Khám phá về người Gibeon trong Kinh Thánh

Tại phòng thí nghiệm của Bảo tàng Ðại học Pennsylvania (Mỹ), các chuyên gia đang nỗ lực nghiên cứu cư dân cổ thành từng xuất hiện trong Cựu Ước thông qua các hài cốt còn sót lại.

Gibeon là cái tên nổi tiếng trong Cựu Ước. Thành phố từng được đề cập trong Kinh Thánh gắn liền với một sự kiện rất đáng chú ý, thậm chí có cả một cuốn sách chú giải điển tích đó: “Gibeon, Where the Sun Stood Still: The Discovery of the Biblical City” của nhà khảo cổ học người Mỹ James Pritchard. Tựa tiếng Việt là “Gibeon, nơi mặt trời đứng yên: Sự phát hiện thành phố trong Kinh Thánh”.

Thành phố mất tích

Năm 1956, tại một nơi được gọi là el-Jib từng thuộc về Jordan, nhà khảo cổ học Pritchard phát hiện dòng chữ khắc gồm 4 ký tự trên tay cầm của một vò rượu: GBcN. Những ký tự này đại diện cho cụm từ Do Thái có nghĩa là “Gibeon”, cổ thành từng nhiều lần được đề cập trong Cựu Ước. Chẳng hạn, “ngày mà Thiên Chúa giao phó dân Amorite cho dân Israel, thì Giôsuê thưa cùng Chúa trước người Israel rằng: Hỡi mặt trời, hãy dừng lại trên Gibeon; Hỡi mặt trăng, hãy ngừng lại trên thung lũng Aijalon!”. Theo Sách Giôsuê, Gibeon là tên của một thành phố nằm ở phía bắc Jerusalem.

Ông Pritchard, vào thời điểm đó là nghiên cứu sinh tại Bảo tàng Đại học Pennsylvania, và đồng sự đã tiến hành một số đợt khai quật tại đây. Họ đã tìm thấy 54 cái bình có khắc chữ, 27 cái chum, hàng trăm mảnh lọ, đồ gốm cổ - cung cấp đủ chứng cứ để xác nhận nơi này từng là địa điểm xuất hiện trong Kinh Thánh.

Đáng tiếc là theo như ghi chép và các báo cáo về dự án lúc đó, ông Pritchard và nhóm của mình hầu như chẳng đề cập gì về việc tìm được hài cốt của người thời xưa. “Họ không có hứng thú về chuyện tìm kiếm các bộ phận còn lại của con người. Đây là điều phổ biến vào thời đó. Họ tập trung sự chú ý vào đồ gốm sứ. Và cũng có thể họ chẳng có thành viên nào là nhà khảo cổ sinh học, nên nhiều khả năng không có ai đủ kiến thức để biết được họ đang nhìn thấy cái gì”, theo Penn Today dẫn lời cô Fiona Jensen-Hitch, một sinh viên năm cuối ngành nhân chủng học đầy tiềm năng về nghiên cứu khoa học của Đại học Pennsylvania.

Làm việc trong phòng thí nghiệm của nhà nhân chủng vật lý học Janet Monge, Jensen-Hitch lên kế hoạch làm điều mà các tiền bối bằng cách nào đó đã bỏ qua. Từ đầu hè năm nay và dự định kéo dài đến năm sau, cô cần mẫn phân loại và chụp ảnh xương cốt, đa phần là sọ người, nhưng may mắn trong số này vẫn có đốt sống, xương cùng, xương đùi và xương cột sống. Đây là nỗ lực nhằm hiểu thêm về cư dân tại thành phố Gibeon cổ đại từ những gì khai quật được tại el-Jib hồi thập niên 1950.

Lịch sử qua hài cốt

Cô Jensen-Hitch đang có rất nhiều câu hỏi liên quan đến các xương này: Chính xác là bao nhiêu bộ hài cốt được tìm thấy? Liệu những hài cốt tương tự vẫn còn trong tình trạng bị phủ bụi trong các viện bảo tàng khác trên thế giới? Tại sao các khúc xương cho thấy tình trạng thiếu máu và những căn bệnh khác? Những người này đã mất khi họ được bao nhiêu tuổi?

Một cảnh tượng thường thấy tại Bảo tàng Đại học Pennsylvania: Sinh viên Jensen-Hitch cầm lên một hộp sọ bị nứt nẻ. Cuộc thảo luận lập tức nổ ra. Các thành viên trong nhóm bắt đầu cân nhắc tuổi của nó. “Đây là một cá nhân còn rất trẻ. Tôi cho rằng chủ nhân hộp sọ vào khoảng 4 tuổi.”, Jensen-Hitch nhận định. Nhà nhân chủng vật lý học Monge chỉ ra một điểm khác biệt ở xương hàm, chứng minh mẫu vật có thể từ 4 đến 5 tuổi. Có vẻ như họ đã tìm được nhiều hài cốt của trẻ sơ sinh và trẻ con, dựa trên sự diễn dịch và kinh nghiệm của các chuyên gia.

Sau vài tuần đầu tiên, nhóm nghiên cứu đã đi đúng hướng. Dự án đã được bổ sung thêm một số nguồn tài chính để có thể xác định niên đại bằng thiết bị đo đồng vị carbon. Một khi hoàn tất công cuộc phân loại và chụp ảnh mẫu vật, nhóm sẽ xác định được họ đang nắm trong tay những chứng tích gì và còn thiếu những gì. Bước kế tiếp là sẽ kết nối với chính phủ Jordan với hy vọng biết đâu có thể tìm thêm những hài cốt còn thất lạc tại khu vực mà nhà khảo cổ học quá cố Pritchard từng rời đi cách đây 50 năm. “Nếu mọi chuyện diễn ra như kế hoạch, chúng tôi có thể bổ sung vào kho kiến thức chung về thành phố cổ Gibeon”, cô Jensen-Hitch kết luận.

LING LANG