Các nhà khảo cổ học nhiều khả năng đã tìm được nhà thờ nơi mà Constantine Ðại đế của vương triều La Mã đã được khai sáng để nhận biết Thiên Chúa vào thế kỷ thứ 4 tại Rome.
Trong lúc đào hố đặt cáp trên bờ sông Tiber của Rome vào năm 2018, một nhóm thợ điện đã phát hiện tàn tích của một công trình cổ xưa. Sau đó, đến lượt nhóm khảo cổ Cooperativa Archeologia vào cuộc, và họ tìm được những yếu tố cho thấy nơi này không phải là một biệt thự thời La Mã cổ đại mà phải là một nhà thờ thuộc giai đoạn đầu của Kitô giáo ở thủ đô Ý, theo trang Hyperallergic. Được cho là có niên đại từ thế kỷ thứ 4, nhà thờ được xây dựng chỉ cách từ 150-200m so với địa điểm diễn ra trận đánh giữa Constantine (trị vì từ năm 306 đến 337) và lực lượng của hoàng đế La Mã Maxentius vào ngày 28.10.312, còn gọi là trận chiến cầu Milvian. Nhà thờ cũng nằm ở địa điểm mà theo nhiều tài liệu, sử sách ghi lại là nơi vị hoàng đế trẻ nhìn thấy một cây thánh giá hiện lên trên bầu trời, từ đó ông được khai sáng và trở thành Kitô hữu.
 |
Những manh mối trùng khớp
Trong quá trình khai quật nơi này, nhóm Cooperativa Archeologia phát hiện một hài cốt bên trong địa điểm giờ đây được xem là một nghĩa trang nhỏ. Họ cũng tìm được cấu trúc hoa văn nhiều màu sắc đặc trưng trong cách xây dựng vào giai đoạn cuối của thời La Mã cổ đại. Các nhà thờ cùng thời như Saint Sabina trên đồi Aventine của Rome cũng có lối trang trí tương tự. Tuy nhiên, những trang trí này không giúp xác định đây từng là một nhà thờ, nhưng cho phép các chuyên gia lần theo dấu vết và biết được cấu trúc xây dựng tại đây đã được khởi công vào thế kỷ thứ 4, cũng có thể rơi vào giai đoạn Constantine Đại đế vẫn còn trị vì thành Rome.
 |
Các nhà khảo cổ học tiếp tục cân nhắc một điểm vô cùng quan trọng: nhà thờ được xây rất gần cây cầu Milvian, còn gọi là Pons Mulvius. Cây cầu này có từ năm 109 trước công nguyên. Trận Constantine đánh nhau với hoàng đế La Mã Maxentius (trị vì thành Rome từ năm 306-312) tại đây là một trận chiến đẫm máu, quyết định quyền kiểm soát thành Rome. Đức cha Eusebius, Giám mục xứ Caesarea, cũng chính là người chấp bút tiểu sử của vị hoàng đế, ghi lại sự kiện Constantine đã nhìn thấy hình ảnh cây thánh giá trên bầu trời trước khi bước vào trận chiến. Chính nhờ linh ảnh đặc biệt này, vị hoàng đế đã thay đổi sách lược tiến công, và từ đó giành chiến thắng.
 |
Như vậy, khả năng lớn là nhà thờ được xây dựng bên trên vị trí đánh dấu chiến thắng của Kitô giáo trước người trị vì ngoại đạo thời đó. Theo các thông tin lịch sử, hoàng đế Maxentius được cho là đã chết đuối trong lòng sông Tiber khi cuộc chiến nổ ra. Constantine và đội quân của ông kéo vào thành Rome, trở thành hoàng đế đầu tiên của La Mã theo Kitô giáo. Thông qua Sắc lệnh Milan vào năm 313, Constantine Đại đế chính thức cho phép tự do tôn giáo và tạo điều kiện để phát triển đạo Kitô. Đến năm 315, viện nguyên lão Rome cho xây dựng Khải hoàn môn Constantine, sát bên Đấu trường La Mã, để kỷ niệm chiến thắng của nhà lãnh đạo tại cây cầu và từ đó thiết lập nền quân chủ mới ở đế quốc La Mã phía tây.
 |
Tượng đài chiến thắng
Về khả năng nhà thờ được xây trên vị trí mà vị hoàng đế La Mã đã nhìn thấy linh ảnh, các nhà khoa học chỉ ra rằng, người thời xưa có thói quen xây nhà thờ trên những địa điểm lịch sử quan trọng. Các gian giữa của nhiều nhà thờ cổ đại thường được xây dựng trực tiếp bên trên những tàn tích lâu đời, với ý mong muốn khai thác năng lượng và sức mạnh mà vị trí đó mang lại. Giáo sư Candida Moss, chuyên ngành thần học của Đại học Birmingham (Anh) và cũng là chuyên gia về giai đoạn đầu của Kitô giáo, cho hay vị trí của một nhà thờ có thể mang theo ý nghĩa vô cùng to lớn đối với người hành hương và các cộng đồng Kitô hữu về sau.
 |
Theo giáo sư Moss, vô số nhà thờ Kitô giáo được xây dựng có liên quan trực tiếp đến các nhân vật có trong Kinh Thánh, những sự kiện thời Chúa Giêsu hoặc dựa trên các nền tảng giáo lý. Việc cho xây một nhà thờ gần địa điểm quan trọng của lịch sử, chẳng hạn như nơi xuất hiện linh ảnh trước mắt Constantine đại đế, mang đến ý nghĩa đặc biệt cho những người thời đó. Nó đánh dấu một sự chuyển đổi trong thái độ người xưa, khi họ bắt đầu quan tâm đến đạo Kitô, và đồng thời cũng thể hiện đức tin của vị hoàng đế. Nếu Khải hoàn môn Constantine là tượng đài chiến thắng của giai cấp thống trị La Mã, thì nhà thờ vừa tìm được cũng có ý nghĩa tương tự như thế trong lòng các Kitô hữu thời xưa.
 |
Bên cạnh đó, tàn tích trên bờ sông Tiber nhiều khả năng sẽ cung cấp những chi tiết mới về quá trình hội nhập Kitô giáo tại Rome trong hậu kỳ cổ đại, giai đoạn chuyển tiếp từ cổ đại cổ điển (cổ đại Hy - La) sang thời trung cổ ở châu Âu. Đồng thời, các nhà nghiên cứu hy vọng có thể tìm được manh mối và những mối liên hệ về ký ức, không gian và hoạt động thờ phụng Chúa trong cộng đồng Kitô hữu đời đầu.
LING LANG
Bình luận