Trong Sứ điệp Mùa Chay 2023, Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh mối quan hệ giữa hành trình Mùa Chay và hành trình hiệp hành, cả hai đều bắt nguồn từ truyền thống và mở ra cho những điều mới mẻ. Ngài mời gọi các tín hữu hãy lên đường theo Chúa Giêsu để đào sâu và đón nhận mầu nhiệm cứu độ của Người.
KHỔ CHẾMÙA CHAY VÀLỘ TRÌNHHIỆP HÀNH
Anh chị em thân mến!
Các Sách Tin Mừng Matthêu, Marcô và Luca đều thuật lại biến cố Chúa Giêsu Hiểndung.Qua đó, chúng ta thấy Chúa đáp lại thái độ của các môn đệ khi chưa thật sự hiểu Người.Thật vậy, trước đó không lâu, đã có một cuộc xung đột thực sự giữa Thầy Giêsu và môn đệ Simon Phêrô, người màsau khi tuyên xưng niềm tin của mình vào Thầy là Đấng Kitô, Con Thiên Chúa, đã phảnđốilời tiên báo về cuộc khổ nạn và thập giá của Người. Chúa Giêsu đã mạnh mẽ quở trách ông: “Xatan, lui ra đàng sau Thầy! Anh cản lối Thầy, vì tư tưởng của anh không phải là tư tưởng của Thiên Chúa, mà là của loài người!” (Mt16,23). Vàrồi, “sáu ngày sau, Chúa Giêsu đem các ông Phêrô, Giacôbê và Gioan là em ông Giacôbê, tới một ngọn núi cao” (Mt17,1).
ĐoạnTin mừng vềChúaGiêsuHiểndung được đọc hàng năm vào Chúa Nhật II Mùa Chay. Thật vậy,trong mùaPhụng vụ này, Chúa đemchúng ta đi với Người và dẫnđến một nơi riêngbiệt. Trong khi những bổnphậnthường ngày đòibuộcchúng ta phải ở lại những nơi quen thuộcvànhững thói quen lặp đi lặp lại đếnđộnhàm chán, thì trong Mùa Chay, chúng ta được mời gọi đilên“một ngọn núi cao” cùng với Chúa Giêsuvàsống một kinh nghiệm thiêng liêng đặc biệt -sựkhổ chế -nhưdân thánh của Thiên Chúa.
Khổ chế Mùa Chay là một quyết tâmđược trợ giúp nhờ ân sủng,đểvượt thắng khiếm khuyết đứctin và thái độ phản kháng của chúng ta khi đitheo Chúa Giêsu trên con đường thập giá. Đây chính là điều mà Phêrô và các môn đệcầnphải thực hiện. Để đào sâu kiến thức về Thầy, để hiểu trọnvẹnvà đón nhận mầu nhiệm cứu độ của Thiên Chúa, được thực hiện trong sự hiến thân trọn vẹn vì tình yêu, chúng ta phải để Chúa Giêsu dẫn mình đilốiriêng, đưalêncaovàtách ra khỏi sự tầm thường và phù phiếm.Giống như một cuộc leo núi,chúng ta cần phải khởi hànhmột lộ trình khó khănđòi hỏi nỗ lực, hy sinh và tập trung.Những điều kiện tiên quyết này cũng rất quan trọng đối với lộ trình Hiệp Hành mà,là một Hội Thánh, chúng ta đãdấn thân thực hiện.Sẽ thật hữuích khichúng tasuy tư về mối tương quan giữa khổ chếMùa Chay và trải nghiệmHiệpHành.
Trong cuộc “tĩnh tâm” trên núi Tabor, Chúa Giêsu đem theo ba môn đệ, những người được chọn để chứng kiến một biến cố độc nhất vô nhị. Chúa Giêsumuốn chia sẻ kinhnghiệm ân sủng này,chứ không giữ lại cho riêngmình,cũng như toàn bộ đời sống đức tin của chúng ta là một trải nghiệm được sẻ chia. Vì chính trong sự liên đới với nhau mà chúng ta đitheo Chúa Giêsu.Và chúng ta, là một Hội Thánh lữ hành giữa dòng thời gian, cùng trải nghiệm Năm phụng vụ và trong đó có Mùa Chay, chúng ta cùng tiến bước với anh chị em mà Chúa đã đặt bên cạnh chúng ta như những bạn đồng hành. Cũnggiống như biến cố Chúa Giêsu và các môn đệ đi lên Núi Tabor, chúng ta có thểkhẳng địnhrằng,hành trình Mùa Chay của chúng ta là “Hiệp Hành”, bởi vì chúng ta cùng nhau đi trên một con đường, với tư cách là nhữngmôn đệ của một vị Thầy duy nhất.Hơn nữa,chúng ta biết rằng chính Chúa Giêsu là Con Đường, và do đó, trong hành trìnhPhụng vụ cũng như trong tiến trình Thượng Hội đồng, Giáo Hội không làm gì khác hơn là bước vào mầu nhiệm Đức Kitô – Đấng Cứu Độmột cách sâu xa và trọn vẹn hơn.
Và như thế chúng tacùngbước lên cao điểm. Tin mừng thuật lại rằng Chúa Giêsu “biến đổi hình dạng trước mặt các ông. Dung nhan Người chói lọi như mặt trời, và y phục Người trở nên trắng tinh như ánh sáng” (Mt 17,2). Đây là “chópđỉnh”, mục tiêu của cuộc hành trình.Vào cuối cuộc leo núi, khi đang ở trên đỉnh núi với Chúa Giêsu,ba môn đệ được ơn nhìn thấy Người trong vinh quang, chói ngời ánh sáng siêu nhiên.Một ánh sáng không đến từ bên ngoài, nhưng tỏa ra từ chính Chúa. Vẻ đẹp thiêng liêng của thịkiếnnày trỗi vượt hơn những nỗ lực mà các môn đệđã cố gắng khi lên NúiTabor.Như trong bất kỳ chuyến leo núi giannannào, đangkhi leo,chúng ta phải chămchú nhìn vàocon đường; nhưng bức tranh toàn cảnh mở ra ở cuối lộtrìnhgây bất ngờ và đền đáp cho chúng ta bởi sự kỳ diệu của nó.Cũng vậy, tiến trình Hiệp Hành thường có vẻ như là một con đường khó khăn, vàđôi khi có thể gây nản lòng. Tuy nhiên, điều chờ đợi chúng ta ở cuối hànhtrìnhchắc chắn sẽlà một điều gì đó kỳ diệu và ngỡ ngàng, điều đó sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn ý muốn của Thiên Chúavà sứ mạng dành cho chúng ta trong khi phục vụ vương quốc của Ngài.
Trải nghiệm của các môn đệ trên núi Tabor càng phong phú hơnnữakhi, bên cạnh Chúa Giêsu biến hình, xuất hiện ông Môsê và Êlia, vốn làhiện thân của Lề luật và các Ngôn sứ (x.Mt17,3). Điều mới mẻ của Đức Kitô vừa là sự hoàn tất Giao ước cũ và các lời hứa, vừakhông tách rời khỏi lịch sử của Thiên Chúa với dân của Ngài và đồng thời mặc khải ý nghĩa sâu xa hơncho lịch sử đó. Tương tự như vậy, lộ trình Hiệp Hành bắt nguồn từ truyền thống của Giáo Hội,nhưng đồng thờicũngmở ra cho những điều mới mẻ. Truyền thống là nguồn cảm hứng để tìm kiếm những conđường mới, và đểtránh những cám dỗ đối nghịchcủa sự trì trệ và ngẫu hứng.
Hành trình khổ chế Mùa Chaycũng nhưtiến trình Thượng Hội đồngđều có mục tiêu là một cuộc biến hình, cả về phương diện cá nhân lẫn Giáo Hội.Một sự biến đổi,màtrong cả hai trường hợp, đều có khuôn mẫu nơi Chúa Giêsu Hiểndungvà được thực hiện nhờ ân sủng của mầu nhiệm Vượt qua của Người. Để cuộc biến hình này có thể trở thành hiện thực nơi chúng ta trong năm nay, tôi muốn đề nghị hai “Lộtrình” cầnđi theo để cùng lên núi với Chúa Giêsu,và cùng với Ngườiđạt tới mục tiêu.
Lộtrìnhthứ nhất liên quan đến mệnh lệnh mà Chúa Cha ngỏ với các môn đệ trênnúi Tabor,khi họ chiêm ngưỡng Chúa Giêsu Hiểndung. Tiếng từ đám mây phánra: “Các ngươi hãy vâng nghe lời Người!”(Mt17,5). Do đó, đềxuất đầutiên rất rõ ràng:Chúng ta cần lắng nghe Chúa Giêsu.Mùa Chay là thời gian ân sủng để chúng ta lắng nghe Lời khi Người ngỏ lời với chúng ta. Nhưng Chúa Giêsu nói với chúng ta như thế nào? Trước hết, từ Lời Chúa mà Giáo hội công bố cho chúng ta trong Phụng vụ.Mong sao chúng ta đừng để Lời ấy bị bỏ ngoài tai;trong trường hợp không thể tham dự Thánh Lễ thường xuyên, chúng ta hãy đọc các Bài đọc Kinh Thánh hàng ngày, dù là với sự trợ giúp của internet.Ngoài Kinh Thánh, Chúa cònnói với chúng ta qua anh chị em của chúng ta,nhất làqua những khuôn mặt và câu chuyện của những người cầnđượcgiúp đỡ.Nhưng tôi cũng muốn thêm vào một khía cạnh khác,rấtquan trọngtrongtiến trình Hiệp Hành: thái độ lắng nghe Chúa Giêsu cũngbao gồm việc lắng nghe anh chị em kháctrong Giáo Hội. Cách lắng nghe lẫn nhau là mục tiêu chính trong một số giai đoạn của tiến trình, nhưng nó luôn luôn không thể thiếu trong phương pháp và phong cách của một Giáo Hội hiệp hành.
Khi nghe tiếng Chúa Cha, các môn đệ “kinh hoàng, ngã sấp mặt xuống đất.Bấy giờ Chúa Giêsu lại gần, chạm đến các ông và bảo: "Chỗi dậy đi, đừng sợ!Các ông ngước mắt lên, không thấy ai nữa, chỉ còn một mình Chúa Giêsu mà thôi” (Mt17,6-8). Đây là đềnghịthứ hai cho Mùa Chay này: đừng dựa vào một thứ tôn giáo được tạo ra từ những sự kiện phi thường vànhững kinh nghiệm kịch tính, hãy vượt qua nỗi sợ vì phải đối diệnvới thực tếvà những đấu tranh, khó khăn và mâu thuẫn của nó trongcuộc sốnghàng ngày. Ánh sáng mà Chúa Giêsu tỏ racho các môn đệ là sự báo trước về vinh quang Phục sinh, và đó phải là mục tiêu trong cuộc hành trình của chúng ta, khichúng tađitheo “một mình Người”. Mùa Chay hướng về Lễ Phục Sinh: “tĩnh tâm”tự nó không phải là mục đích, nhưng là phương thế chuẩn bịcho chúng tatrải nghiệmcuộc khổ nạn và thập giá của Chúa Giêsu với đức tin, đức cậy và đức mến, hầu đạt tới sự phục sinh. Cũng vậy,trênlộtrình Hiệp Hành, ngay cảkhi Thiên Chúa ban cho chúng ta ân sủng của một số trải nghiệm hiệp thông mạnh mẽ, thìchúng tađừngảo tưởng làmìnhđã đếnđích. Vì, cũng tạiđây,Chúa lặp lại với chúng ta rằng: “Chỗi dậy đi, đừng sợ”.Vậy thì chúng ta hãy đi xuống đồngbằng, vàxinchoân sủng mà chúng ta đã trải nghiệm giúp chúng ta trở thành “những nghệ nhân của tínhhiệp hành” trong cuộc sống thường ngàytạicác cộng đoàncủachúng ta.
Anh chị em thân mến, xin Chúa Thánh Thần thúcđẩyvà nâng đỡ chúng ta trong Mùa Chay này khi chúng ta lên núi với Chúa Giêsu, để cảm nghiệm đượcvẻ huy hoàng thần linh của Người. Và nhờ đó, chúng ta được củng cố trong đức tin, được tiếp tục kiên trì trong cuộc lữ hành cùngvới Chúa Giêsu, Đấng là vinh quang của dân Người và ánh sáng của muôn dân.
Rôma, ĐềnthờThánh Gioan Lateranô, ngày25. 01. 2023, Lễ Thánh Phaolô Trởlại.
Chuyển ngữ:Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
(Theo WHĐ)
Bình luận