Năng lượng xanh hiện là nguồn phát điện lớn nhất EU

Các nguồn năng lượng tái tạo như gió và mặt trời đã vượt qua nhiên liệu hóa thạch để trở thành nguồn điện năng chủ lực tại châu Âu trong nửa đầu năm 2020, theo báo cáo mới.

Trong 6 tháng đầu năm 2020, năng lượng tái tạo (gió, mặt trời, thủy điện và sinh khối) đã cung cấp 40% số điện năng cho 27 quốc gia thành viên của EU, trong khi nhiên liệu hóa thạch góp 34% vào mạng lưới điện, theo báo cáo của tổ chức Ember tại London (Anh).

Tốc độ chuyển đổi ấn tượng

Tổ chức này tính toán được lượng điện năng xuất phát từ nguồn năng lượng sạch ở các nước của Liên minh châu Âu tăng 11% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6. “Lý do cho sự gia tăng đáng kể năng lượng sạch trong 6 tháng đầu năm là do EU đẩy mạnh lắp đặt các hệ thống điện mặt trời và điện gió, trong bối cảnh điều kiện thuận lợi vào thời điểm mùa gió bắt đầu trong năm”, Ember cho biết.

Chỉ tính riêng điện gió và điện mặt trời đã đạt mức kỷ lục góp 21% điện năng cho toàn bộ mạng lưới điện của cả EU, và thậm chí còn cao hơn trong trường hợp Ðan Mạch (64%), Ireland (49%) và Ðức (42 %). Trong khi đó, nhiên liệu hóa thạch giảm xuống 18%, do áp lực từ năng lượng tái tạo tăng mạnh và nhu cầu điện năng giảm 7% tại các nước vì dịch Covid-19. Kết quả là số lượng khí thải carbon dioxide (CO₂) của khu vực này cũng giảm đến 23%.“Ðây là mốc đóng vai trò bước ngoặt trong giai đoạn chuyển tiếp về ngành điện của châu Âu”, theo nhà phân tích Dave Jones của Ember. “Năng lượng tái tạo đã sản xuất điện năng vượt qua nhiên liệu hóa thạch, nhờ vào sự phát triển của điện gió và điện mặt trời thay thế than đá. Tốc độ tiến triển thực sự nhanh ấn tượng nếu so với 9 năm trước, thời điểm nhiên liệu hóa thạch cung cấp lượng điện gấp đôi năng lượng xanh”, chuyên gia Jones cho hay.

Những xu hướng được đề cập trong báo cáo đặc biệt thấp đối với ngành điện từ than đá. Các thành viên của EU đang theo đuổi mục tiêu giảm nhiệt điện từ than trong 6 tháng đầu năm nay. Bồ Ðào Nha chứng kiến nhiệt điện từ than giảm 95%, trong khi nhiệt điện ở Tây Ban Nha cũng giảm 58%, thậm chí trước khi phân nửa số nhà máy nhiệt điện buộc phải đóng cửa vì các biện pháp phòng chống Covid-19. Bên cạnh đó, nhiệt điện ở Ðức cũng giảm 39% trong cùng thời kỳ, vì tỷ lệ điện gió và điện mặt trời tăng vọt lên 42%.

Vẫn còn nhiều thách thức

Tuy nhiên, tốc độ thay đổi lại không đồng nhất giữa các nước. Chẳng hạn, Ba Lan đã trở thành nước sử dụng than đá nhiều nhất châu Âu, kế đến là Ðức. “Lần đầu tiên, lượng điện năng từ nguồn than ở Ðức thấp hơn Ba Lan. Những nước khác trong khối cũng giảm mạnh việc sử dụng nguồn này, dẫn đến kết quả hiện nay là Ba Lan sử dụng nguồn than tạo ra điện năng cao hơn 25 quốc gia thành viên của EU gộp lại”, tổ chức Ember cảnh báo. Ba Lan hiện chưa có kế hoạch loại bỏ nhiệt điện than và là quốc gia thành viên EU duy nhất không triển khai mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 của EU. Và giá điện tại nước này đắt chỉ sau Hy Lạp tại châu Âu.

Nhà phân tích Jones cho rằng “vẫn còn có lối thoát” trong trường hợp các nước như Ba Lan muốn loại bỏ nhiệt điện than, sau khi Hội đồng châu Âu thông qua gói ứng cứu kinh tế bị ảnh hưởng vì Covid-19 trị giá 750 tỉ euro. “Thỏa thuận giải cứu của châu Âu có thể giúp các nước thành viên theo đuổi các mục tiêu hướng đến trung hòa carbon, theo đó lập tức rót đầu tư vào lĩnh vực điện mặt trời và điện gió, mở rộng quỹ chuyển tiếp để giảm tỷ lệ sử dụng nhiệt điện từ than”, ông cho biết.

Thế nhưng, chuyên gia của Ember nhận định rằng trong khi điện gió và điện mặt trời đang trên đà gia tăng, xu hướng hiện tại vẫn chưa đủ để đạt đến mức theo yêu cầu trong thập niên 2020. Nếu EU gia tăng mục tiêu vào năm 2030 sẽ giảm lượng khí thải xuống 55% so với mức năm 1990 (mức trước đó là 40%), số lượng tua bin quạt được đưa vào sử dụng phải nhiều gấp từ 2 đến 3 lần/năm trong thập niên 2020 so với tốc độ triển khai của 10 năm trước.

ÐỊNH NGUYỄN