Lm. Giuse PHẠM ĐÌNH ÁI, SSS
Về nghi thức thống hối và kinh Cáo Mình trong thánh lễ: ban đầu, phần sám hối này chỉ được thực hiện trong phòng thánh do lòng sốt sắng cá nhân của vị tư tế nhằm chuẩn bị cho thánh lễ sắp cử hành,1 hoặc vị tư tế đọc những lời nguyện thống hối (apologiae) trên đường tiến tới bàn thờ.2 Đây cũng là một phần kinh nguyện riêng của Đức Giáo hoàng trong thế kỷ VII tại Roma như được đề cập trong cuốn Ordo Romanus I. Từ thế kỷ thứ IX, trong các thánh lễ ở vùng Franc, người ta thêm vào nhiều lời nguyện riêng tư và đọc thầm của vị chủ tế, dần dần những lời nguyện này trở thành kinh Cáo Mình (Confiteor) vào thế kỷ XI.3 Kinh Cáo Mình như thế có thể tìm thấy trong Micrologus của Berhold khoảng năm 1110.4 Tập quán “cáo mình” được đưa vào thánh lễ phát xuất từ việc xưng tội lẫn nhau hằng ngày của các thầy tại các đan viện trong khi đọc kinh Thần Vụ.5 Do đó, vào cuối thời Trung cổ, người ta cử hành sám hối chung trước khi hát ca nhập lễ tại nhiều đan viện.6
 |
Sau đó, kinh Cáo Mình được sử dụng khắp hoàn vũ theo nghi thức Roma như được chỉ định trong Sách lễ của Đức Piô V (1570). Tuy nhiên, phần sám hối chỉ được thực hiện tại chân bàn thờ dưới dạng đối đáp giữa vị linh mục và những người phục vụ bàn thờ (đại diện cho dân chúng) chứ không dự trù sự tham dự của giáo dân. Kinh Cáo Mình của Sách lễ 1570 không thay đổi từ đó cho đến năm 1970. Kinh này rất phức tạp, linh mục thú tội cùng Thiên Chúa, Đức Mẹ Maria, các Thánh Micae, Gioan Tẩy giả, Phêrô và Phaolô, tất cả các thánh và cộng đoàn - thậm chí đề cập toàn bộ danh sách như thế hai lần và đấm ngực ba lần.7 Nhận ra sự phức tạp đó, Nhóm nghiên cứu số 10 [áp dụng những đổi thay của Công đồng Vatican II] ưa thích bản văn kinh Cáo Mình từng được các tu sĩ Đaminh sử dụng hơn vì chúng đơn giản hóa danh sách các thánh. Nhờ thế, bản văn kinh Cáo Mình được sửa đổi sau này [như đang được đọc hiện nay] chỉ đề cập đến Thiên Chúa và Đức Mẹ, không còn nêu tên nhiều vị thánh nữa mà chỉ nói chung trong một cụm từ là “các thiên thần và các thánh”.
Trước Công đồng Vatican II, vị tư tế đấm ngực mình 3 lần đang khi đọc những lời “lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng” (mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa) của kinh Cáo Mình, các chú giúp lễ cũng làm như vị tư tế, còn các tín hữu thì không, vì bấy giờ họ tham dự thánh lễ như những người quan sát nhiều hơn và thường không làm gì cả. Tình trạng thụ động này của tín hữu đã được thay đổi nhờ cuộc canh tân phụng vụ của Công đồng Vatican II. Bởi thế, ngày nay, chữ đỏ của nghi thức thánh lễ (số 3) quy định rõ ràng rằng các tín hữu đấm ngực đang khi đọc những lời “lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng” (mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa) trong kinh Cáo Mình thuộc nghi thức nhập lễ [và cả trong giờ kinh tối nếu sử dụng kinh này] để mọi người ý thức một cách mạnh mẽ hơn rằng tội lỗi là của chính chúng ta. Đức Bênêđictô XVI viết:
 |
Cử chỉ này không chỉ về người nào khác, nhưng chỉ đến chính mình là kẻ có tội, vẫn là một cử chỉ cầu nguyện có ý nghĩa...Khi nói mea culpa, chúng ta trở về với chính mình, tới cửa nhà chúng ta, và vì thế chúng ta có thể kêu xin sự tha thứ của Thiên Chúa, các thánh và những người đang quy tụ chung quanh, những người chúng ta đã xúc phạm tới họ.8
Việc các tín hữu đấm ngực đang khi đọc những lời “lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng” gợi lại cho chúng ta những lời trong Tin Mừng Luca: “Còn người thu thuế thì đứng đằng xa, thậm chí chẳng dám ngước mắt lên trời, nhưng vừa đấm ngực vừa thưa rằng: “Lạy Thiên Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi” (Lc 18, 13).9
Số lần đấm ngực đã được cha Edward McNamaracho biết rằng các bản dịch nghi thức thánh lễ cũng như thực hành chung của nhiều quốc gia hiện nay là đấm ngực 3 lần phù hợp với 3 lần chúng ta thừa nhận lầm lỗi của mình khi đọc kinh Cáo Mình. Việc lập lại đến 3 lần hành vi đấm ngực là nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của cử chỉ này cũng như giúp chúng ta tập trung vào ý nghĩa nội tại của những gì chúng ta đọc lên và hành động.10
Ngoài thực hành đấm ngực trong kinh Cáo Mình, ngày nay, vị chủ tế còn dùng tay mặt đấm ngực một lần khi ngài đọc những lời “Xin cũng cho chúng con là tôi tớ tội lỗi” trong kinh Tạ Ơn I. Hành động này như gợi lại những lời trong Tin Mừng Luca (Lc 18,13).11 Tuy nhiên, vị tư tế không còn đấm ngực đang khi đọc (hay hát) kinh “Đây Chiên Thiên Chúa” (Agnus Dei) nữa như trong thánh lễ trước Công đồng Vatian II vì hai tay ngài đang bẻ Bánh Thánh.12
Lm.Giuse PHẠM ĐÌNH ÁI, SSS
____________________________________________
1 Xc. Johannes H. Emminghaus, The Eucharist - Essence, Form, Celebration (Minnesota: The Liturgical Press, 1997), 118.
2 Xc. John Baldovin, “History of the Latin Text and Rite” trong Edward Foley (ed), A Commentary on the General Instruction of the Roman Missal (Minnesota: A Pueblo, The Liturgical Press, 2007), 121.
3 Vinhsơn Nguyễn Thế Thủ, Giải Đáp Các Vấn Nạn Về Phụng Vụ (Hà Nội : nxb. Tôn Giáo, 2001), tập 1, 47-48.
4 PL 101:979A, trích lại trong John Baldovin, “History of the Latin Text and Rite”, 121.
5 Vinhsơn Nguyễn Thế Thủ, Giải Đáp Các Vấn Nạn Về Phụng Vụ, 48; John Baldovin, “History of the Latin Text and Rite”, 148.
6 Vinhsơn Nguyễn Thế Thủ, Giải Đáp Các Vấn Nạn Về Phụng Vụ, 145-146.
7 Lawrence J. Johnson, The Mystery of Faith (Washington DC: FDLC, NE, 2003), 12-13.
8 Joseph Ratzinger, Tinh thần Phụng vụ, 207.
9 John D. Laurance (ed), The Sacrment of the Eucharist (Minnesota: The Liturgical Press, 2012), 106-107.
10 Xc. Edward McNamara, “Breast - Beating during the Confiteor”
trong Zenit.org (Rome - December 13, 2011).
11 Xc. John D. Laurance (ed), The Sacrament of the Eucharist, 106-107.
12 Xc. Notitiae14 (1978) 534-535, no. 10 - Nghi thức Hiệp lễ trong Sách lễ 1962: sau kinh Lạy Cha, tư tế đọc thầm kinh khẩn nài đang khi ghi dấu bằng đĩa thánh trên Bánh Thánh và rồi bẻ Bánh Thánh trên chén. Ngài đặt nửa bên phải của Bánh Thánh vừa bẻ lên đĩa thánh rồi bẻ lấy một mẩu nhỏ từ nửa Bánh Thánh còn lại bỏ vào trong chén Máu Thánh trong khi thinh lặng đọc một lời nguyện (lấy từ Sách lễ 1570). Sau đó, chủ tế đậy chén thánh bằng tấm đậy, bái gối, đấm ngực 3 lần trong khi đọc kinh Agnus Dei (Lạy Chiên Thiên Chúa).
Bình luận