Người nghèo, người thu nhập thấp, người yếu thế, những đối tượng dễ bị tổn thương... có mặt ở khắp nơi, kể cả tại những quốc gia phát triển.
Tôi còn nhớ một kỷ niệm hồi năm 1987 hoặc 1988. Khi ấy, tôi tham dự một cuộc thi thuyết trình cấp tỉnh tại một tòa lầu cũ gần cầu Phán Tề (Cà Mau). Đêm trước ngày thi, tôi vẫn chưa biết sẽ triển khai đề tài thế nào. Tối hôm đó, cùng anh em đi dạo ra khu vực ngã năm, qua cây cầu mới dẫn vào chợ Cà Mau, tôi chợt lặng người khi thấy nhiều cô bác nghèo nằm qua đêm trên cầu. Đêm đã xuống mà họ vẫn chưa biết sẽ ngủ ở đâu. Bên cạnh mỗi người chỉ có một chiếc nón lá cũ. Tối ấy, dù nằm trong chăn ấm nệm êm, tôi vẫn thao thức. Sáng hôm sau, tôi lấy hình ảnh chiếc nón lá làm ví dụ trong bài thuyết trình về các tầng lớp xã hội. Phần rộng của chiếc nón tượng trưng cho những người ở tầng lớp thấp, còn chóp nón nhỏ phía trên là tầng lớp giàu có. Bài nói chuyện giúp tôi giành giải Ba. Nhiều năm sau, tôi nghe một chị người Công giáo, vốn là cựu giáo viên, gọi những người nghèo khó bằng một cách rất đẹp: “những người bé mọn”. Chỉ những chữ ấy thôi nhưng gợi lên biết bao sự cảm thông và trân trọng dành cho những phận người nghèo khó.
Trong xã hội hiện đại, vẫn có những người gặp khó khăn với chữ nghĩa, ngay cả khi viết một lá đơn hay hoàn thành giấy tờ. Tôi chỉ học dở dang trung học phổ thông, chưa hết lớp 10, nhưng nhiều lần được bà con nông thôn nhờ viết giúp đơn từ. Ngày trước, trên phố Hàng Me ở Bạc Liêu từng có một góc nhỏ giống “phố ông đồ” trong thơ Vũ Đình Liên. Những cán bộ nghỉ hưu, thầy cô giáo hoặc người biết chữ ngồi bên chiếc bàn nhỏ để viết thuê đơn từ. Bà con từ các huyện lên tỉnh, vì ít học hoặc thất học, thường tìm đến nhờ giúp đỡ. Với tôi, đó cũng là những người bé mọn. Có lần, bạn bè từ thành phố về vùng sâu, vùng xa kể rằng bà con nơi đó rất hiếu khách. Mới gặp đã mời ở lại ăn cơm, làm gà, làm vịt thiết đãi. Tôi nghĩ, phía sau sự nồng hậu ấy còn có sự cô quạnh. Ít có dịp giao tiếp, nên khi có người chân thành ghé thăm, họ đón tiếp bằng tất cả những gì mình có. Con gà, con vịt hay chén rượu đôi khi là thứ quý nhất trong nhà. Họ trao đi không phải vì dư dả, mà vì quý người. Nghèo vật chất, hạn chế học thức, ít quan hệ xã hội... có thể khiến một người trở nên bé mọn trong mắt xã hội, nhưng không làm giảm giá trị của họ.
Trong thực tế, những người này thường chịu nhiều thiệt thòi và ít có cơ hội được lắng nghe. Vì vậy, khi có dịp gặp gỡ, hãy đến với họ bằng sự chân thành, nhẹ nhàng và tôn trọng. Theo lời Chúa dạy, họ cũng là anh chị em của chúng ta. Nơi những người bé mọn, ta có thể nhận ra một điều rất giản dị: ai cũng cần được quan tâm, được lắng nghe và được đối xử tử tế.
Nguyễn Thành Công
Bình luận