Kết quả nghiên cứu mới đã xác nhận sự hiện diện của hạt vi nhựa trong 24 mẫu não được thu thập đầu năm 2024, với trọng lượng nhựa chiếm trung bình 0,5% so với toàn bộ khối lượng não.
Giới khoa học ngày càng thu thập thêm nhiều bằng chứng cho thấy hạt vi nhựa (đường kính nhỏ hơn 5µm) đang tích tụ trong các cơ quan nội tạng quan trọng ở người, từ phổi, gan, thận, và giờ đây đến não. Hạt vi nhựa còn được tìm thấy bên trong nhau thai, cơ quan sinh sản, khớp gối, khuỷu tay, mạch máu và tủy sống. Trước những phát hiện vô cùng gây quan ngại trên, giới nghiên cứu cho rằng đã đến lúc con người phải được thông báo về hiểm họa rác nhựa. Cơ quan chức năng cần phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu liên quan đến hạt vi nhựa, theo tờ The Guardian dẫn lời tiến sĩ Sedat Gündoğdu của Đại học Cukurova (Thổ Nhĩ Kỳ).
Đáng báo động
Trong một nghiên cứu mới vừa được Viện Y tế Quốc gia Mỹ đăng tải, các nhà nghiên cứu phát hiện hạt vi nhựa tích tụ ở mức độ nguy hiểm trong mẫu mô não. Kết quả kiểm tra gan, thận, não của xác người phát hiện tất cả đều chứa hạt vi nhựa, nhưng 91 mẫu mô não chứa lượng hạt vi nhựa trung bình nhiều gấp từ 10 đến 20 lần so với các cơ quan khác. Đây là phát hiện gây sửng sốt, theo tác giả báo cáo là giáo sư Matthew Campen của Đại học New Mexico (Mỹ).
Nhóm chuyên gia ước lượng được, trong số 24 mẫu mô não được thu thập vào đầu năm nay, hạt vi nhựa chiếm trung bình 0,5% trọng lượng của não bộ. “Đó là điều đáng báo động. Não của chúng ta bị thẩm thấu nhựa nhiều hơn mức tôi tưởng tượng”, giáo sư Campen đánh giá. Báo cáo mô tả não là “một trong những mô bị ô nhiễm nhựa ở mức độ nghiêm trọng nhất trong số các mẫu được lấy từ trước đến nay”. Cuộc nghiên cứu cũng ám chỉ một liên kết đáng lo ngại. Trong báo cáo, các nhà nghiên cứu phân tích 12 mẫu mô não của người tử vong vì chứng mất trí nhớ, bao gồm bệnh Alzheimer. Mô não của nhóm này chứa lượng nhựa cao gấp 10 lần so với mẫu mô não khỏe mạnh. “Tôi không rõ não của chúng ta có thể nhồi nhét thêm bao nhiêu nhựa nữa mà không gây ra vấn đề gì”, theo giáo sư Campen.
Báo cáo đồng thời ghi nhận số lượng hạt vi nhựa trong mô não năm 2024 cao hơn khoảng 50% so với mẫu thu thập vào năm 2016. Điều này cho thấy hàm lượng hạt vi nhựa trong não người đang gia tăng với tốc độ tương tự như xu hướng đang diễn ra ngoài môi trường. Đa số cơ quan nội tạng được lấy mẫu lần này đến từ văn phòng giám định y khoa ở TP Albuquerque (bang New Mexico), nơi điều tra những cái chết bất thường hoặc vì lý do bạo lực.
Nhiều báo cáo khác cũng tìm thấy hạt vi nhựa trong não của các loài động vật. Vì thế không ngạc nhiên khi điều tương tự xảy ra cho con người, theo chuyên gia Bethanie Carney Almroth của Đại học Gothenburg (Thụy Điển). Chuyên gia Almroth cảnh báo rằng, đối với những loại hạt nguy hiểm như thế này, hàng rào máu-não không mang đến sự bảo vệ như kỳ vọng.
Bùng nổ các cuộc nghiên cứu
Chuyên san Hazardous Materials vào tháng 7.2024 đã đăng tải báo cáo với nội dung phát hiện hạt nhựa trong toàn bộ mẫu tủy xương được giám định, đánh dấu nghiên cứu đầu tiên về vấn đề này. Toàn bộ mẫu tủy đều chứa polystyrene, hóa chất thường dùng làm bao bì chứa hạt đậu phộng và đồ điện tử; và đa số các mẫu có polyethylene, chất được tìm thấy trong chai nhựa và những sản phẩm gia dụng thông thường khác.
Một báo cáo khác kiểm tra 45 bệnh nhân trải qua cuộc phẫu thuật khớp háng hoặc đầu gối ở Bắc Kinh (Trung Quốc). Kết quả cho thấy hạt vi nhựa hiện diện bên trong lớp màng của từng khớp háng hoặc khớp gối được kiểm tra. Còn báo cáo đăng trải trên chuyên san Toxicological Sciences vào ngày 15.5 phát hiện hạt vi nhựa bên trong toàn bộ tinh hoàn của 23 người đàn ông và 47 cá thể loài chó tham gia cuộc nghiên cứu. Càng bất ngờ hơn khi các chuyên gia xác định được mẫu ở người chứa hạt vi nhựa nhiều gần gấp 3 lần so với chó. Hàm lượng cao một số dạng cụ thể của hạt nhựa, bao gồm polyethylene, có liên quan đến tình trạng trọng lượng tinh hoàn thấp hơn ở loài chó.
Thêm một báo cáo, được chuyên san International Journal of Impotence Research xuất bản hồi tháng 6, phát hiện hạt vi nhựa trong bộ phận sinh dục của 80% số người phải điều trị rối loạn cương dương mà nhóm nghiên cứu đã lấy số liệu. Tác giả báo cáo Ranjith Ramasamy của Đại học Miami lên tiếng lo ngại về ảnh hưởng của hạt vi nhựa đối với sức khỏe sinh sản, dù hiện chưa thể xác định ảnh hưởng dài hạn sẽ ở mức độ nghiêm trọng như thế nào.
Không ít cuộc nghiên cứu còn tìm thấy hạt vi nhựa bên trong nhau thai người, trong đó có báo cáo trình bày kết quả nghiên cứu 62 mẫu nhau thai trên chuyên san Toxicological Sciences. Còn tại Ý, các nhà nghiên cứu theo dõi tình trạng sức khỏe của 312 bệnh nhân có mảng bám ở động mạnh cảnh. 60% trong số này có hạt vi nhựa trong mạch máu. Hậu quả là trong vòng 34 tháng kế tiếp, nguy cơ họ lên cơn đau tim hoặc đột quỵ cao gấp 2,1 lần so với người không bị hạt vi nhựa xâm nhập mạch máu.
GIANG VÔ YÊN
Bình luận