Kho tàng bảo vật Công giáo tại Anh

Cuộc triển lãm đang diễn ra tại Thư viện Anh ở London đã hé lộ những manh mối về đức tin Kitô vào giai đoạn đầu của thời Trung Cổ tại xứ sở sương mù, diễn ra sau thế kỷ thứ 5.

Từ nay cho đến ngày 19.2.2019, thư viện quốc gia Anh tổ chức cuộc triển lãm nghệ thuật với tổng cộng 180 tác phẩm độc đáo đã được sáng tạo xuyên suốt 600 năm tại quốc gia châu Âu này. Một số tác phẩm đã phản ảnh được mối liên kết chưa từng gián đoạn giữa Anh và lục địa già, cũng như quan hệ với Giáo hội Công giáo vào thời Anglo-Saxon.

Codex Amiatinus

Một trong những vật phẩm trưng bày ấn tượng nhất lần này là Codex Amiatinus, bản đơn Kinh Thánh chép tay hoàn chỉnh và lâu đời nhất bằng tiếng Latinh từng được tìm thấy cho đến nay. Đầu thế kỷ thứ 8, ba bản Kinh Thánh khổng lồ đã ra đời từ bàn tay của các tu sĩ ở Tu viện Wearmouth-Jarrow, tại vương quốc Northumbria (hiện thuộc Anh). Hai trong số này được cất giữ tại Northumbria, nhưng vào năm 716, quyển thứ ba được gởi đến Rome làm quà tặng Đức Giáo Hoàng Gregory II. Trong khi 2 cuốn đầu chỉ còn sót lại vài mảnh nhỏ cho đến ngày nay, thì Codex Amiatinus, tức quyển thứ ba vẫn được bảo toàn nguyên vẹn tại Rome với trọng lượng 34 kg. Mới đây, lần đầu tiên trong 1.302 năm, bảo thư này quay về Anh và trở thành tâm điểm của cuộc triển lãm lần này.

Ðồ tạo tác Alfred

Cuộc triển lãm còn cho phép công chúng tiếp cận một trong những bí mật từng gây khó dễ cho giới khảo cổ học trong nhiều năm. Đó là đồ tạo tác Alfred, được vua Alfred ra lệnh chế tác vào thế kỷ thứ 9 và được khai quật vào năm 1693. Sau nhiều thế kỷ tìm hiểu, các nhà khoa học đã nhất trí xác định đây là vật dùng để hỗ trợ việc đọc các bản Kinh Thánh chép tay, hoặc cũng có thể dùng để lật trang sách. Có vẻ như người Anh thời đó nắm rõ cách thức sử dụng sách sao cho an toàn nhất. Sở dĩ người đời sau biết được sự liên hệ giữa đồ tạo tác bí ẩn và vua Alfred (trị vì 871 - 899) vì nó có khắc dòng chữ“Alfred ra lệnh tạo ra tôi”. Ông không những là một vị vua bảo vệ thành công vương quốc trước nguy cơ tấn công từ người Viking, mà còn là một trong hai quốc vương Anh được trao chữ “đại đế”. Alfred đại đế còn là tín hữu Công giáo nhiệt thành, được Đức Giáo Hoàng Leo IV quý trọng.

Cây Thánh giá bằng vàng

Cây thánh giá Ruthwell

Người Anglo-Saxon, chỉ dân tộc sống tại đảo Anh từ thế kỷ thứ 5 sau công nguyên, thường lưu ý những chữ viết khắc họa trên các vật phẩm kính nhớ Chúa Giêsu. Một trong các món đồ đáng đề cập nhất trong cuộc triển lãm là cây thánh giá Ruthwell. Dù những thập tự giá dạng này thường được gọi là thánh giá Celtic, món cổ vật bằng đá có niên đại vào thế kỷ thứ 8, đóng vai trò quan trọng vào bậc nhất vì đến từ vương quốc Northumbria và được khắc chi chít những câu chuyện và hình ảnh về cuộc đời của Chúa Giêsu bên trên phần thân cao 5,5m. Cấu trúc ấn tượng này cũng được đánh giá cao do ngôn ngữ sử dụng lấy từ văn chương Anh thời cổ đại. Cây thánh giá từng bị phá hủy vào thế kỷ 17. Một phần của thân thánh giá bị bỏ quên trong khuôn viên một nhà thờ cho đến khi được phát hiện và tập hợp lại vào thế kỷ 19.

Cây Thánh giá Ruthwell

Thiên thần Lichfield

Món đồ trưng bày hiếm nhất trong số những đồ tạo tác thời Anglo-Saxon tồn tại đến ngày nay là thiên thần Lichfield. Được phát hiện gần đây vào năm 2003 trong quá trình xây dựng Vương Cung Thánh Đường Lichfield, bức tượng cho thấy mức độ phát triển ấn tượng của nghệ thuật điêu khắc đá vào thời Anglo-Saxon. Các nhà khảo cổ cho rằng, đây là bức điêu khắc về Tổng lãnh thiên thần Gabriel, và vì thế hy vọng có thể tìm thấy một bức tượng của Đức Mẹ Đồng Trinh Maria (trong sự kiện thiên sứ truyền tin) khi tiếp tục khai quật tại khu vực xây dựng. Thật sự là một phép màu khi bức tượng thiên thần đá có thể thoát được sự tàn phá của thời gian và nạn phá hủy tượng tôn giáo. Và vì là một phần của sự kiện truyền tin, sự xuất hiện của bức tượng đặc biệt phù hợp vào thời khắc Giáng Sinh đang đến gần.

Những đồ tạo tác khác

Những đồ trang sức dưới dạng thánh giá luôn phổ biến trong các tín hữu Công giáo thời xưa. Đa số đều bị nung chảy hoặc thất lạc. Tuy nhiên, trong số các đồ trưng bày tại Thư viện Anh có một cây thánh giá bằng vàng với hạt ngọc hồng lựu chính giữa. Những người bảo quản đã phải kiềm chế ý muốn bẻ thẳng lại một nhánh chữ thập bị cong. Bên cạnh các đồ trang sức, người xưa còn chế tác các câu chuyện và chữ viết trong Kinh Thánh trên các bìa bọc Kinh Thánh, như bìa cuốnKinh Thánh của Judith xứ Flanders, được tạo ra từ năm 1051 - 1064.