Khang “Bác sĩ kèn”

Kèn đồng là loại nhạc cụ quen thuộc, nhưng sửa kèn lại là một nghề ít phổ biến, và thợ giỏi có nghề lại càng khan hiếm. Một trong những tên tuổi được giới chơi kèn rỉ tai nhau mỗi khi kèn trở chứng chính là Nguyễn Khang.

“Bác sĩ” mát tay

Xưa, ở tuổi lên 8, thay vì chỉ ăn học, vui chơi như chúng bạn, Nguyễn Khang lại gắn bó với các loại kèn đồng của ông ngoại. Người ông là một giáo dân quê Nam Định, từ ngày còn trẻ đã tham gia vào dàn quân nhạc và được những chuyên gia người Pháp dạy sửa kèn. Ngoài ông còn có thêm ba người khác cũng được truyền nghề, sau này họ trở thành anh em kết nghĩa. Vào thời điểm ấy, bộ tứ này là những người được đào tạo bài bản nhất. Về sau, các kỹ thuật sửa chữa kèn trở thành nghề chỉ truyền lại cho con cháu. Khi vào Nam lập nghiệp tại mảnh đất Biên Hòa - Đồng Nai, gia đình anh Khang vẫn giữ truyền thống này. “Mong muốn của ông ngoại mình khi đó là các con cháu giỏi nghề và mỗi người đi mỗi vùng lập nghiệp”- anh Khang chia sẻ. Cũng chính vì luôn nhớ lời ông nên khi có cơ hội, anh chọn Sài Gòn làm nơi để phát triển lâu dài.

Nhớ lại ngày đầu vào nghề, anh Khang kể: “Năm 17 tuổi, cha Viễn ở giáo xứ Ngọc Đồng cho mình cơ hội sửa dàn kèn của xứ. Hai tháng ròng cặm cụi ở đây và số tiền được nhận cũng là số vốn đầu tiên mình có khi chính thức hành nghề”. Chàng trai trẻ năm đó mạnh dạn cầm “vốn” mới kiếm được để “đầu tư” sắm sửa đồ nghề. Tình cờ trong thời gian này, khi lưu trú lại nhà người quen, anh Khang lại nhận sửa kèn cho một giáo xứ khác. Những lời giới thiệu truyền nhau, đơn hàng liên tiếp… là cơ hội để anh nâng cao tay nghề.

“Bác sĩ kèn” Nguyễn Khang có tiếng “mát tay” nên nhiều người dù ở xa tận miền Bắc, miền Trung hay Tây Nguyên vẫn gởi kèn vào nhờ sửa. Hết lòng với nghề đã chọn, anh không từ chối trước bất kỳ ca khó nào. Có khi chàng trai trẻ phải cặm cụi hàng tháng trời mày mò tỉ mẩn với hàng trăm chi tiết nhỏ. Những chi tiết không thể tìm được linh kiện thay thế, anh tự “độ”, “chế” cho đến khi chiếc kèn tìm lại được âm thanh chuẩn xác mới thôi. Có thể sửa chữa tất cả các loại kèn, sáo Tây, tuy nhiên tại Việt Nam, saxophone được nhiều người sử dụng nên đến tay anh hầu hết đều là chủng loại này. Những chiếc kèn có giá trị vài triệu đến vài trăm triệu khi khách tin tưởng giao cho Nguyễn Khang được nâng niu như nhau. Giá một lần sửa tùy vào mức độ hư hỏng hoặc các yêu cầu tu bổ của khách, có thể dao động từ vài trăm ngàn đến 4-5 triệu đồng, với thời gian từ vài ngày đến hàng tháng trời.

Anh Khang có chuyến xuất ngoại tìm đến các hãng kèn tại các nước Châu Âu

Đã là người quen của nhiều xứ đạo khắp nước và trở thành bạn của nhiều nghệ sĩ chơi kèn, nên ngoài sửa chữa, Khang kiêm luôn tư vấn bảo dưỡng kèn, chỉ bí quyết chọn mua... Cũng có khi, anh làm người cung cấp kèn, như có lần dàn nhạc từ Hà Nội vào TPHCM trình diễn, kèn của nghệ sĩ trong đoàn bị hỏng được anh cho mượn để diễn, còn bản thân thì thức trắng đêm sửa kèn. Nhiều linh mục cũng thường nhờ Nguyễn Khang gầy dựng đội kèn, ít thì tầm mười người, đông thì ba bốn chục thành viên. Tùy điều kiện, họ có thể tận dụng kèn cũ giá rẻ, nhiều kinh phí sẽ mua kèn tốt. Trong tinh thần phục vụ các xứ đạo nghèo, có khi anh tặng luôn một vài cây kèn để ủng hộ.

Những năm gần đây không chỉ các xứ đạo mà nhiều nơi cũng bắt đầu mở những lớp dạy kèn cho học viên nghiệp dư nên khách hàng tìm đến “bác sĩ” Khang ngày một thêm đông. Hiện anh nhận sửa đến hàng ngàn cây kèn mỗi năm.

“Tây du” tìm linh kiện

Có hai bước ngoặt lớn trở thành bảo chứng cho tên tuổi của “Khang - bác sĩ kèn”. Một là việc anh trở thành nhà bảo hành kèn duy nhất của hãng Yamaha tại Việt Nam. Năm 2013, Khang được hãng này mời sang Nhật tham dự cuộc thi thử thách tay nghề, trải qua gần 2 tháng “vật lộn” với các loại kèn vì cố tình hay vô ý đã bị làm hỏng hóc đủ kiểu, từ móp méo đến gãy, nứt. Bằng sự tỉ mỉ, thành thạo và với những linh kiện tự tìm thấy được, những người tham dự phải sửa những chiếc kèn ấy trong thời gian nhanh nhất. Và chàng trai trẻ Việt Nam đã vượt qua bài thi khá xuất sắc, được cấp chứng chỉ công nhận tay nghề. Bước ngoặt thứ hai là đợt anh quyết tâm xuất ngoại năm 2015. Thu vén tài sản, thậm chí vay mượn thêm, lận lưng một số tiền khá lớn, Khang sang châu Âu, cái nôi của kèn đồng, để gõ cửa các hãng kèn danh tiếng.

Nhà "bác sẽ kèn" có những ngày không còn chỗ chứa

Trong thực tế, các loại kèn đồng và sáo Tây rất đa dạng, nhưng ở Việt Nam chỉ sản xuất được vài loại đơn giản. Muốn làm một người thợ sửa kèn không thể không có các linh kiện, phụ kiện. Song phần nhiều kèn ở Việt Nam là kèn cũ, thậm chí các hãng không còn sản xuất, thị trường lại quá nhỏ bé, không dôi dư, nên rất khó tìm linh kiện. Hơn nữa, việc gởi mua ở nước ngoài vừa đắt vừa tốn kém thời gian. Ước mơ làm một người sửa kèn chuyên nghiệp thôi thúc anh đi xa để săn lùng linh kiện sửa kèn. Người thợ kèn kể: “Khi tìm đến các hãng trình bày ý muốn, mình được họ mở kho và bán lại những chiếc kèn cũ, những linh kiện cũ, và cả hai bên đều vui”. Cả ngàn cây kèn, từ chính các hãng sản xuất, không lâu sau đó đã được đóng thùng gởi tàu biển về Việt Nam. Thời điểm đó, nhà Khang trở thành kho kèn và linh kiện đồ sộ. Đây chính là tài sản quý giá giúp anh sau này yên tâm sửa các loại kèn.

Trong cái “nghiệp” với kèn đồng, Nguyễn Khang có lúc phải chấp nhận hy sinh những thú vui riêng. Ngày còn thanh niên, anh cũng tập tành chơi kèn và vào hội kèn cùng người cậu mình ở giáo xứ Hà Nội (GP Xuân Lộc). Nhưng một thời gian sau, người thợ trẻ chỉ có thể tập trung cho việc sửa kèn, vì nếu mê chơi sẽ không thể chuyên tâm cho việc sửa chữa. Còn khi chia tay với bộ sưu tập các loại kèn cổ, đẹp mà mình từng nâng niu, yêu quý, anh lại nói lý do : “Một người sửa kèn hay thì phải biết đưa kèn tốt cho người khác chơi!”.

Câu chuyện về việc “chữa bệnh” cho các loại kèn với Khang còn dài vì những điều tâm đắc trong nghề. Anh tâm sự, trong lúc chữa không bao giờ nghĩ đến tiền mà chỉ quan tâm làm sao trả lại âm thanh hay nhất cho kèn. Công việc đi tìm lại những thanh âm trong trẻo của hàng ngàn chiếc kèn “mắc bệnh” khiến người thợ nhiều lúc quên thời gian. Khi được hỏi, anh tủm tỉm nhẩm đếm : “Vậy mà đã 20 năm trong nghề”.

Minh Hải