tin Mừng, giáo phận có nhiều thuận lợi. Người dân, Công giáo cũng như các tôn giáo bạn, trên địa bàn giáo phận Long Xuyên theo cách sống đậm nét văn hóa miệt vườn. Ðó là chan hòa với nhau, với thiên nhiên, và luôn hướng lên Ðấng Tối Cao. Chính vì thế, thuận lợi đầu tiên cho công cuộc loan báo Tin Mừng của giáo phận Long Xuyên là cộng đoàn Kitô hữu hiện diện mà không bị nghi kỵ đối kháng, được dân cư địa phương đón nhận, để cùng sống, cùng hoạt động, cùng bày tỏ niềm tin của mình với sự tôn trọng lẫn nhau. Cộng đoàn Kitô hữu cũng kính trọng và đón nhận những giá trị tinh thần từ các tôn giáo và các triết lý sống khác.

Thuận lợi thứ hai, theo tôi, là cánh đồng gieo hạt giống Tin Mừng tại giáo phận Long Xuyên là bao la. Với con số trên 300 linh mục, thì một linh mục có trách nhiệm lo cho trên 12.000 người chưa biết Ðức Kitô. Với trên 1.000 linh mục - chủng sinh - tu sĩ, mỗi người có trách nhiệm rao giảng Tin Mừng cho 4.000 người. Và với trên 230.000 người Công giáo, thì một người Công giáo có trách nhiệm loan báo Tin Mừng cho khoảng 17 người chưa biết Chúa. Quả thật, tại giáo phận Long Xuyên, cũng như tại Việt Nam và châu Á, người Công giáo luôn có nhiều cơ hội tiếp xúc với anh chị em có niềm tin và triết lý sống khác. Có khi ngay trong một gia đình cũng có nhiều tôn giáo khác nhau. Chính vì thế, người Công giáo không thiếu cơ hội để loan báo Tin Mừng Ðức Kitô cho đồng bào của mình.

Mặt khác, công cuộc loan báo Tin Mừng của giáo phận đã hình thành nên một truyền thống từ thời Ðức cha tiên khởi Micae Nguyễn Khắc Ngữ, tới thời Ðức cha Gioan Baotixita Bùi Tuần, đến Ðức cha Giuse Trần Xuân Tiếu và truyền lại cho chúng tôi đến ngày hôm nay. Mỗi giai đoạn lịch sử của giáo phận mang những sắc thái khác nhau trong công cuộc loan báo Tin Mừng, nhưng cách chung, ý thức về sứ vụ loan báo Tin Mừng nơi hàng giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân ngày càng cao với nhiều dấn thân mang lại hứa hẹn một mùa lúa bội thu. Từ khi rời chủng viện cho đến khi đi học tại Philippines vào ngày 30.6.1999, tôi là thầy giúp xứ rồi cha phó tại một giáo xứ truyền giáo, giáo xứ Môi Khôi Láng Sen. Sau khi đi học về, tôi có cơ hội hướng dẫn môn Sứ Mạng học (Missiology) tại Chủng viện Thánh Quí Cần Thơ. Tôi nhận ra có rất nhiều khó khăn trong sứ vụ loan báo Tin Mừng đến từ nhiều phía. Nhưng theo ý nghĩa của thuật trình trong Tin Mừng Mc 7,14-23, khó khăn cơ bản nhất đến từ “trong lòng” chính người được sai đi thi hành sứ vụ. Chính vì thế, cho mình và cho giáo phận Long Xuyên, chúng tôi lấy lời khuyên của Ðức Thánh Cha Phanxicô trong tông huấn Niềm Vui Tin Mừng - Evangelii Gaudium để nhắc nhở nhau:

1. Ðừng để mình bị cướp mất niềm say mê sứ vụ (số 80).

2. Ðừng để mình bị cướp mất niềm vui thi hành sứ vụ (số 83).

3. Ðừng để mình bị cướp mất niềm hy vọng trong sứ vụ (số 86).

4. Ðừng để mình bị cướp mất đời sống chung (số 92).

5. Ðừng để mình bị cướp mất tin mừng (số 97).

6. Ðừng để mình bị cướp mất lý tưởng tình yêu huynh đệ (số 101).

7. Ðừng để mình bị cướp mất nhuệ khí thi hành sứ vụ (số 109).

Đức cha Giuse Trần Văn Toản (x) dâng lễ cùng với Đức nguyên Giám mục BG Bùi Tuần và Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu, ảnh chụp năm 2015 - ảnh: Đình Quý

CGvDT: Ðâu là những ưu tiên trong hướng mục vụ sắp tới tại giáo phận, thưa Ðức cha?

Ðức cha Giuse: Tôi đã lớn lên, đã theo đuổi ơn gọi linh mục tại Tiểu Chủng viện và Ðại Chủng viện của giáo phận, đã thi hành tác vụ linh mục, và đã thi hành tác vụ giám mục với vai trò là Phụ tá (2014-2017) và Phó (2017-2019), nhất là từ khi đi học tại Philippines về, được tiếp cận với giáo phận, với các vị tiền nhiệm, đặc biệt là Ðức cha Gioan Baotixita Bùi Tuần và Ðức cha Giuse Trần Xuân Tiếu. Từ quá trình lịch sử này, tôi hình thành 3 định hướng cho chương trình tu đức của giáo phận:

- Vì Giáo hội là mầu nhiệm, nên giáo phận Long Xuyên trở thành hiện thân của Chúa Kitô trong thế giới ngày nay;

- Vì Giáo hội là hiệp thông, nên giáo phận Long Xuyên được xây dựng thành gia đình của Thiên Chúa;

- Vì Giáo hội là sứ vụ, nên giáo phận Long Xuyên lấy con người toàn diện là mục tiêu để phục vụ.

Với 3 định hướng tu đức trên, 5 ưu tiên mục vụ và loan báo Tin Mừng được đề ra: (I) Ðào tạo và thường huấn hàng giáo sĩ; (II) Ðào tạo và thường huấn tông đồ giáo dân; (III) Loan báo Tin mừng; (IV) Thực thi công cuộc bác ái; (V) Dấn thân vào công cuộc giáo dục con người toàn diện.

Chiều thứ Bảy vừa rồi, khi Tòa Thánh công bố tôi là Giám mục giáo phận Long Xuyên, tôi đã viết thư gởi cộng đoàn Dân Chúa Long Xuyên. Sáng Chúa Nhật, theo chương trình từ trước, tôi đi dâng lễ đặt viên đá đầu tiên của nhà thờ Bắc Xuyên. Ðây là thánh lễ đầu tiên tôi dâng cùng cộng đoàn Dân Chúa với tư cách là Giám mục Chánh tòa Long Xuyên. Sáng thứ Hai, cũng theo chương trình trước, tôi tham dự cuộc họp của Ban Tư vấn. Chiều thứ Hai, tôi chủ tế thánh lễ an táng cho thân phụ một linh mục trong linh mục đoàn giáo phận. Sáng thứ Ba, tôi gặp gỡ 11 linh mục trong danh sách chuyển đổi nhiệm vụ và nhiệm sở. Tôi coi đây là những sinh hoạt trong những ngày đầu tiên của vai trò Giám mục giáo phận. Những sinh hoạt này mang tính biểu tượng cho tác vụ Giám mục Chánh tòa của tôi. Từ những sinh hoạt biểu tượng đó, tôi nhận ra rằng, với tư cách là Giám mục giáo phận, tôi được mời gọi “trở nên mọi sự cho mọi người”, (1 Cr 9, 22) như Chúa Kitô trên thánh giá. Nơi đó, tôi nhận lãnh vinh dự vì được trở nên giống Chúa Kitô chịu đóng đinh.

Tôi và giáo phận Long Xuyên cần lời cầu nguyện của mọi người. Xin hết lòng cám ơn.

Chúng con xin cảm ơn Ðức cha!

HÙNG LUÂN thực hiện