Những câu hỏi để ngỏ trong cuộc xung đột Israel – Hamas

Cuộc xung đột nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua giữa Israel và phong trào vũ trang Hamas tại Dải Gaza vẫn đang leo thang, thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế.

Thân nhân khóc thương 2 người Palestine chết do không kích ở Gaza - ảnh: AFP

Nguồn gốc phức tạp

Ngày 12.4, Israel dựng rào cản quanh đền thờ Al-Aqsa, một trong những nơi linh thiêng của người Hồi giáo trước kỳ lễ Ramadan, nhưng lại không cản trở đường vào những nơi linh thiêng của người Do Thái. Theo tạp chí Vox, từ vụ việc này, biểu tình xảy ra và quy mô ngày càng lớn khi càng tới ngày Tòa án Tối cao Israel dự tính ra phán quyết (ngày 10.5) trục xuất một số gia đình Palestine khỏi nhà họ ở Ðông Jerusalem để nhường chỗ cho người Israel. Việc tòa án hoãn ra phán quyết không chặn được xung đột giữa người Palestine và người Do Thái. Phản ứng trước vụ việc này, lực lượng Hamas bắn rốc két và tên lửa sang Jerusalem và Tel Aviv. Israel cũng nã pháo và không kích đáp trả.

Nhìn lại lịch sử, trong cuộc chiến 6 ngày giữa Israel với Jordan, Syria và Ai Cập hồi năm 1967, Israel đã chiếm và kiểm soát toàn bộ thành phố Jerusalem cho đến nay. Israel cũng chiếm Bờ Tây, cao nguyên Golan và bán đảo Sinai. Sau này, bán đảo Sinai được trả lại cho Ai Cập theo thỏa thuận hòa bình năm 1979 nhưng Jerusalem và cao nguyên Golan vẫn nằm trong sự kiểm soát hoàn toàn của Israel. Người Palestine được hưởng quyền tự trị hạn chế ở Ðông Jerusalem và một số vùng đất ở Bờ Tây nhưng Israel vẫn kiểm soát toàn bộ vấn đề biên giới và an ninh. Tình trạng này khiến đụng độ qua lại và gây thương vong cho cả hai phía.

Một bé gái bị thương nằm trên giường bệnh ở Gaza - ảnh: Reuters

Diễn tiến khó lường

Liệu một lệnh ngừng bắn giữa nhóm Hamas ở Gaza và Israel sẽ đạt được, do các nhà hòa giải Ả Rập phối hợp với các nước phương Tây làm trung gian, hay tình hình sẽ tiếp tục xấu đi? Liệu Israel có trở nên chìm đắm trong tình trạng bất ổn cộng đồng lan rộng trên lãnh thổ của họ ở các thị trấn và làng mạc của người Ả Rập? Nói tóm lại, liệu chúng ta có đang chứng kiến ​​những giai đoạn đầu của một cuộc xung đột, trong đó thương vong gia tăng ở cả hai phía cho đến khi những bên tham gia kiệt quệ? Thế giới đã từng chứng kiến ​​tất cả những điều này trước đây - vào năm 1987 và 2000. Sau đó, bạo lực lan rộng từ các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng trong cuộc chiến hồi năm 1967 vào bên trong Israel.

Theo trang tin The Conversation, không có câu trả lời đơn giản cho những câu hỏi này khi cuộc khủng hoảng bước sang tuần thứ hai, với số thương vong ngày một tăng. Một phần, giai đoạn tiếp theo phụ thuộc mức độ của các biện pháp mà Israel chuẩn bị để đối đầu với Hamas. Phần khác, nó cũng phụ thuộc vào khả năng Hamas chịu được các cuộc không kích và hỏa lực pháo binh của Israel. Ðây không phải là một cuộc “diễn tập” miễn phí đối với Israel, và sẽ là bài toán khó trong bối cảnh nước này đang lâm vào một cuộc khủng hoảng nội bộ kéo dài do không thể bầu ra chính phủ đa số.

Như mọi khi, vấn đề không chỉ là liệu Israel có quyền tự vệ trước các cuộc tấn công bằng tên lửa vào lãnh thổ của mình. Câu hỏi đặt ra là liệu phản ứng của họ có bất cân xứng hay không và liệu thất bại kinh niên của họ trong việc thúc đẩy một tiến trình hòa bình thực sự có đang làm gia tăng sự phẫn nộ của người Palestine?

Câu trả lời ngắn gọn là “có”. Và mọi việc càng thêm phức tạp với một ban lãnh đạo Palestine thiếu hiệu quả bị chia rẽ giữa hai cánh: Fatah ở Ramallah và Hamas ở Gaza. Việc Israel tiếp tục xây dựng các khu định cư ở Bờ Tây một cách khiêu khích, cùng những vấn đề hằng ngày mà nước này gây ra đối với một cộng đồng người Palestine bị tước quyền ở Ðông Jerusalem, đã góp phần gây ra sự thất vọng và tức giận to lớn cho những người sống dưới sự chiếm đóng.

Một đơn vị quân đội nã pháo về phía các mục tiêu ở Gaza hôm 16.5 - ảnh: AP

Nếu không có bước đi khác, đợt bùng phát bạo lực mới nhất giữa người Israel và người Palestine sẽ thuyết phục cộng đồng quốc tế rằng, việc chiếm đóng và khuất phục một khối dân cư bởi một khối dân cư khác là một ngõ cụt.

QUANG QUỲNH