“Ra đảo chơi với khỉ” là câu nói vui mà tôi chợt nhớ tới khi cầm trên tay cuốn “Không ai là một hòn đảo” của Thomas Merton, một tu sĩ dòng Xitô Nhặt Phép. Cuốn sách này tôi được một sơ dòng Vinh Sơn tặng, không vào dịp đặc biệt nào cả. Ngoài gia đình, bà sơ là một trong số ít người chứng kiến quá trình học làm người của tôi.
Thật là kỳ lạ, tôi vẫn thường ngạc nhiên khi thấy có những người đi cùng nhau lâu đến thế, qua bao quãng đời. Như ông tôi ở cạnh bà tôi. Như ba luôn nhớ về mẹ, dù bà không còn trên đời. Như mấy đứa học chung từ hồi mẫu giáo, tới giờ cũng còn hay hẹn nhau đi phượt chung. Dầu là đứa sống nội tâm, tôi cũng phải công nhận mình cần có một người đi cùng. Trong công việc là đồng nghiệp, trong tuổi trẻ là bạn bè, trong cuộc sống là gia đình, còn trong thiêng liêng là người linh hướng… Thức ăn và nước uống là thứ nuôi dưỡng cơ thể, còn những mối tương quan xã hội làm cho đời sống thêm phong phú. Nếu tự do là sống theo những gì mình thích, thì xung quanh tôi sẽ chỉ có cà phê, mấy chậu hoa và vài cuốn tiểu thuyết sờn gáy. Thật ngại nhưng phải thú nhận: Tôi là đứa không thích giao thiệp mấy!
Lật tìm trong sách, thì tự do - theo vị tu sĩ - là khả năng nhận biết những thứ đang kéo mình đi và khả năng phân định để chọn làm điều mình tin là đúng đắn. Vậy là tôi bắt đầu gò mình vào khuôn khổ, trong tự do cho phép, tôi nỗ lực duy trì các tương quan. Tôi trân trọng từng người mình muốn kết nối, thật lòng để tâm tới họ, như việc nỗ lực để trồng một cái cây vậy. Tuyệt nhiên không có khái niệm xã giao. Nhưng cũng chật vật lắm để không cảm thấy việc này thật là “vất vả”. Cuốn “Không ai là một hòn đảo” đánh trúng nỗi băn khoăn của tôi, tác giả đặt ra những câu hỏi: “Ta sống với người khác thế nào mà không đánh mất chính mình? Ta yêu thế nào mà không biến tình yêu thành chiếm hữu? Ta ở một mình thế nào mà không rơi vào cô độc?”. Đây cũng là điểm khiến tôi lưu tâm trong hơn 400 trang viết, tác giả giúp người đọc phân biệt ý niệm cô tịch với cô độc, ý này làm tôi nhớ lại hồi tham dự kỳ linh thao cách đây 3 năm. Những ngày tách biệt khỏi tiếng ồn người xe, cách ly điện thoại, dọn dẹp tâm trí, chỉ ăn, ngủ và cầu nguyện thật nhiều, dường như trở thành môi trường hoàn hảo cho một đứa lười giao thiệp như tôi. Cho tới ngày “xuống núi”, đầu óc vẫn còn lâng lâng mộng mị như người “cõi trên”, dầu chưa biết có thu được hoa trái thiêng liêng nào không. Rồi tôi cũng có lời giải đáp, tác giả đồng ý rằng con người cần những khoảng lặng để trở về với bản thân và gặp Thiên Chúa. Nhưng sự cô tịch đích thực sẽ không khiến họ tách khỏi thế giới. Ngược lại, khi hiểu mình cách sâu xa hơn, ta có khả năng bước ra khỏi cái tôi để gặp người khác chân thành hơn, thay vì cô độc trên hòn đảo của riêng mình.
Nói gì thì nói, tôi vẫn thích những lúc được ở một mình. Chỉ khác là bây giờ tôi xem đó như những khoảng không để mình lui về ngủ nghỉ chút ít. Người ta ra đảo chơi, ngắm biển, ngó trời, nghỉ ngơi cho đã rồi cũng phải kiếm một chuyến tàu mà về bờ. Chứ ai sống một mình mãi được, tới “sỏi đá cũng cần có nhau” mà! Vậy nên, “ra đảo chơi với khỉ” cũng được. Chơi thôi, rồi về…
Phan Yên, Khánh Hòa
Bình luận