Ngày nay, việc vào được đại học không còn là chuyện nan giải như cái thời của những năm 2000 về trước, nhưng thay vào đó, học sinh và phụ huynh lại phải đau đầu vì việc tìm ngành học, trường học. Thời điểm này, nhiều trường học đã và đang tổ chức những buổi tư vấn hướng nghiệp, giúp các bạn trẻ có những chọn lựa ngành nghề đúng đắn trước khi kết thúc những năm tháng phổ thông.
Việc chọn đúng ngành học dù rất quan trọng nhưng đó chỉ mới là một khởi đầu, phía trước hãy còn một chặng đường đầy gian nan trong việc học tập ở môi trường mới. Thực tế cho thấy nhiều em là học sinh khá giỏi, ngoan hiền nhưng khi vào đại học lại bị đánh rơi phong độ - nhất là ở những năm đầu, năm thứ hai. Theo chúng tôi, sở dĩ có tình trang “thất thường” trên vì các em chưa có sự chuẩn bị tâm lý thật kỹ trước khi bước vào giảng đường đại học. Từ kinh nghiệm của bản thân, xin chia sẻ với phụ huynh, nhà trường về một số hành trang cần trang bị cho học sinh trước ngưỡng cửa đại học.
 |
Gạt bỏ tâm lý tự ti mà hãy tự tin
Nhiều tân sinh viên - nhất là những em đến từ tỉnh lẻ, từ nông thôn thường có mặc cảm tự ti. Các em hay mặc định rằng mình thua kém các bạn trong lớp nhiều điều. Mặc cảm này rất tai hại vì nó sẽ triệt tiêu sự cầu tiến, nó đang đồng nghĩa với việc ta chấp nhận đầu hàng - đầu hàng trước lúc xuất phát.
Hãy gạt đi sự tự ti mà hãy tự tin vì ta cũng có xuất phát điểm như các bạn khác: cũng học 12 năm cấp phổ thông (chứ có ai học 11 hay 13 năm mới vào đại học đâu!). Hơn nữa, đã vào đại học thì các môn học đều mới như nhau. Hoặc giả nếu ta đến từ nông thôn thì hãy xem đó là lợi thế, vì thực tế cho thấy nhiều sinh viên có hoàn cảnh xuất thân như vậy đã vượt khó để thành công. Báo chí cũng thường xuyên đưa tin nhiều sinh viên thủ khoa đầu ra của các trường không chỉ là những bạn có hộ khẩu thành phố.
Gạt bỏ tâm lý lên đại học là để hưởng thụ
Sau 18 năm ở với mẹ cha, nay “thoát ly” nên các tân sinh viên muốn được tự do, muốn hưởng thụ bù. Hơn nữa, nơi phố thị có nhiều điểm vui chơi mới đầy lôi cuốn, đầy cám dỗ nên bạn nào cũng muốn khám phá, muốn chinh phục. Tuy vậy, trước hết và trên hết, các em cần xác định rằng lên đại học thì công việc chính của chúng ta vẫn là học tập. Hãy nhớ 12 năm đèn sách là thời gian chuẩn bị; 4 năm đại học mới là giai đoạn quyết định để ta vào đời. Thắng thua, thành bại đều thuộc về ta!
Thực hành/thực tập vai trò một người chủ
Ðây là chặng cuối nơi học đường để các bạn trẻ học tập, chuẩn bị vào đời, trở thành những công dân giỏi, những nhân viên lành nghề, những ông chủ giỏi. Do vậy, đây cũng là thời gian để ta thực tập vai trò một người làm chủ. Trước hết, đó là làm chủ để quản lý thời gian. Lúc này cha mẹ, thầy cô không cạnh kề để nhắc nhở thường xuyên. Do vậy, các em phải biết xây dựng kế hoạch học tập, làm việc rõ ràng, tránh sử dụng thời gian vào những việc làm, trò chơi vô bổ. Song song đó, các em cũng cần tập việc quản lý tiền bạc hợp lý, tránh những tiêu pha, mua sắm không cần thiết để rồi khi thiếu tiền thì lại cầu cứu gia đình, rồi phải đi làm thêm hay làm những chuyện không phi pháp để kiếm tiền.
Làm quen cách học mới và cuộc sống tập thể
Cách học ở bậc đại học có nhiều khác biệt với thời phổ thông. Ở đây, người học phải có sự chủ động; giảng viên chỉ đóng vai trò hỗ trợ, gợi mở. Do vậy, các em cần làm quen với cách học này ngay từ khi còn ngồi ghế phổ thông. Ngoài ra, các em cũng cần phải tập thói quen thường xuyên đọc sách, đặc biệt phải thường xuyên đến các thư viện để tìm tài liệu, để nghiên cứu.
Ngày nay, các gia đình, ngay cả ở vùng nông thôn cũng có đủ điều kiện để sắp xếp cho mỗi người con một phòng riêng. Do sướng, đủ đầy nên các em cũng mất đi kỹ năng sống tập thể, không quen với điều kiện sống kham khổ. Do vậy, nhiều em khi sống chúng với bạn bè chỉ được vài hôm là cáu gắt, mâu thuẫn rồi tìm cách chuyển phòng trọ vì những bất đồng, vì không chịu được cảnh chật chội. Ðiều này nếu diễn ra liên tục thì vừa mất bạn, vừa tốn thời gian và tiền của. Do vậy, trước ngưỡng cửa đại học, các em cũng cần chuẩn bị làm quen với cuộc sống tập thể, hãy biết “vượt sướng” để chịu khó!
Làm thêm và học thêm
Vào đại học, các em cũng nên làm thêm để kiếm thêm thu nhập, nhưng cần xác định rằng làm thêm không phải là mục đích chính. Khi làm thêm, nếu được nên lựa chọn công việc ít nhiều liên quan đến chuyên ngành đào tạo của mình, để xem việc làm thêm như một cách thực tập của bản thân. Song song đó, trong những năm ngồi trên giảng đường, các em cũng cần tranh thủ học thêm các lớp kỹ năng mềm như kỹ năng thuyết trình, kỹ năng lãnh đạo… Ðặc biệt, trong thời gian này nên tranh thủ học thêm các khóa học về ngoại ngữ, tin học để thuận lợi khi xin việc sau này.
Tham gia sinh hoạt hội đoàn
Ðiều cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng là những sinh hoạt hội đoàn. Lên đại học, các em cần duy trì các sinh hoạt tôn giáo truyền thống của gia đình. Với sinh viên Công giáo, cũng nên tìm đến các hội đoàn Công giáo để tham gia. Sinh hoạt nơi đây vừa có thêm những người bạn mới đồng đạo, vừa học hỏi thêm các kỹ năng như làm việc nhóm, kỹ năng lãnh đạo...
***
Như vậy, vào đại học, đến phố thị thì cơ hội rất nhiều nhưng thách thức cũng lắm. Do vậy, phụ huynh cùng với nhà trường cần cần trang bị tốt cho các học sinh những hành trang tâm lý để có những ứng phó, giải quyết một cách tốt nhất nhằm đạt được kết quả cao nhất trong những năm học đại học.
TS. ÐẶNG QUỐC MINH DƯƠNG (Ðại học Văn Hiến, TPHCM)
Bình luận