Giữa Sài Gòn hối hả, bắt gặp đâu đó một tấm bảng hiệu vẽ tay ít nhiều gợi nên những cảm xúc hoài cổ. Song không nhiều người biết rằng, thành phố này vẫn còn những đôi tay nghệ sĩ vui với cây cọ, lọ sơn để tạo nên những tấm bảng hiệu “có một không hai”, dù thời hiện đại người ta chỉ cần vài mươi phút là đã có ngay đủ màu quảng cáo ...
.jpg) |
| Bảng hiệu vẽ tay ở Sài Gòn xưa - ảnh tư liệu |
TÌNH YÊU NGHỀ CỦA HỌA SĨ GIÀ
Tại căn nhà nhỏ nằm trên đường An Dương Vương (quận Bình Tân), họa sĩ Hoài Minh Phương mỗi ngày vẫn tiếp tục công việc với cọ sơn, dù tuổi đã vào hàng thất thập. Vẽ bảng hiệu là công việc mà người họa sĩ già chọn làm kế mưu sinh từ ngày còn trẻ. Nhưng trên hết, ông vẫn không thôi gởi gắm hoài niệm cho những nét vẽ mộc mạc. Nhẩm tính khoảng thời gian sống với nghề, ông thoáng trầm tư bởi con số 30 năm chẳng hề nhỏ của một đời người.
Thời kỳ hưng thịnh của người họa sĩ vẽ quảng cáo đã qua đi từ lâu khi công nghệ in ấn kỹ thuật số ra đời, nhưng ông vẫn cứ miệt mài giữ nghề như một mối duyên không gì xóa bỏ được. Công việc của ông Phương ngày xưa đa dạng, ngoài việc vẽ panô, bảng hiệu, ông còn thực hiện luôn việc thiết kế mẫu, làm hộp đèn, đôi khi là sáng tác, sao chép tranh, sau này chỉ còn lại công việc vẽ bảng hiệu. Trong 30 năm sống với nghề, cũng có những năm tháng tưởng chừng người họa sĩ phải gác cọ khi thị hiếu thẩm mỹ nhiều đổi thay. Nhưng đi hết “nốt trầm” rồi lại tới “nốt thăng”, những năm gần đây, việc dân tình chuộng phong cách Sài Gòn xưa giúp ông nhận nhiều đơn hàng hơn. Bảng hiệu được vẽ bằng cọ, sơn dầu trên bảng kẽm mà người thợ dùng cả tâm huyết để có thể hoàn thành trong vài ngày, thậm chí vài tuần trở thành “mốt”. Với người họa sĩ già, dù suy hay thịnh thì:“Vẽ cọ sẽ cho người ta cảm giác gần gũi, chân thật và mỗi họa sĩ sẽ truyền tải một đường nét, thần thái riêng nên không lẫn vào đâu được. Tôi nghĩ đó là lý do mà nghề này đang được hồi sinh”. Theo ông, nghề vẽ cọ đang có chiều hướng quay lại, độ “phủ sóng” của kiểu bảng hiệu này ngày càng dễ bắt gặp hơn. Cũng như thời kỳ thịnh vượng nhất, hình ảnh, kiểu chữ bay bướm tùy theo “gu” của chủ cửa tiệm qua đôi tay điệu nghệ của người vẽ đã tạo nên nét đẹp khó lẫn vào đâu được của những tấm bảng hiệu vẽ tay. Phong cách theo lối “cổ” như một góc hồn Sài Gòn xưa đã làm sống lại những không gian mới.
 |
| Họa sĩ Hoài Minh Phương |
Ngoài những yếu tố thẩm mỹ, các bảng hiệu vẽ cọ tuy có giá cao, khoảng 350.000 - 400.000 đồng/m2, nhưng lại có tuổi thọ từ 5 - 10 năm, trong khi các bảng hiệu in bằng nhựa, sợi tổng hợp chỉ bền khoảng 1 - 2 năm. Có lẽ đây cũng là lý do nhiều cửa hàng, quán cà phê đã chọn sử dụng lại loại bảng hiệu truyền thống để tiết kiệm chi phí và tăng thẩm mỹ. Như thời xưa, trước khi khởi nghiệp, mở một cửa hàng, ngày nay nhiều ông bà chủ đã nghĩ đến ngay việc tìm một bảng hiệu hoàn toàn thủ công với những nét chữ chân phương mà đẹp lạ, thay vì chọn cách nhanh, tiện hơn.
 |
| Những nét vẽ cọ sơn qua đôi tay người họa sĩ già |
NIỀM SAY MÊ SÁNG TẠO CỦA NGƯỜI TRẺ
Nắm bắt trào lưu Sài Gòn xưa khá thịnh trong giới trẻ và kiểu chữ ngày xưa đang nhen nhóm quay trở lại, Nguyễn Thanh Tâm đã cùng nhóm bạn nhận thực hiện bảng hiệu vẽ tay. Yêu các sản phẩm thủ công, Tâm đã mở shop, cửa hàng kiêm quán cà phê chuyên về trang trí ở con phố nhỏ thuộc quận Tân Bình. Ở đây, ngoài những sáng tạo về sản phẩm trang trí, bảng hiệu vẽ tay trở thành “mảnh đất” để Tâm và các bạn thỏa sức khám phá. Sinh năm 1989, chỉ bắt đầu nhận vẽ khi trào lưu hoài cổ thịnh hành vào năm 2016, nhưng cửa hàng của Tâm cũng đã thực hiện một số đơn đặt hàng “kha khá”. Khách hàng đến với “Tâm Nguyễn decor” chủ yếu là các quán cà phê phong cách ngày cũ hoặc các cửa hàng thời trang, mỹ phẩm muốn tạo điểm nhấn riêng. Nói về công việc này, Tâm kể: “Mình gặp không ít khó khăn trong nghề khi tiếp nhận những đơn đặt hàng yêu cầu hàng loạt, vì không phải ai cũng hiểu hết được giá trị của việc sử dụng một tấm bảng hiệu vẽ tay”. Anh giải thích: “Không một tấm bảng hiệu nào giống tấm bảng hiệu nào đâu vì mỗi người vẽ quảng cáo đều có nét riêng và vì những người chủ đều không muốn bảng hiệu của tiệm mình ‘đụng hàng’ với các bảng hiệu của tiệm khác. Nét độc đáo của bảng hiệu vẽ tay cũng chính ở điểm này. Tuy nhiên, vì tấm bảng hiệu được thực hiện bằng tay hoàn toàn nên sẽ không thể vẽ lại một cái y chang”.
 |
| Trào lưu cà phê phong cách Sài Gòn xưa nở rộ những năm qua |
Tùy theo kích thước và chi tiết đơn giản hay phức tạp, một tấm bảng hiệu ở đây có giá từ vài trăm ngàn đến vài triệu. Điểm khác biệt là sự đa dạng về chất liệu. Ngoài thiếc, tôn, nhiều bảng còn được thực hiện trên gỗ. “Hai năm qua, phong cách hoài cổ với những nét vẽ thủ công vẫn thịnh hành nhất về bảng hiệu, và có lẽ vẫn sẽ tiếp tục trong những năm tới bởi vẻ đẹp và độ bền chắc của nó”- Tâm nhận định.
 |
| Ông chủ "trẻ" Nguyễn Thanh Tâm cùng tình yêu với bảng hiệu vẽ tay |
Bảng hiệu của các cửa hàng, cửa tiệm qua những đôi tay sáng tạo, tình yêu nghề, yêu cái đẹp từ họa sĩ lão thành đến bạn trẻ mới vào nghề đã góp phần tạo nên một hình ảnh đẹp, sinh động cho bộ mặt phố thị hoa lệ. Đâu đó trên các con đường của Sài Gòn, giữa những bảng hiệu nhập nhòe đèn điện, vẫn còn những tấm bảng quảng cáo vẽ tay như là một phần văn hóa của người Sài Gòn, vừa gợi những kỷ niệm, vừa có nét độc đáo riêng.
Minh Minh
Bình luận