Vượt qua sợ hãi

Sợ hãi là một cảm xúc rất con người. Đứng trước những áp lực của một thế giới đầy biến động, Chúa mời gọi mỗi người “đừng sợ”, dù trên đường đời ai cũng có thể gặp nhiều thử thách, gian nan khiến chùn chân, không dám ra đi như một môn đệ thừa sai. Hãy nhìn thẳng vào các nỗi sợ để xem có thể vượt thắng chúng như thế nào.

Những nỗi sợ hãi của con người

Sợ là ở trong trạng thái không yên lòng vì cho rằng có cái gì đó trực tiếp gây nguy hiểm hay thiệt hại cho mình, mà tự thấy không thể chống lại hoặc không thể tránh khỏi (x. Viện Ngôn ngữ học, Từ điển Tiếng Việt 2013, NXB Đà Nẵng, tr.1121). Có những nỗi sợ bắt nguồn từ bản năng sinh tồn như sợ chết, sợ độ cao, sợ bóng tối, sợ rắn nhện độc cắn… Nhưng cũng có những nỗi sợ do tâm lý và xã hội không ổn định hay thiếu tương tác như sợ đám đông, sợ thất bại trong công việc, sợ bị cộng đồng từ chối. Ngoài ra còn có những hội chứng sợ hãi đặc biệt, mang tính bệnh tật, vì rối loạn về nhận thức, như sợ không gian kín, sợ biển, sợ ma, sợ máy bay…

Nếu so với thuở sơ khai, đời sống con người hôm nay dường như an toàn và tiện nghi hơn rất nhiều. Chúng ta được bảo vệ trong những ngôi nhà kiên cố, được hỗ trợ bởi y học tiên tiến và những phương tiện công nghệ hiện đại. Thế nhưng, nghịch lý thay, khi những mối đe dọa từ thiên nhiên giảm đi, con người lại đối diện với những khủng hoảng trầm trọng từ sâu thẳm tâm hồn. Sự bất an, chứng trầm cảm và các rối loạn tâm lý thời đại đang ngày càng gia tăng. Tiện nghi vật chất rõ ràng không mua nổi sự bình an đích thực.

Là tín hữu Công giáo, nhiều người còn mang thêm nỗi sợ khác: sợ không đẹp lòng Thiên Chúa vì thấy mình bất xứng, sợ sa ngã vì mình không giữ trọn Mười Điều Răn, sợ chiều theo dục vọng và tham vọng để phải sa hỏa ngục… Chưa kể những nỗi lo âu thực tế như bị bạn bè ganh tỵ, ghen ghét: “Tất cả bạn bè thân thích đều rình xem con vấp ngã” (x. Gr 20,10-13). Chính những áp lực vô hình từ môi trường xung quanh đôi khi khiến không ít người có đạo rơi vào tâm trạng e dè. Có những lúc, vì ngại những ánh nhìn hay sự khác biệt trong giao tiếp xã hội, người tín hữu bỗng trở nên ngần ngại khi làm dấu Thánh giá trước bữa ăn nơi công cộng, hay cân nhắc việc trưng bày các biểu tượng đức tin tại phòng khách gia đình…

Vượt thắng nỗi sợ hãi

Chúa Giêsu đã mời gọi: “Anh em đừng sợ người ta. Thật ra, không có gì che giấu mà sẽ không được tỏ lộ, không có gì bí mật, mà người ta sẽ không biết…”. Nỗi sợ mất lợi lộc, danh vọng có thể làm ta thu mình và bất động, trở thành nô lệ cho vật chất, không gian, thời gian. Nhưng thử hỏi mang được bao nhiêu tiền bạc, danh lợi khi đến trước tòa Chúa sau khi chết? Nỗi sợ chết còn làm cho người ta kinh hãi đến nỗi phải đánh đổi tất cả danh dự và lòng tin chỉ để kéo dài thêm vài năm tháng sống.

Nhưng khi hiểu hằng ngày có cả chục triệu tế bào cũ chết đi và tế bào mới phát sinh, cũng như các nguyên tố vật chất trong cơ thể thay đổi không ngừng, thì cái chết thể xác trở thành vô nghĩa. Từng giây phút Chúa Cha đang tạo thành ta, quy tụ các nguyên tố vật chất thành các tế bào mới. Chỉ có tinh thần, hay linh hồn, với các giá trị là tư tưởng, tình yêu, hạnh phúc, chân thiện mỹ, mới tồn tại mãi mãi. Từ đó, mỗi người cố gắng giữ cho tư tưởng trong sáng, tình yêu quảng đại, hạnh phúc tràn đầy và chân thiện mỹ đích thực, để nên xứng đáng với tình yêu của Cha Trên Trời.

Đức Giêsu đã nhắc nhở: “Anh em đừng sợ những kẻ giết được thân xác mà không giết được linh hồn. Hãy sợ Đấng có thể tiêu diệt cả hồn lẫn xác trong hỏa ngục!”.

Linh hồn luôn luôn trường tồn. Từng giây phút, con người nhận được sự sống, tình yêu, tư tưởng và hạnh phúc, nhưng hình như ít ai ý thức được đó là những giá trị tinh thần vô giá do Cha Trên Trời ban tặng, nhằm giúp vượt qua sợ hãi để sống mãi trong bình an như những người con của Ngài. Thiên Chúa đã ban tặng ân huệ cao cả nhất là Đức Giêsu, Con Một Ngài, để thực hiện công trình cứu độ; vì thế, mỗi người được mời gọi đặt trọn vẹn niềm tin yêu vào Chúa, “vì ân sủng của Thiên Chúa ban cho, nhờ một người duy nhất là Đức Giêsu Kitô, còn dồi dào hơn biết mấy cho muôn người” (x. Rm 5,12-15). Vì vậy, phương cách trước tiên để vượt qua nỗi sợ hãi là tin tưởng, cậy trông vào tình yêu của Cha Trên Trời.

Phương cách thứ hai để chiến thắng nỗi sợ hãi là gắn bó với Chúa Giêsu và quyết tâm bước theo Người để chinh phục thế giới, giải phóng con người. Nhìn vào bối cảnh hôm nay, nhân loại đang phải đối diện với đủ loại dịch bệnh tinh thần: phần lớn mọi người chỉ muốn khép mình trong sự an toàn riêng tư, sống ích kỷ, hưởng thụ, và tìm cách khỏa lấp thời gian bằng các phương tiện truyền thông xã hội cùng đủ thứ nghiện ngập. Nếu người Kitô hữu cứ mãi ẩn mình trong nhà để tìm kiếm sự an toàn, thì liệu có người dấn thân để cứu chữa các người nghèo khổ, bệnh tật; có bàn tay nào dang ra giải thoát những tâm hồn đang bị kiềm chế, hay ai sẽ giúp đỡ các người lầm lạc sống xứng đáng làm người và làm con Chúa?

Đức Thánh Cha Phanxicô nhắc nhở rằng: “Mỗi tín hữu thời đại hôm nay phải là một nhà cách mạng. Chúng ta đang tham dự vào cuộc cách mạng đặc biệt và lớn lao nhất trong lịch sử nhân loại, đó là cuộc cách mạng thay đổi tâm hồn con người, giải phóng toàn diện con người để giúp con người không còn là tầm thường, mà trở thành phi thường, trở thành con cái Thiên Chúa. Nếu chúng ta không muốn làm nhà cách mạng, nếu chỉ muốn an thân và an toàn, thì chúng ta không phải là Kitô hữu” (ĐGH Phanxicô, Huấn từ ngày 17.6.2013).

Phương cách thứ ba là mở lòng ra cho Chúa Thánh Thần. Ngài luôn luôn nâng đỡ, ban tặng ơn can đảm, khôn ngoan cùng tất cả những ân huệ cần thiết để người tín hữu thực hiện được cuộc cách mạng kỳ diệu ấy. Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Tông huấn Đức Kitô hằng sống (số 177), đã nhắn nhủ: “Chúa yêu thương các con, vì các con chính là các phương thế để Người có thể chiếu tỏa ánh sáng và hy vọng, Chúa đang trông chờ sự can đảm, sự táo bạo và nhiệt thành của các con”.

Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn