Nếu xuân này vắng anh

Nếu Xuân này vắng anh là tên một ca khúc của nhạc sĩ Bảo Thu viết cách đây hơn nửa thế kỷ. Vậy mà đến mùa Xuân năm Nhâm Dần này, tính thời sự của bài hát trên vẫn làm chúng ta bồi hồi xúc động...

Vâng, không xúc động sao được khi mà từ năm 2019 đến nay, cả thế giới phải hứng chịu cơn đại dịch Covid-19. Bất cứ là ai cũng có thể qua đời một cách đột ngột, gặp nhau đó rồi chỉ vài hôm sau đã không còn thấy nhau mãi mãi...

Mùa Xuân là mùa sum họp đoàn viên, nhưng cũng có thể “Nếu Xuân này vắng anh”...

Về tác giả của ca khúc Nếu Xuân này vắng anh, tôi biết và chơi thân với anh từ 20 năm trước, bởi tôi rất thích các ca khúc do anh sáng tác: Giọng ca dĩ vãng, Cho tôi được một lần, Hoa tình thương, Ðừng hỏi vì sao tôi buồn, Thương ca mùa Hạ (viết chung với Thanh Sơn)... Vì rất thân thiết nên có thể nói là tôi thuộc lòng tiểu sử của anh: Tên thật là Nguyễn Trung Khuyến, sinh năm 1944 tại Sài Gòn. Trước khi nói về một “nhạc sĩ Bảo Thu”, tôi xin lược một chút về “ảo thuật gia Nguyễn Trung Khuyến”: Từ thuở nhỏ đã được ông nội truyền thụ cho những chiêu “nhanh tay, lẹ mắt” rồi tự học thêm những “mảng miếng” từ sách báo và khổ luyện. 15 tuổi (1959), Nguyễn Khuyến (nghệ danh lúc bấy giờ) đã nổi tiếng là “thần đồng ảo thuật”... Năm 1964, Nguyễn Khuyến là đại biểu ảo thuật Việt Nam có tên trong danh mục Các ảo thuật gia chuyên nghiệp thế giới. Năm 1969 thì trở thành hội viên Hội Nghệ sĩ ảo thuật Pháp AFAP, đồng thời là hội viên của Liên đoàn Nghệ sĩ ảo thuật quốc tế IBM có trụ sở tại Ohio (Mỹ)... Năm 2014, ông được IBM trao bằng Tiến sĩ ảo thuật (người Việt duy nhất có danh hiệu này) và chỉ định ông là hội trưởng Hội Ảo thuật gia Việt Nam (thuộc Liên đoàn Nghệ sĩ ảo thuật quốc tế).

Ông bà Bảo Thu và con cháu

Từ khi nổi tiếng là “thần đồng ảo thuật”, Nguyễn Khuyến đã làm quen với các nhạc cụ (của các bạn đồng diễn). Khi đã nắm vững nhạc lý, anh là phụ tá đắc lực cho nhạc sĩ Nguyễn Ðức khi ông điều hành Ban văn nghệ thiếu nhi Việt Nhi (phụ kèm cặp về nhạc cho các em). Ban Việt Nhi là nơi xuất thân của các nữ ca sĩ Phương Hồng Quế, Phương Hồng Hạnh, Phương Hoài Tâm, Phương Hồng Ngọc và cả Thanh Lan... Năm 1965, anh có sáng tác đầu tay mang tên Ước vọng tương phùng ký tên là Bảo Thu (ghép từ tên của 2 ca sĩ Bích Bảo và Xuân Thu)...
Khoảng 10 năm trở lại đây, khi phong trào hát nhạc Boléro hồi sinh, gia đình nhạc sĩ Bảo Thu cũng mướn mặt bằng làm tụ điểm “Hát với nhau” mang tên của anh. Vì chủ yếu là phục vụ bạn bè văn nghệ nên không đáp ứng nổi tiền thuê mặt bằng, phải dời hết chỗ này đến chỗ khác... Tôi đi theo anh đến điểm cuối cùng là phòng trà “Bảo Thu - Boléro và Nàng” ở số 373 Nguyễn Trãi (Q1 - TPHCM). Chỗ này chỉ mới hoạt động được khoảng một năm thì tạm ngưng vì dịch Covid-19. Cũng trong thời gian qua lại với anh ở các tụ điểm ca hát, nhất là những khi danh ca Chế Linh về nước, tôi bất ngờ biết phu nhân của nhạc sĩ Bảo Thu là ca sĩ Thanh Tâm từng vang bóng một thời (trước đây tôi cũng đã từng gặp chị đi với anh vài lần, nhưng cả 2 người đều rất kín tiếng). Ðêm sinh nhật của danh ca Chế Linh, ông đứng trên sân khấu và mời vợ chồng anh Bảo Thu lên, ông phát biểu: “Tôi rất biết ơn anh Bảo Thu vì có một thời gian nữ ca sĩ hát song ca với tôi đã không thể đứng chung trên sân khấu thì anh Bảo Thu đã rất thông cảm và vui lòng cho vợ anh - ca sĩ Thanh Tâm song ca với tôi và giọng hát của chị đã rất được khán giả mến mộ”.

Tiệc cưới tại KS Caravelle

Ðiều bất ngờ hơn nữa là tôi phát giác “gia đình nghệ sĩ” của Bảo Thu là một gia đình Công giáo nhiệt thành. Anh kể chị tên thật là Lucia Nguyễn Minh Tâm (sinh năm 1953, gia đình đạo gốc). Vì có giọng hát bẩm sinh nên năm 15 tuổi, cô đến học nhạc ở lớp nhạc Bảo Thu (đường Nguyễn Cảnh Chân, Q1). Sau 5 năm gắn bó, “tình thầy trò” chuyển sang “nghĩa vợ chồng”, anh Bảo Thu là “tân tòng” với tên thánh là Gioan Baotixita. Họ làm lễ hôn phối ở nhà thờ Xóm Chiếu (Q.4) vào ngày 13.10.1973. Ðó là một ngày mà nhạc sĩ Bảo Thu không bao giờ quên vì... nhằm “ngày 13 thứ sáu”. Ai cũng nói đó là ngày xui, nhưng với niềm tin - Bảo Thu lại cho rằng “đó là ngày Ðức Mẹ hiện ra” (mà thật, họ đã sống hạnh phúc bên nhau suốt 48 năm qua)... Tiệc cưới đãi 3 ngày ở 3 nơi: nhà trai (Q1), nhà gái (Q4), còn anh em văn nghệ sĩ thì ở nhà hàng Caravelle. Ðặc biệt trong tiệc cưới có sự hiện diện của 3 linh mục: cha sở nhà thờ Xóm Chiếu, cha sở nhà thờ Huyện Sĩ và cha Hồng Phúc (dòng Chúa Cứu Thế)...

Lễ hôn phối

Hiện nay, gia đình nhạc sĩ Bảo Thu cư ngụ tại quận 4, thuộc giáo xứ Xóm Chiếu. Cô ca sĩ Thanh Tâm nổi tiếng ngày nào bây giờ là Trưởng Hội các bà mẹ Công giáo của giáo xứ. Chị và 4 người con (2 trai, 2 gái) và cháu ngoại Thanh Ngân đều tham gia ca đoàn. Cả 4 người con này đều am hiểu âm nhạc và ảo thuật nhưng không ai theo con đường chuyên nghiệp của cha mẹ. Riêng Bảo Thơ có giọng hát rất hay (tựa như giọng cố ca sĩ Ngọc Lan); ngoài khả năng ca hát, Bảo Thơ còn là MC cho tụ điểm của bố Bảo Thu.

Ðược biết trong thời gian giãn cách vì đại dịch Covid, do không ai ra khỏi nhà nên anh Bảo Thu đã xếp lịch cho đại gia đình như sau: Sáng dự lễ trực tuyến Nhà thờ Ðức Bà; Trưa cả nhà đọc kinh cầu bình an cho gia đình và thế giới; Tối từng gia đình nhỏ đọc kinh riêng trước khi đi ngủ. Một gia đình hoạt động nghệ thuật nổi tiếng như nhạc sĩ Bảo Thu - ca sĩ Thanh Tâm mà duy trì được những truyền thống Công giáo như vậy cũng xứng đáng là một điểm son, rất đáng nêu gương cho những gia đình nghệ sĩ Công giáo nói riêng và tín hữu Công giáo nói chung.

HÀ ÐÌNH NGUYÊN