Sau ngày thống nhất đất nước, tôi rất lạ lùng với món kẹo ú. Một loại kẹo mang hương vị gừng cay nhẹ, được phủ một lớp bột mỏng. Kẹo ú thường đặt trong những cái mâm bằng tre, giá khá rẻ. Chỉ 50 xu cũng được vài viên. Tại sao gọi là kẹo ú? Vì làm bằng đường và hình cái bánh ú.
Thế hệ của tôi ăn bánh Pháp, bánh Nhật, kẹo sô cô la của Mỹ… nên mình chẳng thèm khát gì món kẹo ú đó. Song các cháu tôi lớn lên vào lúc đất nước thay đổi lớn. Gia đình lúc đó khá khó khăn. Hằng ngày, chị Hai tôi phải suy nghĩ xem có bán được cái gì có trong nhà để mua khoai, sắn ăn. Vì vậy, kẹo ú là món xa xỉ và là mơ ước của đám con nít nhà nghèo như các cháu tôi.
 |
| Kẹo ú |
Trong chuyến công tác xuống vùng quê, tôi thích thú khi thấy trẻ em cũng thích kẹo ú. Mà thực ra có thứ kẹo nào bình dân dễ ăn như kẹo ú đâu. Tôi được chính quyền địa phương đưa về ở tạm trong gia đình có một mẹ một con, nói theo bây giờ là gia đình mẹ đơn thân. Một trưa, có người bưng một mâm tre kẹo ú vào xóm bán. Có chút đỉnh tiền, tôi mua cho thằng bé con chị chủ nhà sống cùng vài viên kẹo. Tôi biết bé cũng như đám cháu tôi ở nhà thôi. Quả thật, bé thích thú ngậm viên kẹo chạy ra chạy vào.
Sáng hôm sau nghe bé khóc ngất. Hóa ra bé chỉ ăn 1 viên kẹo, còn lại cất trên kệ ở đầu giường. Không ngờ ban đêm, chuột tha hết kẹo đi. Trước khi quay về thành phố, tôi cho bé 1 đồng để mua kẹo ăn. Tôi còn dặn cất tiền kỹ kẻo chuột tha nữa. Về cơ quan, kể chuyện thằng bé, bọc kẹo và chuột, cô bạn cười: “Chỗ đó người còn đói huống chi chuột. Thấy mấy viên kẹo, chắc chuột vừa tha, vừa hí hửng như người mới trúng số độc đắc…”.
Món kế tiếp là bánh tráng kẹo. Một phần tư cái bánh tráng mềm, kẹo mạch nha được kéo phủ mặt bánh, rắc dừa nạo lên, úp một phần tư miếng bánh thứ hai lên. Người mua cầm cắn ăn. Bánh mềm thơm trộn với vị ngọt kẹo mạch nha và vị béo của dừa nạo. Thật tuyệt vời! Có hai loại bánh tráng, không thích bánh mỏng mềm, có thể ăn bánh tráng mè dày, dòn hơn… Bánh tráng kẹo hồi ấy khá mắc, đến 2 đồng một cặp một phần tư bánh, tức nửa cái bánh. Dù đã trải qua một thời kẹo Tây kẹo Mỹ, thế nhưng những năm tháng dài ăn uống thiếu thốn, tôi cũng thấy thèm những món ăn bình thường dân dã đó. Một hôm đến nhà chị họ chơi, thấy chị ngồi ăn món này ngon lành, tôi thèm đến nghẹn ngào…
 |
| Bánh tráng kẹo |
Còn món nữa, tôi không phải thèm ăn mà thấy nó là nước bọt ứa ra: món bánh tráng me. Miếng bánh tráng tròn mỏng, được phủ lên vài muỗng me ngào đường, rồi rắc lên ít mè. Người mua cầm lên cắn. Vị bánh tráng dòn mặn, trộn với vị me chua chua ngọt ngọt hòa với vị mè. Cắn miếng bánh nhai trong miệng nghe một âm thanh dòn, tiếng chấp của miệng vì vị me chua. Người ăn dùng lưỡi lừa hột me ra. Bánh này mắc hơn kẹo ú, nhưng rẻ hơn bánh tránh kẹo, chỉ 1 đồng một miếng. Tôi chỉ thích ngọt, không thích chua nên chưa bao giờ ăn loại bánh tráng me này. Nhưng hễ thấy ai ăn, tôi lại nuốt nước bọt và thấy răng hơi ê ê!
Đất nước mở cửa, bánh kẹo nhập khẩu ê hề. Một ngày, cả nhà sum họp đón người cháu tôi từ Mỹ về. Mọi người nhắc thời bao cấp, cái thời xếp hàng mua gạo, khoai độn, mì, bo bo… Bỗng có người nhắc: “Lúc này không thấy bán kẹo ú nữa hén”, “Bánh tráng me cũng biến mất luôn”… Cháu Việt kiều của tôi bỗng nói: “Còn ai bán bánh tráng kẹo không? Hồi trước con thấy người ta ăn mà thèm quá nhưng không có tiền mua”. Tôi im lặng. Tôi muốn nói với cháu là chính tôi cũng từng ngồi chết thèm nhìn bà chị họ ăn ngày nào. Giờ có thể mua cả gánh kẹo đãi hết cả nhà và cả xóm nhưng chẳng còn ai bán nữa…
NGUYỄN NGỌC HÀ
Bình luận