Từ không gian sâu thẳm trong vũ trụ đến những ngóc ngách trên địa cầu, khoa học đã chứng kiến một năm với nhiều biến động trong mọi lĩnh vực.
Lần đầu tiên chụp được ảnh hố đen
Sau hơn một thập niên làm việc, kính viễn vọng Event Horizon đã gây rúng động toàn thế giới khi công bố bức ảnh đầu tiên chụp trực tiếp một hố đen hồi tháng 4. “Nhân vật chính” trong hình là siêu hố đen ở trung tâm thiên hà Messier 87, cách Trái đất khoảng 54 triệu năm ánh sáng. Khối lượng của con “quái vật” này tương đương 6,5 tỷ Mặt trời. Các nhà thiên văn học kỳ vọng sẽ sớm ghi được phim ngắn của nó.
 |
Nhân loại đã “cảm” được khủng hoảng khí hậu
Trong nhiều năm, cộng đồng khoa học liên tục đưa ra những cảnh báo khí hậu, nhưng có vẻ như không nhận được sự quan tâm đúng mực từ thế giới. Ðiều này đã thay đổi trong năm 2019. Châu Âu đã trải qua một mùa hè nắng nóng kỷ lục. Các nước như Pháp, Anh, Hà Lan, Bỉ, Ðức đều chứng kiến các mốc nhiệt độ bị đột phá và trải qua ngày nóng nhất từ trước đến nay. Các đợt cháy rừng hoành hành Mỹ, Úc và nhiều nơi khác lâm vào hạn hán nghiêm trọng, trong khi chất lượng không khí ngày càng đi xuống, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.
Câu chuyện tiến hóa của loài người trở nên rõ ràng hơn, và thêm phức tạp
Trong năm 2019 các nhà nghiên cứu phát hiện hóa thạch của một loài người tiền sử trong hang động ở Philippines. Kết quả phân tích AND từ nhánh người tiền sử này cho thấy người hiện đại có mối quan hệ với người Denisova (một nhánh người tiền sử khác có hóa thạch được tìm thấy trong hang cùng tên trên dãy núi Altai, thuộc Siberia, Nga). Ðồng thời có vẻ như nhiều loài người khác nhau đều từng cư ngụ tại châu Á trong cùng thời thời kỳ. Và ấn tượng hơn nữa, các nhà khoa học lần theo dấu vết của sự tiến hóa loài người hiện đại và đến được hoang mạc Kalahari ở miền nam châu Phi.
Kẻ “ăn thịt” thiên hà
Các nhà khoa học xác nhận láng giềng gần nhất của chúng ta, thiên hà Tiên Nữ, không phải là dễ sống chung. Thay vào đó, nó đang chuẩn bị “ngốn ngấu” Dải Ngân hà. Vào thời điểm nó lao vào thiên hà của chúng ta, các nhà khoa học dự đoán những chùm sao và hành tinh sẽ bị xé toạc đầy bạo lực, trước khi một thiên hà mới khai sinh từ các vật chất vỡ vụn. Theo tính toán, thời khắc hủy diệt đó sẽ đến sau 4 tỷ năm nữa.
 |
Voyager 2 rời khỏi hệ Mặt trời
Vào thời điểm ra thành công khỏi nhật quyển, tàu vũ trụ Voyager 2 của NASA đã gởi về Trái đất những dữ liệu chưa từng có về các lớp ranh giới ở rìa xa của hệ Mặt trời, tại khu vực gọi là nhật mãn. Phát hiện mới về những lớp ranh giới này cho thấy có những giai đoạn chuyển tiếp trong “bong bóng” bao quanh hệ Mặt trời và không gian liên vì sao mà các nhà khoa học vẫn chưa biết cho đến mới đây.
Thăm thiên thể xa nhất và suýt nữa trúng tiểu hành tinh
Thêm một tàu du hành của NASA là New Horizons đã tiếp cận thiên thể Ultima Thule, nằm ở rìa ngoài của hệ Mặt trời, đánh dấu mục tiêu xa xôi nhất trong Thái Dương hệ mà con người từng gởi tàu nghiên cứu.
Trong năm nay, Trái đất cũng suýt hứng đòn tấn công của một tiểu hành tinh tên gọi 2019 OK. Nó chỉ cách địa cầu khoảng 70.000 km khi sượt qua quỹ đạo Trái đất vào cuối tháng 7. Nếu lao xuống Trái đất, 2019 OK mang theo sức mạnh hủy diệt tương đương 30 quả bom nguyên tử.
Ca hiếm sinh đôi cùng trứng khác giới
Sinh đôi thường có hai trường hợp là cùng trứng và khác trứng, với sinh đôi cùng trứng thường có giới tính giống nhau. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp hai tinh trùng thụ tinh một trứng, nhưng cực hiếm. Ðội ngũ chuyên gia ở Queensland (Úc) vừa công bố trường hợp thứ hai từng được ghi nhận về sinh đôi cùng trứng khác giới, và cũng là ca đầu tiên các bác sĩ phát hiện khi người mẹ mang thai.
 |
Bệnh dịch truyền nhiễm lan rộng
Bệnh sởi, Ebola và sốt bại liệt bùng phát trong năm 2019. Những trường hợp mắc bệnh sởi ở Mỹ tăng lên con số cao nhất kể từ khi nước này công bố loại bỏ hoàn toàn căn bệnh vào năm 2000, và bệnh sởi cũng bột phát tại châu Âu cũng như những nơi khác trên thế giới. Các chuyên gia y tế đổ lỗi cho công tác tiêm chủng không đầy đủ, đến từ tâm lý của một số người không tin tưởng vào việc tiêm phòng vắc xin, thậm chí làm thành trào lưu chống tiêm ngừa. Vào tháng 10, các nhà nghiên cứu phát hiện người nhiễm vi rút gây sởi đẩy hệ miễn dịch của cơ thể vào tình trạng dễ bị tấn công bởi các dòng vi khuẩn và vi rút khác.
Lợn zombie
2019 là năm con người thực hiện thí nghiệm quan trọng với loài lợn. Các nhà khoa học Mỹ đã kết nối não lợn với một cỗ máy bơm máu, oxygen và chất dinh dưỡng. Dù con vật đã chết cách đó vài giờ, cỗ máy cho phép não lợn dường như được “khởi động” trở lại, thậm chí có cho thấy một số hoạt động của thần kinh. Kết luận rút ra từ cuộc thí nghiệm này là bộ não có lẽ sống lâu hơn là chúng ta vẫn tưởng khi cơ thể chết đi.
Bình luận