Phát hiện hòm thánh tích mới của các thánh tông đồ?

Một khối đá bazan đã được tìm thấy tại el-Araj, một trong những địa điểm có thể là quê hương của các thánh tông đồ Phêrô, Anrê và Philípphê.

Khối đá nặng cỡ 300 kg với 3 khoang được đẽo gọt trơn tru mới được phát hiện, nhiều khả năng là hòm chứa thánh tích của ba vị tông đồ này, theo tờ The Haaretz dẫn giả thuyết của nhà khảo cổ học hàng đầu Israel là giáo sư Mordechai Aviam của Đại học Kinneret. Ông Aviam cũng là người từ lâu luôn bảo lưu quan điểm cho rằng el-Araj có thể là thành phố La Mã cổ đại Bethsaida Julias, quê nhà của các thánh Phêrô, Anrê và Philípphê. Những luận điểm mới nhất về địa điểm thực sự của thành phố này được đưa ra sau cuộc khai quật el-Araj, theo đó nhóm của giáo sư Aviam phát hiện thêm nhiều tàn tích vào thời Kitô giáo đời đầu.

Dựa trên Kinh Thánh, Bethsaida phải nằm đâu đó bên bờ biển Galilê. “Tôi không nói rằng el-Araj là Bethsaida, nhưng tôi cho rằng nó là ứng viên tiềm năng hơn những nơi khác”, theo ông Aviam. El-Araj nằm trên bờ biển, trong khi một cái tên sáng giá khác là et-Tell, cách đó 2 km về hướng bắc, nơi sông Jordan đổ vào Galilê. Giáo sư Rami Arav của Đại học Liên hiệp Do Thái, một chuyên gia khảo cổ nổi tiếng ở Israel, đứng đầu nhóm khoa học gia nghiêng về giả thuyết et-Tell là quê nhà của ba vị tông đồ. Tuy nhiên, giờ đây ông Aviam cung cấp thêm các chứng cứ vừa được khai quật tại el-Araj, bao gồm phần còn lại của một nhà tắm vào thời La Mã cổ và tàn tích của nhà thờ được xây vào giai đoạn đế quốc Byzantine (năm 330-1453), và mới nhất chính là sự phát hiện của khối đá có thể là hòm thánh tích.

Giáo sư Mordechai Aviam

Tại Beit Habek, nhóm của ông tìm được nhiều cổ vật lâu đời. Một trong số này là bức tượng tạc sư tử cái có niên đại cách đây khoảng 1.500 năm. Giáo sư Aviam xác định tượng sư tử xuất hiện trong giai đoạn thế kỷ thứ 4-6, nhiều khả năng xuất phát từ cộng đồng Do Thái ở el-Araj. Ngoài ra là khối đá mà theo vị giáo sư suy luận có thể là hòm chứa thánh tích của các thánh Phêrô, Anrê và Philípphê, từ đó cung cấp thêm chứng cứ cho giả thuyết el-Araj từng là Bethsaida. Trong khi phần bên trên của khối đá bazan màu đen được tạc tỉ mỉ thành hình 3 khoang chứa, phần đáy lại vô cùng thô, chưa được gọt dũa, có lẽ từng được đặt trên sàn, bên dưới bàn thờ chính của một nhà thờ.Khối đá bazan được tìm thấy hầu như tình cờ, và không thuộc trong nhóm tàn tích của nhà thờ nguy nga, tráng lệ từng hiện diện trên mảnh đất này nhiều thế kỷ trước. “Chúng tôi không tìm được trong lúc khai quật”, giáo sư Aviam cho biết, mà cổ vật này đã nằm lẫn lộn bên dưới đống đổ nát của một ngôi nhà vào thời Ottoman (ngày nay là Thổ Nhĩ Kỳ) thuộc về một người giàu có đến từ Damascus (Syria), chủ sở hữu toàn bộ khu đất vào cuối thế kỷ 19. Tên đầy đủ của ông là Abdul Rahman Pasha al-Yusuf, còn được gọi là “Bek”, nên biệt danh của thị trấn này là “Beit Habek”. Năm 1955, quân đội Israel đánh chiếm các tiền đồn của Syria xung quanh hồ, binh lính thời đó đã cho nổ tung ngôi nhà. Giáo sư Aviam đang dẫn đầu nỗ lực khai quật Beit Habek với đồng nghiệp Steven Notley đến từ Đại học Nyack College (New York, Mỹ), theo dự án có sự hợp tác của Cơ quan Cổ vật Israel.

Tại các nhà thờ vào thời Byzantine, các hòm thánh tích được đặt bên dưới bàn thờ và thường có một hoặc nhiều khoang để chứa thánh tích. Dựa trên vị trí và thử suy luận, nhóm của giáo sư Aviam thận trọng cho rằng khối đá rất có khả năng là hòm chứa thánh tích của ba vị thánh Phêrô, Philípphê và Anrê. Thậm chí nếu đi xa hơn, đó có thể là hòm thánh tích của Nhà thờ Các Tông Đồ thời xưa. Càng ly kỳ hơn, Đức Giám mục Eichstätt - thánh Willibald (còn gọi là Willibrord) vào thế kỷ thứ 8 đã thực hiện chuyến hành hương từ Capernaum đến Kursi (Corazain), xung quanh biển Galilê. Ngài đã viết về sự tồn tại của Nhà thờ Các Thánh Tông Đồ và Bethsaida trên đường thiên lý. “Kế đến, họ tới Bethsaida, quê hương của thánh Phêrô và Anrê. Một nhà thờ giờ đây đã mọc lên tại địa điểm từng là nhà của họ”, theo thánh Willibald viết trong quyển Hodoeporicon.

Dựa vào thông tin trên, nhóm nghiên cứu cho rằng ít nhất vào thời Byzantine, khu vực bên biển Galilê được xem là Bethsaida. “Thánh Willibald chỉ đề cập đến nhà thờ của hai thánh tông đồ là Phêrô và Anrê, ngài không nhắc tới Philípphê. Dù vậy tôi vẫn tin rằng đó là nhà thờ của cả ba vị thánh”, theo vị giáo sư. Theo ông Aviam, el-Araj tồn tại từ thế kỷ thứ nhất trước công nguyên đến thế kỷ thứ 4, càng thêm minh chứng cho lập luận rằng nơi này từng là Bethsaida.

LING LANG