Caribe ứng phó biến đổi khí hậu

Trong lúc các nước giàu vẫn chưa đạt được nhất trí về những giải pháp khí hậu, khu vực Caribe quyết định hành động và tự xoay sở cho tương lai của chính mình.

Tăng cường sử dụng quang điện

Khi bão Fiona đổ bộ Puerto Rico tháng 9, gần như toàn bộ hòn đảo bị mất điện do gió lớn đánh sập mạng lưới điện. Theo Đài CNN, khi ấy ông Carlos Ramos, 59 tuổi, giúp đỡ bạn bè dọn dẹp những khu nhà bị ngập dọc theo bờ biển ở Salinas. Đa số láng giềng của Ramos đều ở Aguas Buenas, rặng núi miền trung của hòn đảo, nằm trong số các khu vực bị mất điện do bão. Tuy nhiên, nhà của Ramos vẫn có điện.

Do giá điện tăng cao và nguy cơ cúp điện luôn chực chờ ở Puerto Rico, ông Ramos, nhân viên ngân hàng đã về hưu, quyết định lắp điện mặt trời tại nhà. “Láng giềng ai nấy đều cho rằng đầu óc tôi có vấn đề”, ông kể với Đài CNN. “Giờ đây, họ phải chịu đựng bóng tối vì mất điện do bão. Tôi đầu tư quá hời”, Ramos cảm thán.

Chịu ảnh hưởng nhiều từ biến đổi khí hậu nên khu vực Caribe phải đẩy nhanh quá trình thích ứng

Mục tiêu 1,5 độ C liệu còn khả thi?

Các nhà lãnh đạo trên thế giới vừa tề tựu ở Sharm el-Sheikh (Ai Cập) để tham gia hội nghị thượng đỉnh nhằm ứng phó tình trạng biến đổi khí hậu (COP27). Các bên đàm phán căng thẳng nhằm tìm ra giải pháp cho vấn đề khủng hoảng khí hậu và tranh luận những cách thức có thể hỗ trợ các quốc gia đang phát triển chuyển sang năng lượng sạch và chi trả cho những thiệt hại do thời tiết cực đoan. Trong một diễn biến gây quan ngại, một số nước đề nghị có lẽ nên từ bỏ mục tiêu hạn chế tăng nhiệt độ ở mức 1,5 độ C với lý do đã quá trễ để theo đuổi mục tiêu này.

Thế nhưng, trong lúc các phòng đàm phán ở COP27 tăng nhiệt, hàng triệu người đã phải đối mặt những hậu quả của biến đổi khí hậu. Trong số những khu vực từ lâu hứng chịu những thảm họa dạng này là các đảo quốc vùng Caribe, nơi mực nước biển đang dâng cao và bão tố ngày càng trở nên khốc liệt. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo, người dân tại khu vực và thậm chí cả các công ty đều quá mệt mỏi vì chờ đợi tín hiệu tích cực từa các nước khác thế giới. Giới chuyên gia và người địa phương cho biết những cộng đồng sống trên các đảo giờ đây đang đẩy nhanh quá trình thích ứng thông qua các khoản tài trợ, loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch và chuyển đổi sang năng lực sạch.

“Chúng tôi không có sự xa xỉ để ngồi đợi cho đến khi các bên đạt được nhất trí về tương lai của hành tinh”, Đài CNN dẫn lời bà Racquel Moses, Tổng Giám đốc điều hành sáng kiến Caribbean Climate - Smart Accelerator (Khí hậu Caribe - Tăng tốc Thông minh CCSA).

Sự lợi hại của lưới điện nhỏ

Năm ngoái, quần đảo Bahamas phát triển thành công lưới điện nhỏ chạy bằng năng lượng mặt trời ở đảo Ragged. Đây cũng là hòn đảo bị bão Irma tàn phá vào năm 2017. Vào thời điểm mạng lưới điện quốc gia bị bão đánh sập, lưới điện tên đảo Ragged sẽ tự động ngắt khỏi mạng lưới điện quốc gia và tiếp tục cung cấp điện cho người dân đảo.

Ông David Gumbs, Giám đốc Chương trình Năng lượng Đảo của Viện Núi Rocky (RMI-Mỹ), cho biết thành công ở đảo Ragged đã tạo nên hiệu ứng lan tỏa khắp quần đảo Bahamas. Giờ đây, nước này triển khai thêm nhiều lưới điện tương tự cho các đảo khác, mang đến tổng cộng gần 6,5 megawatt năng lượng tái tạo khắp nước. “Chúng tôi đang trong giai đoạn chuyển tiếp. Hiện có không ít hòn đảo đi đầu trong việc thực thi các sáng kiến lớn”, ông cho hay.

Bà Moses của CCSA cho hay 2017 thực sự là năm bước ngoặt cho cả vùng Caribe. Trước sự tấn công dồn dập của các siêu bão, đầu tiên là Irma và kế đến Maria, người dân và các chính quyền địa phương không còn muốn chờ đợi thêm nữa với hy vọng các nước giàu có sẽ giải cứu họ khỏi cảnh nước sôi lửa bỏng. Các đảo quốc Caribe chỉ chiếm chưa đầy 2% trong tổng số lượng khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính mỗi năm trên toàn hành tinh. Thế nhưng, những nước này đang nằm trên tuyến đầu của thiên tai do biến đổi khí hậu.

Bên cạnh lụt lội, cây đổ, đường sá bị phá hủy và cơ sở hạ tầng hư hại, giá điện tiếp tục tăng cao càng trở nên quá mức chịu đựng. “Khi bạn phải chi trả hóa đơn điện gấp 4 lần trước đây, thu nhập lại thấp hơn gấp 4 lần so với mức trung bình của Mỹ, cuộc sống người dân thật sự khó khăn”, Giám đốc Gumbs nói.

Mới đây, RMI và quỹ đầu tư LHGP (Anh) triển khai Quỹ Khí hậu Thông minh Caribe để đẩy nhanh nỗ lực chuyển đổi sang năng lượng sạch ở khu vực. Sáng kiến giúp mở rộng khả năng tiếp cận năng lượng sạch cho người dân tại hơn 20 hòn đảo Caribe, dựa trên khoản tài trợ hơn 150 triệu USD. Theo ông Gumbs, giải pháp hoàn toàn trong tầm tay và việc cần thiết là thực thi và giáo dục người dân về lợi ích của năng lượng tái tạo. Nếu thành công, Caribe có thể là mô hình thiết thực cho giải pháp tài chính khí hậu dựa vào sự phối hợp giữa các nước giàu và lĩnh vực tư nhân trong việc hỗ trợ những nước dễ bị thiên tai.

HỒNG HOANG