Những con số mất cân bằng giới tính khi sinh gợi lên nỗi lo về cơ cấu dân số, đồng thời đặt ra câu hỏi chúng ta đã ứng xử thế nào với phẩm giá con người. Năm 2020, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc công bố ước tính mỗi năm Việt Nam thiếu hụt khoảng 40.800 trẻ em gái. Chúng ta đã có các cảnh báo và biện pháp để góp phần kiềm chế tình trạng mất cân bằng, nhằm để phụ nữ sinh sản tự nhiên, song việc làm thay đổi tận gốc việc trọng nam khinh nữ thì xem ra không thể ngày một ngày hai. Quan niệm con trai mới có thể nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên, gánh vác gia đình và phụng dưỡng cha mẹ lúc tuổi già đã in sâu vào suy nghĩ của nhiều gia đình Việt.
Khi quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, mong muốn có ít nhất một con trai càng dễ trở thành áp lực. Những tiến bộ của y học, nếu bị sử dụng để lựa chọn giới tính thay vì bảo vệ sức khỏe, lại khiến định kiến cũ có thêm phương tiện thực hiện. Sự chênh lệch giới tính kéo dài có thể làm biến đổi cơ cấu dân số, khiến nam giới trong độ tuổi kết hôn dư thừa trong tương lai, đồng thời tạo thêm những thách thức xã hội. Hơn nữa, điều cần được nhấn mạnh trước tiên không phải là nỗi lo thiếu người kết hôn, mà là giá trị của những sinh mệnh đã không có cơ hội chào đời chỉ vì mang giới tính nữ. Không thể có chuyện một bé gái phải chứng minh mình có thể kiếm tiền, chăm sóc cha mẹ hay đem lại lợi ích nào đó mới xứng đáng được sinh ra. Em có giá trị tự thân, đáng được đón nhận và yêu thương, chào đón của cuộc đời.
Luật Dân số số 113/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1.7.2026, tạo thêm cơ sở pháp lý cho nỗ lực giải quyết vấn đề này. Luật nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời có đề xuất đưa nội dung không được trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư. Tất nhiên, pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng thay đổi nhận thức và hành vi; đồng thời xây dựng các chính sách an sinh, chăm sóc người cao tuổi để cha mẹ không còn xem con trai là chỗ dựa duy nhất khi về già.
Với người Công giáo, các giá trị luân lý, nhân bản từ lâu đã góp phần tích cực vào vấn đề này. Giáo lý Hội Thánh khẳng định con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, người nam và người nữ có phẩm giá ngang nhau; sự sống con người cần được tôn trọng và bảo vệ ngay từ lúc thụ thai. Kinh Thánh và các học thuyết của Giáo hội khẳng định nam và nữ bổ túc cho nhau, không có giới tính nào cao quý hơn hay được ưu tiên hơn. Từ xác tín ấy, mỗi đứa trẻ đều là một sự sống cần được nâng niu.
Như vậy, niềm tin tôn giáo khi được thể hiện thêm trong tình yêu thương, trách nhiệm giáo dục và đối xử công bằng với con cái, sẽ góp phần vun đắp một nền văn hóa tôn trọng sự sống và bình đẳng giới. Rộng hơn, muốn chấm dứt tình trạng lựa chọn giới tính, xã hội không thể chỉ dừng ở việc cảnh báo hậu quả hay xử lý vi phạm, mà sâu xa hơn là tạo ý thức, để mỗi gia đình hiểu trọn niềm vui có con; và cộng đồng thì nhìn nhận vai trò của phụ nữ, trao cơ hội cho mọi trẻ em phát triển.
PHONG DIỆP
Bình luận