“Ông cố vãn ngắm” đã về với Chúa

Vào lúc 15 giờ ngày 27.4.2019, tại nhà riêng thuộc xứ Hoàng Mai (TGP TPHCM), ông cố Ðaminh Maria Vũ Xuân Hoan, người dành nhiều tâm huyết vào việc lưu giữ vãn ngắm cho thế hệ sau đã qua đời. Ông là thân phụ của cha Vinhsơn Vũ Ðức Toàn, hiện đang là linh mục phụ tá tại giáo xứ Thánh Phaolô 3 (TGP TPHCM).

Hai năm trước, báo Công giáo và Dân tộc được duyên gặp gỡ và viết lại câu chuyện về ông cố Hoan. Niềm đam mê nguyện ngắm, sự kiên nhẫn trong phục vụ và lòng đạo đức sốt mến của người tín hữu xứ Hoàng Mai này có lẽ đã để lại không ít ấn tượng trong lòng bạn đọc. Ông cố là dân di cư, trước ở giáo xứ Lục Thủy, giáo phận Bùi Chu. Ông từng kể rằng từ nhỏ không hiểu vì sao trong lòng đã rất thích việc nguyện ngắm. Ðược bố truyền cho cách ngắm từ năm 14 tuổi, ông Hoan bắt đầu tham gia trong nhóm ngắm đứng toàn các bô lão ở giáo xứ vào mùa Chay. Khoảng năm 1949, nhạc sư Vũ Văn Tuynh về giúp dạy nhạc tại xứ, ông Hoan đã học âm nhạc với thầy. Tại trường trung học Hồ Ngọc Cẩn, ông tiếp tục học hòa âm, thánh ca... Khi đã di cư vào Nam, cùng đam mê ngắm, tình yêu đối với âm nhạc của ông Hoan cũng lớn dần lên.

Cố Hoan về cư ngụ tại giáo xứ Hoàng Mai vào năm 1987 và cộng tác với nhà thờ qua việc đệm đàn organ cho các ca đoàn. Từ thời cha chánh xứ Giuse Trần Văn Lưu, tiếp đến cha Vinhsơn Trần Văn Hòa, khi biết ông Hoan rành về ngắm đứng thì đã giao cho ông tập cho giới trẻ. Ban đầu công việc này rất khó, bởi người nghe không thể tiếp thu cung giọng nên ông cố liền nghĩ ra cách chấm lại nốt nhạc để tập cho họ. Năm 2008, thời linh mục Vinh Sơn Vũ Ðức Liêm làm chánh xứ, ông bắt tay vào sưu tầm những bản truyền khẩu và ký âm lại các bài ngắm sao cho hoàn chỉnh. Công việc bắt đầu từ khâu đi đến các nhà sách Công giáo, thư viện của Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn để tìm tất cả tài liệu sách ngắm đứng bằng chữ Nho và cả chữ quốc ngữ để đem về nghiên cứu. Khi ấy, tài liệu mà bố ông để lại đã thất lạc nhiều nên bản thân ông không còn nhớ hết các dấu chấm câu của 15 ngắm theo sách chữ Nho. Bên cạnh đó, sách tiếng Việt mà người tín hữu sưu tầm được thì khác rất nhiều về dấu chấm câu. Khó khăn là vậy nhưng bằng sự kiên trì, ông đã mày mò chỉnh lại dấu chấm câu, lời văn để bản truyền khẩu trở nên thống nhất và chính xác hơn. Theo trí nhớ, ông ký âm lại tập sách ngắm đứng vì vẫn nằm lòng cung giọng bố dạy cho lúc xưa. Riêng về Vãn Hang đá, ông tìm đến nhiều giáo xứ, nghe lại các cung ca, cuối cùng chọn cung của GP Bùi Chu do một số người cao tuổi vẫn còn nhớ rất rõ cung điệu xưa. Khi họ hát, ông thu âm, sau đó về nghe lại để ký âm. Ngoài ra, trong tập sách ông còn viết hoạt cảnh, có các vai để diễn và viết cả đội hình ở nghi thức táng xác. Hai tập sách về Ngắm và Vãn của ông sau khi hoàn thành đã được đưa lên Ban Thánh nhạc để trình duyệt. Cha Roco Nguyễn Duy kiểm tra và xin Ðức Giám mục Giuse Vũ Duy Thống phê chuẩn cho dùng trong phụng vụ. Năm 2014, hai tập sách chính thức được sử dụng trong giáo xứ Hoàng Mai cũng như tại một số giáo xứ khác.

Ông cố Hoan hưởng thọ 83 tuổi. Thánh lễ an táng do Ðức cha Giám quản Giuse Ðỗ Mạnh Hùng chủ tế vào lúc 8 giờ ngày 1.5.2019 nơi thánh đường giáo xứ Hoàng Mai (TGP TPHCM), sau đó an táng tại đất thánh xứ Hà Nội (giáo phận Xuân Lộc).

Trần Thi